๒๖
ร้
อยเอ็
ด พบว่
า การสร้
างระบบเสี
ยงแคนมี
ความสั
มพั
นธ์
ในลั
กษณะ ขึ
้
นคู
่
กล่
าวคื
อ เริ่
มด้
วยการสร้
าง
เสี
ยงล้
วน สร้
างเสี
ยงคู
่
๘ จากนั
้
น สร้
างเสี
ยงคู
่
๔ คู
่
๓ คู
่
๒คู
่
ตามลํ
าดั
บ การสร้
างเสี
ยงพบว่
า เสี
ยงที่
ดั
งเป็
นระบบเสี
ยงคล้
ายกั
บระบบของเสี
ยง Soprano Recorders กล่
าวคื
อ เสี
ยง โด เร มี
ฟา ซอล ลา
ที
ครบตาม Diatonic Scale ทุ
กประการ
สํ
าเร็
จ คํ
าโมง (๒๕๓๘ ) ได้
แบ่
งประเภทแคน ตามช่
างแคนกํ
าหนดชื่
อเรี
ยก ตามตั
วเลขของ
จํ
านวนลู
กแคน ดั
งนี
้
๑. แคนหกหรื
อแคนโก่
ประกอบด้
วยลู
กแคน ๖ ลู
ก จั
ดเรี
ยงเข้
าอยู
่
ในเต้
าเป็
น ๒ แพ (raft)
ซ้
ายขวา แพละ๓ ลู
ก มี
ระบบเสี
ยงอยู
่
ในมาตรา แพนตะโทนิ
ค (pentatonic scale ) เรี
ยงระดั
บจากตํ
่
าไป
สู
ง ๕ เสี
ยง คื
อ ซอล ลา โด เร มี
เสี
ยงซอล (sohหรื
อ sol) มี
๒ ลู
ก เป็
นคู
่
เสี
ยงอ็
อคเทฟ (คู
่
๘
เปอร์
เฟคท์
) แคนหกเหมาะสํ
าหรั
บบรรเลงทํ
านองใน ๒ บั
นไดเสี
ยง คื
อ บั
นไดซี
เมเจอร์
(C major)
และบั
นไดเอไมเนอร์
(A minor)
๒. แคนเจ็
ด ประกอบด้
วยลู
กแคน ๗คู
่
(๑๔ ลู
ก) จั
ดเรี
ยงเข้
าในเต้
า ๒ แพ ซ้
าย ขวา แพ
ละ ๗ ลู
ก มี
ระบบเสี
ยงอยู
่
ในมาตรา ไดอะโทนิ
ค (diatonic scale) เรี
ยงระดั
บจากตํ
่
าไปสู
ง ๗ เสี
ยง คื
อ
ลา ที
โด เร มี
ฟา ซอล แต่
ละสี
ยงมี
คู
่
เสี
ยงเป็
นคู
่
๘ เปอร์
เฟคท์
หรื
อคู
่
เสี
ยงอ็
อคเทฟ ยกเว้
น เสี
ยง
ซอลเป็
นเสี
ยงคู
่
๑ เปอร์
เฟคท์
หรื
อ เสี
ยงยู
นิ
ชั่
น (unison) คื
อเป็
นเสี
ยงคู
่
ในระดั
บเสี
ยงเดี
ยวกั
น แคนเจ็
ด
มี
๒ ช่
วงทบเสี
ยง (๒ octaves) เรี
ยงระดั
บเสี
ยงจากตํ
่
าไปสู
งได้
๑๓ เสี
ยง คื
อ ลา ที
โด เร มี
ฟา
ซอล ลา ที
โด เร มี
ฟา และซอลระดั
บเดิ
ม แคนเจ็
ด เหมาะสํ
าหรั
บใช้
บรรเลงใน ๖ บั
นไดเสี
ยง คื
อ
บั
นไดโตนิ
ค (Tonic) บั
นไดซั
บมิ
แนนท์
(subdominant) และบั
นไดโดมิ
แนนท์
(dominant) ทั
้
งทาง
เมเจอร์
และทางไมเนอร์
๓. แคนแปด ประกอบด้
วยลู
กแคน ๘ คู
่
(๑๖ ลู
ก) จั
ดเรี
ยงเข้
าอยู
่
ในเต้
าเป็
น ๒ แพ ซ้
าย
ขวา แพละ ๘ ลู
ก มี
ระบบเสี
ยงอยู
่
ในมาตราไดอะโทนิ
คครบ ๒ ช่
วงทบเสี
ยง อย่
างสมบู
รณ์
แคนแปด
วางตํ
าแหน่
งเสี
ยงของลู
กแคนเหมื
อนกั
บแคนเจ็
ดทุ
กประการ เพี
ยงแต่
เพิ่
มลู
กแคนเติ
มเข้
ามาอี
ก ๑๖ คู
่
(๒ ลู
ก) ที่
ลํ
าดั
บปลายสุ
ดของเต้
า ใช้
เป็
นเสี
ยงประสานยื
น (drone) ช่
างแคนและหมอแคนเรี
ยกเสี
ยง
ประสานยื
นหรื
อ เสี
ยงโดรนว่
า “เสี
ยงเสพ” คู
่
ลู
กแคนที่
เป็
นเสี
ยงโดรนนั
้
นมี
ชื่
อเรี
ยกว่
า “คู
่
เสพก้
อย”
เพราะเวลาบรรเลงมั
กใช้
นิ
้
วก้
อยของผู
้
บรรเลงปิ
ดรู
นั
บเสี
ยงเสพขวาเป็
นเสี
ยง “ลา” ใช้
ประสานยื
นกั
บ
ทํ
านองเมเจอร์
แคนแปด เป็
นแคนที่
หมอลํ
านิ
ยมใช้
มากที่
สุ
ด และถื
อว่
าเป็
นแคนมาตรฐาน (standard
kaen) เพราะมี
ช่
วงทบเสี
ยงในระบบมี
มาตราไดอะโทนิ
ค ถึ
ง ๒ ช่
วงทบเสี
ยง แถมมี
คู
่
เสพใช้
ทํ
าเสี
ยง
ประสานยื
นร่
วมคอร์
ดได้
อี
ก ๒ ทาง (๒ modes) คื
อ ทางไมเนอร์
และทางเมเจอร์
๔. แคนเก้
า ประกอบด้
วยลู
กแคน ๙ คู
่
(๑๘ ลู
ก) จั
ดเรี
ยงเข้
าอยู
่
ในเต้
าเป็
น ๒ แพ ซ้
าย ขวา
แพละ ๙ ลู
ก มี
ระบบเสี
ยงอยู
่
ในมาตราแบบไดอะโทนิ
คครบ ๒ ช่
วงทบเสี
ยง กั
บที
เสี
ยงเสพประสาน
ยื
นอี
ก ๒ เสี
ยง เหมื
อนกั
นกั
บแคนแปดทุ
กประการ แต่
ได้
เติ
มคู
่
เสพก้
อยพิ
เศษเข้
ามาอี
ก ๑ คู
่
เพื่
อให้
