ne190 - page 24

๒๔
อํานาจเหนื อกว่ ามนุ ษย์ ผี ที่ มีอยู่ ในโลกมนุ ษย์มีหลายประเภท เช่ น ผีปู่ ตา ผีตาแฮก ผี ปอบ ผีพราย ผี
กองกอยผีเป้ าผีโพงผีเงือกหรือผีนํ้ าผีเผด (เปรต) ผีป่ าผีภู ฯลฯ
พิธีการที่ปฏิบัติ ต่อผีถ้าทําผิดจากแนวปฏิ บัติผี จะทําให้เจ็บไข้ได้ ป่ วยผีฟ้ าคือแถนที่ อยู่บนฟ้ ามี
อํานาจเหนื อกว่าทุกๆผี ที่อยู ่บนโลกมนุษย์ สามารถมารักษาเยียวยาอาการเจ็บไข้ได้ป่ วยของมนุ ษย์ให้
หายได้
ความสําคัญรํ าผีฟ้ า เป็ นพิธีกรรมรักษาผู ้ ป่ วยที่มีสุ ขภาพจิตไม่ดี หรื ออาการเจ็บป่ วยที่ เกิดจากจิตใจ
ทําให้ หายจากการเจ็บป่ วยได้ นอกจากนี้ จะทําให้ครอบครั วและคณะญาติพี่ น้องเกิ ดความสามัคคีกันทํา
ให้ทุ กคนต้องทบทวนพฤติ กรรมหรือการกระทําของตนเองเสมอว่า มี อะไรผิ ดจากทํานองคลองธรรม
หรื อไม่
พิธี กรรมแม่หมอหรื อครูบาจะจัดเครื่ องบูชาผีแล้วลําส่ องดูก่ อนว่าการเจ็บป่ วยนั้ นเกิ ดจากอะไร
มากน้อยเพี ยงใดจะถึงขั้นต้องเชิญผีฟ้ าลงมารักษาหรื อไม่ ถ้าอาการไม่หนั กหรื อผิดผีเล็กๆน้อยๆก็จะ
เชิ ญผีมาเพื่อขอขมา โดยบนบานว่าผีต้องการอะไรจะจัดให้ ระดับนี้ เรี ยกว่า ลําทรง ถ้าอาการเจ็บป่ วยมี
อาการหนักจะต้องแต่งเครื่องบู ชาเชิญผีฟ้ าลงมารั กษา
พิธีจะเริ่ มจากหมอแคนเป่ าแคนครู บาลําเชิญผีฟ้ าพร้อมกับเดิ นรอบๆ เครื่ องบูชาบางครั้ งมีการ
ฟ้ อนรําด้วยผู้ช่วยครู บาจะลําไปรอบๆ เช่นเดี ยวกัน เมื่อผีฟ้ าลงมาเข้าสิงทุกคนจะมี อาการสั่นไม่รู้สึ กตัวผี
ฟ้ าจะบอกวิธีการปฏิ บัติเพื่อให้หายจากการเจ็บป่ วย จากนั้ นก็จะกลับเมื องฟ้ า จึงเรี ยกว่ารําผีฟ้ า
๓. เอกสารและงานวิจัยที่เกี่ยวข้ องกับภูมิปัญญา
วิถี ชี วิตของชาวอี สานผูกพันกับเสี ยงแคนมาเป็ นเวลาหลายชั่ วอายุ แคนเป็ นเครื่ องดนตรี
พื้ นบ้านที่ มีความไพเราะและงดงามทางเสียง แคนมี บทบาทต่อชีวิตของคนชาวอีสานอย่างแยกจากกัน
ไม่ได้ ซึ่ งในงานมหรสพพื้ นบ้านมีหมอลําต้องคู่กับหมอแคน (ยูร กมลเสรี รั ตน์. ๒๕๔๖) การทําแคน
ของช่ างแคน เป็ นความรู ้ ความคิ ด ความสามารถ ที่ช่างแคนสั่ งสมประสบการณ์เป็ นผู้มีภูมิปั ญญาที่มี
ความรู ้ความชํานาญเฉพาะทางตามความถนัด (เอกวิทย์ ณ ถลาง. ๒๕๔๐ : ๑๑-๑๒) ซึ่ ง วิ นัย วี รวัฒนา
นนท์ (๒๕๔๒) ได้สรุ ปความหมายของภู มิปัญญาว่า หมายถึง ความรู ้ความคิ ด ที่สั่งสมไว้ หรื อคือ
ความสามารถในการสื บค้นหาคุ ณค่า เช่นการเรี ยนรู ้ ของคนโบราณสมัยก่ อน มีการถ่ายทอดความรู้
ความคิ ดของบรรพบุ รุษในทางปฏิ บัติอย่ างต่อเนื่ อง นอกจากนี้ ภูมิ ปัญญา ได้สะท้ อนออกมาใน ๓
ลักษณะที่สัมพันธ์ใกล้ชิดกัน คือ
๑. ความสัมพันธ์อย่างใกล้ชิ ด คือ ความสัมพันธ์ระหว่างคนกั บโลก สิ่งแวดล้อม สัตว์ พืช
และธรรมชาติ
๒. ความสัมพันธ์ร่ วมกันกับคนอื่นๆ ในสังคม หรือในชุ มชน
๓. ความสัมพันธ์กับสิ่ งศักดิ์ สิ ทธิ์ สิ ่งเหนื อธรรมชาติ สิ่ งที่ไม่สามารถสัมผัสได้ทั้ งหลาย