ne190 - page 25

๒๕
แสงอรุ ณ กนกพงศ์ ชั ย ( ๒๕๔๘ ) กล่ าวว่ า ภู มิ ปั ญญา (Wisdom) เป็ นความรู ้
ความสามารถ ความเชี่ยวชาญ และศักยภาพในการแก้ปัญหาของมนุ ษย์ที่ สื บทอดจากอดีตสู่ ปัจจุบันอย่าง
ไม่ขาดสาย มี ความเชื่อมโยงกันทั้งระบบ ไม่ว่าเศรษฐกิจ การเมื อง สังคม วัฒนธรรม ภูมิปัญญามีความ
ต่ อเนื่ องยาวนานมี การสะสมความรู้ ทุ ก ๆ ด้านที่ ผ่ านกระบวนการสื บทอด พัฒนาปรั บเปลี่ยนให้
สอดคล้องกับยุคสมัยและสิ่ งแวดล้อมที่มีความหลากหลายทางชีวภาพและทางวัฒนธรรมเป้ าหมายสําคัญ
คือ ความสมบูรณ์พูนสุขของประชากรทุ กชาติ ชั้นวรรณะ มิ ใช่จํากัดแต่เฉพาะกลุ่มใดกลุ่มหนึ่ ง
อานั นท์ กาญจนพันธุ์ (๒๕๔๘) กล่าวว่ า ภู มิปั ญญาไม่ใช่ สิ่ งที่ อยู่ นิ่ งกับที่ ย่ อมมีการ
เปลี่ยนแปลงตลอดเวลา ซึ่ งตรงกับ วิ จารณ์ พานิช (๒๕๔๖ : ๑๑-๑๖) กล่าวว่า ภู มิปัญญามิได้อยู่นิ่ งกับ
ที่ แต่เป็ นภู มิปัญญาที่เคลื่อนไหว และไม่ ปฏิเสธการนําความรู ้เชิงวิทยาศาสตร์ หรื อเทคโนโลยีสมัยใหม่
เข้ามาเชื่ อม ภู มิ ปั ญญาท้องถิ่ นเหมื อนชี วิ ตตามมนุ ษย์ผู ้เป็ นเจ้าของภู มิปั ญญา คื อ มี เกิ ด มี ดับ
ปรั บเปลี่ยนเรี ยนรู้ใหม่ และงอกงามเสมอ (เอกวิทย์ ณ ถลาง,๒๕๔๖)
๔. เอกสารและงานวิจัยที่เกี่ยวข้องกับแคน
จากการศึ กษาค้นคว้าเอกสาร งานวิจัย บทความ และหนังสือที่เกี่ยวข้องกับการทําแคน พบว่า
แคนเป็ นเครื่องดนตรี ที่ สําคัญที่สุ ดของภาคอีสาน ( เจริ ญชัย ชนไพโรจน์ ,๒๕๒๖) เป็ นเครื่ องดนตรี ที่
นิ ยมที่สุ ดของชาวอีสานมาแต่สมัยโบราณ มี หลักฐานเก่าแก่ที่สุ ดในยุคโลหะ วัฒนธรรมดองซอน เป็ น
เครื่ องมื อศักดิ์ สิ ทธิ์ ของราชสํานักทุกแห่ งในสุ วรรณภูมิ ซึ่ งหลักฐานปรากฏลวดลายรูปคนเป่ าแคนบน
กลองมโหระทึกมี อายุประมาณ ๓,๐๐๐ ปี (สุ จิตต์ วงษ์เทศ,๒๕๔๙) นอกจากนี้ แคนเป็ นส่วนหนึ่ งของ
ศิลปะการแสดงที่ สําคัญของคนอีสาน ที่มีวิถี ชีวิตมี ความผูกพันกับแคน แคนนั้ นถือว่าเป็ นวิถี ชีวิต เป็ น
รากเหง้าของความคิ ดและพลังขับเคลื่อนคนอีสานเป็ นพลังสร้างสรรค์ซึ่ งส่งผลให้วัฒนธรรมอี สานยั่งยืน
และดํารงอยู่ (ชิ งชัย มงคลธรรม,๒๕๔๑) นอกจากนี้ ยังเป็ นเอกลักษณ์ที่มีคุ ณค่าที่สร้างความเพลิดเพลิน
บันเทิงใจ และมีคุ ณค่าด้านพิธีกรรมของกลุ่มชน (ทรงคุ ณ จันทจร, ๒๕๔๐)
แคน เป็ นเครื่องดนตรี ที่ได้รั บการยกย่องให้ เป็ นสัญลักษณ์ อี สาน เป็ นผู ้นําเครื่ องดนตรี ชนิด
ต่ างๆที่ใช้ประกอบการบรรเลงเพลง หรื อหมอลํา ใช้ในพิธี กรรม ศาสนพิธี เทศกาลงานบุญประเพณี
ของชาวอีสาน (แวง พลังวรรณ, ๒๕๔๕) แคนเป็ นเครื่ องดนตรี ประเภทเครื่ องลมชนิ ดที่มีลิ ้นอิสระ
เสี ยงเกิดจากการดูดหรื อเป่ า ผ่ านกระแสลิ้นแคน (ชลิต ชัยครรชิตและคณะ,๒๕๔๔) วัสดุ ที่ใช้ในการ
ทําแคนหาง่ายในท้องถิ่น หรื อเป็ นวัสดุที่เกิ ดขึ้ นเองตามธรรมชาติ นอกจากแผ่ นโลหะ ที่ ช่างแคนได้
นํามาทําเป็ นลิ้นแคน (บุญเลิศ จันทร, ๒๕๓๑ :๔๑) ซึ่ งมีผลต่ อการสร้างระบบเสี ยงของแคนโดยตรง
คื อ ขั้ นตอนในการเตรี ยมลิ้ นแคนและขั้ นตอนการเตรี ยมกู่ สุ รศักดิ์ พิ มพ์เสน (๒๕๓๒) ได้
ทําการศึ กษาการทําแคน : เฉพาะกรณี ศึ กษา บ้านสี แก้ว ตําบลสี แก้ว อําเภอเมืองร้ อยเอ็ด จังหวัด