untitled - page 68

๕๘
เพราะเชื่อวา “ผี ตาโขนใหญนั้นมีการจําลองมาจากคนแปดศอก คือคนสมัยโบราณจะมีรูปรางใหญ
ดังนั้นเพื่อนบานก็ จะมาช วยสรางก็สามารถที่จะทํ าได แตก็ มี ขอหามสํ าคัญว า หามยกออกนอก
บริเวณบาน”
การทําผีตาโขนใหญนั้นเริ่มตนการทําดวยการตั ด
ไม ไผเป นทอนยาว ๆ ๒ เมตร จากนั้นจึงทํ าการผาซีกเล็ก ๆ หรื อมีการจั กตอก ใหมี ความหนา
ประมาณ ๑ เซนติเมตร เพื่ อนําตอกไม ไผมาสานประกอบเปนหุนให มีโครงร างเหมือนคนขนาด
ใหญ คือมี หัว มีลําตัวและแขน เพื่อที่ จะทําให ผีตาโขนดู ตัวใหญ ขึ้น การเคลื่อนไหวมีลั กษณะที่
คลายคน ซึ่งชางก็จะมีการทําส วนศีรษะกอนโดยสานเปนทรงกลม หาผ าผืนใหญมาหอหุ มลําตัว
สวนใหญผาฝ ายจากที่นอนเกา แลวหาวั สดุที่ เปนเสน เช น เสนใยขนาดใหญ ของทางมะพราวที่ มี
การทุบเอาเนื้อออกแลว หรือเศษผ าที่ตัดเป นริ้วยาวๆนํามามัดหรือเย็ บติดที่ บนศีรษะใหเป นผม
โดยการใหผมผูหญิ งยาวกวาผมผูชาย ใบหนาสานดวยตอกไมไผ เปนวงกลมคลายกระดงฝ ดขาว
แลวนํ ามาผูกติดเข ากับส วนศีรษะ แล วนํากาบมะพราวมาตกแตง โดยมี การสรางคิ้ว ตา จมู ก
ปากผานการเขียนสีหรือการใชกระดาษคลุกกาวหรือกาบมะพราวติดให เปนรูปทรงของคิ้ว ตา จมูก
ปาก จากนั้นจึงนําไมงิ้วมาถากและเฉือนใหเปนรูปจมู ก และนํามาเย็บติดใบหนา สวนใบหูทําจาก
กระดาษแข็ง ตัดเป นรูปใบหูติ ดกับสวนของของหัว ใชสีทาตามใบหน าและหูรวมทั้ งผมดวยเพื่อจะ
ได รูว าเป นเพศชายหรือเพศหญิ ง ทั้งนี้เพื่ อใหหนากากผี ตาโขนใหญ นั้นมีลักษณะและความ
คลายคลึงกับผูหญิงและผูชายมากที่สุด
สํ าหรั บผี ตาโขนใหญ ที่ เป นเพศชายนั้ นใช ไม
เนื้อออนถากแต ง ทําเปนอวั ยวะเพศชาย ตอนปลายอวัยวะเพศแตมดวยสีแดง แล วนํามาผู กติด
เขากับลํ าตัวตอนหนาใตบั้ นเอวหรือใตสะดือ สวนผีตาโขนใหญเพศหญิงมี การทําอวัยวะเพศที่ มี
ขนาดใหญเพื่ อใหสอดคลองกับลําตัวที่ มีขนาดใหญ ซึ่งทําขึ้นดวยโคนตนกลวยหรือกาบตนมะพราว
และเย็บติดไวตรงสะดื อ สวนตรงหน าอกทั้งสองขางนํ ากะลามะพรามาติดทํ าเป นรูปนมติดไว
ภายในลําตั วของผีตาโขนใหญจะมีการเอาไม ไผมามัดไขว ผูกติ ดไวสําหรับใหคนยืนขางในจับยกรางผี
ตาโขนใหมี การเคลื่อนไปได และดานหนาตอนลํ าตัวก็จะมีการเจาะรู ๒ รูใหคนถื อผีตาโขนใหญได
มองเห็นและสําหรับใหผูที่ตองการบริจาคเงินใหกับคนที่อยูด านในใหสามารถยื่นมือออกมารับได๑๙
อยางไรก็ตามสวนของลํ าตัวผีตาโขนใหญนั้นก็
มักจะหุมดวยเศษผามุง หรือที่ นอนมีการตกแตงดวยสัญลักษณ ทางเพศใหเดนชัดวาผีตาโขนใหญ
ตัวใดที่เป นเพศผูและตั วใดเปนเพศเมี ย สําหรับบริเวณลําตั วนั้นชางผู ทําจะมีการเจาะช องใหใหญ
พอสมควร เพื่อใหตาของผูที่อยูดานในสามารถมองออกไปข างนอกได สํ าหรับความสูงโดยประมาณ
ของผีตาโขนใหญนั้นอยูที่ประมาณ๒.๓๐ -๒.๕๐ เมตร๒๐
๑๙ สนอง อุปลา. (๒๕๔๖). พัฒนาการประเพณีผีตาโขน อําเภอดานซาย จังหวัดเลย. วิทยานิพนธปริญญาศิ ลปศาสตร
มหาบัณฑิต สาขาไทศึกษาเพื่อการพัฒนา บัณฑิตวิ ทยาลัย สถาบันราชภัฏเลย, หนา ๑๐๘.
๒๐ ธรรมาสน นิยมรัตน จรูญ. (๒๕๕๓). การออกแบบเรขศิลปสําหรับงานประเพณีผีตาโขน. วิทยานิพนธปริญญา
ศิลปกรรมศาสตร มหาบัณฑิต สาขาวิชานฤมิตศิลป ภาควิชานฤมิตศิลป คณะศิ ลปกรรมศาสตร จุ ฬาลงกรณมหาวิทยาลั ย, หนา ๑๕.