ne190 - page 31

๓๑
ร้ อนจัด จนเหล็กแดงโพลง แล้วเจาะไซปล้องไม้กู่ แคน เรี ยกว่า “การซี” จนทะลุตลอดทั้งลํา เมื่อเจาะ
ทะลุทุ กลําตามที่ ต้องการ ก็เอาไม้กู่ แคนไปลนไฟ แล้วดัดในไม้มือลิ ง ดังกล่าวไว้ข้างต้น เพื่ อไม่ให้ ไม้กู่
แคนโค้งงอ ซึ่ งจะทําให้นํ้ าในไม้กู่ แคนแห้ง ทําให้ ไม้กู่ แคนแข็งแรง และยังทําให้ กลายเป็ นสี นํ้ าตาลอม
เหลื อง แลดูสวยงามอีกด้วย
ขั้นต่อไปก็ เจาะไม้กู่แคนลําละ ๔ รู ทุกลํา ดังนี้
๑.๒.๑ รูแพ เจาะ ๑ รู เจาะตอนบนของเต้า ๑ รู ตอนล่างของเต้า ๑ รู โดย
เจาะด้านในทั้ งสองรู การเจาะรูแพนี้ เจาะบากเพื่อเป่ าเที ยบเสียงให้สู งตํ่าตามต้องการ
๑.๒.๒ รูลิ ้น เจาะกลางๆ ไม้กู่ แคนเป็ นรู ปสี่ เหลี่ยมผืนผ้าให้พอเหมาะกับลิ้น
แคนที่ จะนํามาเสี ยบตรึ งไว้ รูลิ้ นจะอยู่ระหว่างรู กลางของแพทั้ งสอง เพียงแต่ อยู่คนละด้าน คือ รู แพอยู่
ด้านใน ส่วนรู ลิ้นอยู่ด้านนอก โดยให้รู ลิ้นของไม้กู่ แคนทุกลําอยู่ภายในเต้าแคนด้วยกัน เพราะฉะนั้ นรู
ลิ้นแคนจึงต้องเจาะให้มีระดับตรงกันหมดทุกลูก
๑.๒.๓ รูนับ เป็ นรู ที่เจาะไว้สําหรับใช้นิ้ วมือปิ ดและเปิ ดเมื่อเป่ าลมเข้าไปในเต้า
แคน เพื่ อให้เกิ ดเสียงเป็ นทํานองเพลง รูนับนี้ จะเจาะเป็ นรู กลมๆ เล็กๆ เส้ นผ่าศูนย์กลางประมาณ ๑
มิลลิเมตรเท่ากันทุกลูกแคนด้วยต้องเจาะรูนับเล็กๆนี้ เอง จึ งต้องเจาะด้วยเหล็กซี ขนาดเล็ก ซึ่ งมีรู ปร่ าง
ยาวกลม ไม่ใช่ แบนหรื อเป็ นเหลี่ยมทําให้ได้ รูที่มีลักษณะตามที่ต้องการ ซึ่ งรู นับของลูกแคนคู่แรกที่อยู ่
ทางปากเต้าที่ ใช้เป่ านั้ น เจาะรู ทางด้านปากเต้าให้ สู งจากปากเต้าขึ้ นไปประมาณ ๑ เซนติ เมตรครึ่ ง
สําหรั บนิ้วหัวแม่ มือทั้งสองรู นับ รู นับของลูกแคนคู่สุ ดท้ายที่อยู่ทางปลายเต้า จะเจาะรูทางด้านเต้า โดย
สู งจากเต้าประมาณ ๑ เซนติ เมตรครึ่ งเช่ นเดี ยวกัน สําหรับนิ้ วก้อยนับทั้งสองนับ ส่ วนรู นับของลูกแคน
ระหว่างกลางทั้ งหมด จะเจาะรู ทางด้านข้าง โดยสู งจากเต้าประมาณ ๕ เซนติเมตร เหมือนกันทุกลูก
สําหรับนิ ้วที่เหลือจากทั้ งสองมือ หลังจากนั้ นนําลิ้นที่เตรี ยมไว้เสี ยบติดกับลูกแคนที่เจาะไว้ทุกลูก แล้ว
ใช้ปูนขาวทายาร่ องลู กแคนกับลิ้ นแคนให้สนิ ทกันไม่ให้ลมรั่วออกขณะที่เป่ า ให้ลมเดิ นเฉพาะลิ้นแคน
ช่ องเดียว เมื่ อประกอบลิ้ นเสร็จเรี ยบร้ อย จะมี การขูดแต่ งลิ้ น เพื่อปรั บเสียงให้ได้ระดับตามที่ต้องการ
ทั้งนี้ อาศัยความชํานาญของช่างแคนแต่ละคนเป็ นสําคัญ
๑.๓ การเตรี ยมเต้าแคน การเตรียมเต้ าแคนนี้ จะตัดไม้เนื้ อแข็ง เช่ น รากประดู่ที่ จะ
นํามาทําเป็ นเต้าให้มีท่ อนขนาดใหญ่และยาวพอเหมาะเท่าที่ต้องการ แล้วนํามาถากและเหลา ขูดแต่งจน
เกลี้ยงเกลาให้เป็ นรู ปป่ องกลาง ปลายทั้งสองข้างสอบคล้ายตะโพน ช่างแคนมักจะกลึ งปลายเต้าด้านหนึ่ ง
ให้เป็ นยอดแหลม เพื่อให้ดูสวยงาม จากนั้ นเจาะตรงกลางเต้าแคนให้ทะลุเป็ นรู ปสี่ เหลี่ยมผืนผ้าโดยให้
โคนเต้าใหญ่กว้าง และรู ค่ อยๆ เล็กและสอบลงไปจนถึงด้ายปลายเต้า รู นี้ เพื่ อสอดลูกแคนเรี ยงกันไป
ตั้ งแต่ลําใหญ่ สุ ดอยู่ข้างหน้าโคนเต้าและลดหลั่นกันลงไปเรื่ อย ๆตามลําดับ แล้ วเจาะทางหัวเต้าเป็ น
รู ปกลม เส้นผ่าศูนย์กลางประมาณ ๑ เซนติเมตร จนทะลุ ถึงรู ใหญ่ ที่เจาะไว้สําหรับสอดลูกแคน เสร็ จ