๒๗
เสี
ยงประสานยื
นและยั
งช่
วยให้
ผู
้
บรรเลงเลื
อกใช้
ให้
เหมาะกั
บทํ
านองต่
างบั
นไดเสี
ยงหลายบั
นไดขึ
้
นไปอี
ก
แคนเก้
า นิ
ยมทํ
าให้
มี
ความยาวอย่
างน้
อยเกื
อบเป็
น ๒ เท่
าของแคนเจ็
ด แคนแปด เพื่
อให้
มี
ระดั
บชุ
ดเสี
ยง
(register)ทุ
้
มตํ
่
าอยู
่
ในแนวเทเนอร์
(tenor) หรื
อแนวเบซ (bess) ทั
้
งนี
้
เป็
นเพราะถ้
าทํ
าแคนเก้
า ให้
มี
ขนาด
ยาวเท่
าแคนเจ็
ด แคนแปด จะทํ
าให้
ระยะห่
างระหว่
างลิ
้
นกั
บรู
แพของลู
กเสพก้
อยที่
เพิ
่
มเข้
ามาใหม่
นั
้
น มี
ระยะแคบมากจนทํ
าให้
ควบคุ
มลมผ่
านไม่
ได้
จะเกิ
ดเสี
ยงดั
งตลอดเวลา ซึ
่
งอาการเช่
นนี
้
ช่
างทํ
าแคน
เรี
ยกว่
า “ลิ
้
นนอง”
๕. แคนสิ
บ ประกอบด้
วยลู
กแคน ๑๐ ลู
ก จั
ดเรี
ยงเข้
าอยู
่
ในเต้
าเป็
น ๒ แพ ซ้
าย ขวา แพละ
๑๐ ลู
ก มี
ระบบเสี
ยงอยู
่
ในมาตราแบบไดอะโทนิ
คครบ ๑ ช่
วงทบ พร้
อมกั
บเสี
ยงประสานยื
นหรื
อเยงโด
รนอี
ก ๓ เสี
ยง คื
อเสี
ยง “โซ ลา และเร” นายสํ
าเร็
จ คํ
าโมงได้
พั
ฒนาแคนสิ
บขึ
้
นในปี
พ.ศ. ๒๕๑๖
โดยวางระดั
บเสี
ยงมาตราไดอะโทนิ
ค เรี
ยงไว้
เหมื
อนระบบดนตรี
สากล มี
เสี
ยงเรี
ยงลํ
าดั
บจากตํ
่
าไปหาสู
ง
คื
อ ซอล ลา ที
โด เร มี
ฟา
การกํ
าหนดบั
นไดเสี
ยงของแคน เสี
ยงสู
งตํ
่
าเรี
ยกเป็
นจํ
านวนโป้
เช่
น แคนเก้
าโป้
มี
บั
นไดเสี
ยง
ทุ
้
มตํ
่
ากว่
าแคนแปดโป้
และแคนแปดโป้
มี
บั
นไดเสี
ยงทุ
้
มตํ
่
ากว่
าแคนเจ็
ดโป้
โป้
เป็
นภาษาอี
สานแปลว่
า
“นิ
้
วโป้
” หรื
อ “นิ
้
วหั
วแม่
มื
อ” ซึ
่
งช่
างทํ
าแคนใช้
ความกว้
างของนิ
้
วของตนเป็
นเครื่
องวั
ดความห่
างและ
เรี
ยกหน่
วยความห่
างตามจํ
านวนครั
้
งที่
เรี
ยงนิ
้
วโป้
ลงไป เช่
น ถ้
าสลั
บวางเรี
ยงนิ
้
วโป้
ซ้
ายขวาลงไปตาม
ความยาวของสิ่
งหนึ
่
งได้
๘ ครั
้
ง ก็
เรี
ยกความยาวของสิ่
งนั
้
นว่
า ยาว ๘ โป้
เป็
นต้
น ในการทํ
าแคน ช่
าง
แคนจะถื
อเอาลู
กแคนลู
กที่
๑ ของแพขวามื
อเป็
นเสี
ยงหลั
ก เรี
ยกแคนลู
กนั
้
นว่
า “ลู
กยั
้
ง” มี
ระดั
บเสี
ยง
ตรงกั
บเสี
ยง “ลาตํ
่
า” ระยะห่
างระหว่
างลิ
้
นของลู
กยั
้
งทั
บรู
แพล่
างของลู
กแคนวั
ดได้
กี่
นิ
้
วโป้
ง ก็
จะเรี
ยกชื่
อ
ตามนั
้
นทั
้
งเต้
า
แคนเจ็
ดโป้
คื
อ แคนที่
ลู
กยั
้
ง (ลาตํ
่
า) มี
ความห่
างระหว่
างลิ
้
นแคนกั
บรู
แพล่
างวั
ดได้
เท่
ากั
บ ๗
นิ
้
วโป้
ง ประมาณ ๑๗-๑๘ เซนติ
เมตร ถ้
าเที
ยบบั
นไดเสี
ยงกั
บเครื่
องคี
ย์
บอร์
ดจะตรงกั
บบั
นไดเอไมเนอร์
(A minor) และบั
นไดซี
เมเจอร์
( C major ) โดยประมาณ และอาจแต่
งเสี
ยงให้
อยู
่
ในบั
นไดเสี
ยงจี
ไม
เนอร์
(G minor) และบั
นไดบี
แฟลตเมเจอร์
( Bbmajor ) ซึ
่
งตํ
่
าลงไปอี
ก ๑ บั
นไดได้
โดยง่
าย
แคนแปดโป้
คื
อ แคนที่
ลู
กยั
้
ง ( ลาตํ
่
า ) มี
ความห่
างระหว่
างลิ
้
นแคนกั
บรู
แพล่
างวั
ดได้
เท่
ากั
บ
๘ นิ
้
วโป้
ง คื
อประมาณ ๑๙-๒๐ เซนติ
เมตร ถ้
าเที
ยบบั
นไดเสี
ยงกั
บเครื่
องคี
ย์
บอร์
ดจะตรงกั
บบั
นไดเอฟ
ไมเนอร์
(F minor) และบั
นไดเอแฟลตเมเจอร์
(Ab major) โดยประมาณและอาจแต่
งเสี
ยงให้
อยู
่
ใน
บั
นไดอี
ไมเนอร์
(E minor) และบั
นได จี
เมเจอร์
(Gmajor) ได้
โดยง่
าย
แคนเก้
าโป้
คื
อ แคนที่
ลู
กยั
้
ง ( ลาตํ
่
า ) มี
ความห่
างระหว่
างลิ
้
นแคนกั
บรู
แพล่
าง วั
ดได้
เท่
ากั
บ ๙
นิ
้
วโป้
คื
อประมาณ ๒๑-๒๒ เซนติ
เมตร ถ้
าเที
ยบบั
นไดเสี
ยงเครื่
องคี
ย์
บอร์
ดจะตรงกั
บบั
นไดดี
ไมเนอร์
(Dminor) และบั
นไดเอฟเมเจอร์
(Fmajor) โดยประมาณและอาจแต่
งเสี
ยงให้
อยู
่
ในบั
นไดซี
ไมเนอร์
(C minor) และบั
นไดอี
แพลตเมเจอร์
(Eb major) ได้
โดยง่
าย
