untitled - page 32

๒๒
สําหรับคํ าวา “ตัวตน” หรือความสํานึ กเกี่ยวกับการมีตั วตนนั้น จะเนน
การดํารงอยู ของตั วเราในฐานะที่เปนบุคคล (Person) อันเปนที่ ตั้งของการรับรู ทางปญญาและ
อารมณความรูสึกที่เปนผูก อใหเกิดการกระทําต าง ๆ ขึ้น๑๒
ดั งนั้นการมีอัตลักษณร วมจึงมีนัยยะของการเกี่ ยวพันที่ตื่ นตัวบางอยาง
ในสวนที่เราในฐานะคนในพื้นที่ที่จะยอมรับอยางตั้งใจวาฉันเปนใคร แมว าอัตลักษณจะไม ใชสิ่ งที่มี
อยูในตัวของมันเอง หรือกําเนิดขึ้นมาพรอมกับคนและสิ่งของก็ ตาม แตอัตลักษณ ก็เป นสิ่งที่ ตอง
ถูกสรางขึ้นมาโดยมนุษยเพื่อที่ จะมีการรวมรับรูและทําความเขาใจในสิ่งนั้นๆรวมกัน และอัตลั กษณ
ก็ยังมีลั กษณะของความเปนพลวั ต (Dynamic) อยูตลอดเวลา ดังที่ ปเตอร เบอรเจอร และโทมั ส
ลัคแมน (Berger and Luckman) ที่มองวา อัตลั กษณที่ถูกสรางขึ้นมานั้นมักจะมี กระบวนการมา
จากสังคม ครั้นเมื่อเกิดการตกผลึกแลว ก็อาจมีลักษณะเคลื่ อนที่ และมี การปรับเปลี่ยนไดอีก หรือ
แมกระทั่งอาจมีการเปลี่ยนแปลงรูปแบบไปเลย ทั้งนี้ขึ้นอยูกั บตัวสังคมเปนหลักดวยเชนกัน๑๓
๒.๔.๓.๒ การเกิดอัตลักษณ
อัตลั กษณที่เกิดขึ้นในใจของผู คนนั้น มักเกิ ดขึ้นมาจากการพั ฒนาระบบ
ความคิดและกระบวนการที่กอใหเกิดซึ่งสังกั ป (Conceptual) กั บประสบการณที่มี ความสัมพั นธ
กับพื้นที่ (Space) และเวลา (Time)๑๔
อัตลั กษณเกิดจากกระบวนการปฏิสังสรรคระหวางบุคคลและบุคคลหนึ่ง
สามารถที่จะมีอัตลั กษณไดอยางหลากหลาย และเมื่อบุ คคลมีการยอมรั บอัตลักษณ ใดอัตลักษณ
หนึ่งในเวลานั้น โดยที่ จะกําหนดตําแหนงของตนเองในขณะเดี ยวกันก็จะถู กกําหนดตําแหนงจาก
บุคคลอื่น ๆ ในโลกทางสังคมเสมอ อัตลั กษณจึงเปนผลผลิตที่เกิดขึ้นจากความสัมพันธ ของตัวเรา
กับคนอื่นและสังคมที่ เราอาศัยอยูและเกี่ยวเนื่องกับการมองตัวเราเองวา “ฉันมองตั วเองอยางไร”
และคนอื่นมองฉันอยางไร” มั นเปนการกํ าหนดตําแหนงซึ่งเกิดจากคนอื่ นรับรูด วย ในแงนี้ อัต
ลักษณจึงเปนประหนึ่งสัญลักษณ (Symbol) ที่ แสดงตัวตนว า เรามีลักษณะรวมและลั กษณะตาง
จากคนอื่นอย างไร๑๕ โดยมี กระบวนการทางสังคมในการสร าง สืบทอดทั้งนี้ขึ้ นอยูกั บบริบทของ
ความสัมพันธทางสังคมที่มี ตอคนหรือกลุมอื่น ๆ ดวย อัตลักษณในระดับปจเจกและระดั บกลุมจะ
ถูกสรางขึ้นบนพื้นฐานของความเหมือนกันของสมาชิกภายในกลุมที่สามารถโยงไปสูการมีอัตลั กษณ
ในเรื่องของวัฒนธรรม พิธี กรรมและความเชื่อที่ แตกต างจากกลุมอื่น ๆ ดวยเช นกัน ๑๖ อั ตลักษณ
๑๒ ปริ ตตา เฉลิมเผา กออนันตกูล. (๒๕๔๕). อั ตลักษณ ซอนของนักมนุ ษยวิทยาในบานเกิด. ใน คนใน : ประสบการณ
ภาคสนามของนักมานุษยวิทยาไทย. ปริ ตตา เฉลิมเผา กออนันตกูลบรรณาธิการ. กรุงเทพฯ : ศูนย มานุษยวิทยาสิรินธร, หนา ๒๐๑-
๒๐๒. ๑๓ เครือจิต ศรีบุญนาค. (๒๕๕๐). ดนตรีในพิธีกรรมชนเผาดั้งเดิมสายตระกู ลมอญ-เขมร. สุรินทร : คณะมนุษยศาสตร
และสังคมศาสตร มหาวิทยาลั ยราชภัฏสุรินทร, หนา ๑๖-๑๗.
๑๔ไพเวช วังบอน. (๒๐๐๘). การหาแรงบันดาลใจในการออกแบบและการสร างความแตกตางในการออกแบบ. ใน หลักสูตร
การอบรม โครงการพัฒนาบุคลากรดานผลิตภัณฑ และบรรจุภัณฑ. สวนพั ฒนาขีดความสามารถบริ การอุตสาหกรรม สํ านักพั ฒนา
หนวยบริการอุตสาหกรรม กรมสงเสริมอุตสาหกรรม กระทรวงอุตสาหกรรม, หนา ๗๒-๑๑๓.
๑๕ อั ควิทย เรืองรอง. (๒๕๕๐). อัตลักษณและบทบาทของลิ เกเด็กคณะโรงเรียนศรีเอี่ ยมอนุสรณ. ใน วารสารมนุษยศาสตร
และสังคมศาสตร มหาวิทยาลัยราชภัฏบานสมเด็จเจาพระยา. ฉบับที่ ๑ (หลากมิติทางปญญา รวมบทความดานมนุษยศาสตรและ
สังคมศาสตร) กรุงเทพฯ : โรงพิมพบริษัทสหธรรมิก, หน า ๑๔๕-๑๘๐.
๑๖ เครือจิต ศรีบุญนาค. (๒๕๕๐). ดนตรีในพิธีกรรมชนเผาดั้งเดิมสายตระกูลมอญ-เขมร. สุรินทร : คณะมนุษยศาสตร
และสังคมศาสตร มหาวิทยาลั ยราชภัฏสุรินทร, หนา ๑๗.