untitled - page 69

๕๙
๕.๒) ผีตาโขนนอย
ผี ตาโขนน อย หรื อผี ตาโขนเล็กนั้ นเป น
หนากากที่ ผูเลนทุ กคนในเขตอําเภอดานซายที่ต องการเขามารวมในการละเล นตองมี การจัดทํ า
ขึ้นมาเพื่อการสวมใสในวันงานบุ ญหลวง ดังนั้นกอนถึงเทศกาลงานบุญหลวง เด็กๆ และชาวบ าน
ตางก็จะตองมี การเตรียมดําเนินการดานเสื้อผาเครื่องแต งกายของผีตาโขน โดยเฉพาะหนากากผี
ตาโขนนั้น ทุ กคนตองใช เวลาทําและประดิดประดอยออกมาอย างนอยก็ตองใช เวลา ๑๕ วั น
สําหรับคนที่อยู ในชุมชนเดียวกันนั้นก็ มักที่ จะมีการรวมกลุมกันเพื่อการทําหน ากากผีตาโขนและ
เครื่องแตงกายรวมกัน โดยมีเป าหมายเพื่อสรางทีมหรือกลุมของผีตาโขน โดยการออกแบบและ
การประดิ ษฐทั้งหน ากากผีตาโขน และชุดจะมีลั กษณะเหมือนกั น เมื่ อมาเดินในขบวนจะให
ความรูสึกถึ งความเปนกลุมเฉพาะไดดี โดยสวนใหญแล วมักจะเป นเครือญาติ
ภาพที่ ๔.๑๓ รูปแบบของผี ตาโขนที่เยาวชนในชุมชนตางกลุมกันทําขึ้นมา และผีตาโขนแตละตัวก็จะมีอาวุธ
ประจําตัวนั่ นคือ บักแบ น
อยางไรก็ตาม การทํ าหนากากผีตาโขนในปจจุ บันนั้นก็มี ความแตกตาง
จากในอดีต เดิมนั้ นใชหวดนึ่งขาวเหนียวที่ ใชนึ่งขาวมาแลวทํา แตปจจุบันใชหวดที่ยังไมผานการใช
งาน และมีการตกแต งดวยสี สมัยใหมอย างดีและแวววาวจากการเคลือบสี และยั งมีการเขี ยน
ขอความและสํานวนตามความพึงพอใจของผู ทําแตละคนดวย เช น เลย-ดานซ าย กว าจะมีวันนี้
สวนเสื้อผาเครื่องแตงกายของผีตาโขนนั้นเดิมใชเศษผาและผาเกาที่เหลื อทิ้งมาเย็บติดตอกั นแลวทํา
การสวมใส ปจจุบั นเสื้อผามีความหลากหลายขึ้น มี สีสั นสวยงามดึงดูดความสนใจตอผูพบเห็ น
และบางครั้งอาจเห็นเครื่องแตงกายที่ผ านการตัดเย็บโดยชางที่ มีฝ มื อประณีต สงผลทําใหเสื้อผา
เครื่องแตงกายของผีตาโขนมี ความสะอาดสะอานขึ้ น ซึ่ง จากการศึ กษาของ สนอง อุปลา๒๑ พบ
๒๑ สนอง อุปลา. (๒๕๔๖). พัฒนาการประเพณีผีตาโขน อําเภอดานซาย จังหวัดเลย. วิทยานิพนธปริญญาศิ ลปศาสตร
มหาบัณฑิต สาขาไทศึกษาเพื่อการพัฒนา บัณฑิตวิ ทยาลัย สถาบันราชภัฏเลย, หนา ๑๓๗.