๑๒
๒.๓.๑.๒ สภาพภู
มิ
อากาศ
อํ
าเภอด
านซ
ายเป
นพื้
นราบสู
งส
งผลให
ฤดู
หนาวมี
อากาศหนาวเย็
นมาก
ในตอนเช
ามี
หมอกหนา บางป
มี
เกล็
ดน้ํ
าแข็
งเกาะตามใบหญ
า คล
ายหิ
มะ ซึ่
งเรี
ยกว
า “แม
คะนิ้
ง”
ฤดู
ร
อน มี
อากาศร
อนมากตลอดแนวของลํ
าน้ํ
ามั
น ส
วนเขตหุ
บเขาจะมี
อากาศอบอุ
น อุ
ณหภู
มิ
เฉลี่
ย ๓๖ องศาเซลเซี
ยส ฤดู
ฝนจะตกช
วงแรกเดื
อนเมษายนถึ
งเดื
อนกรกฏาคม เกิ
ดจากอิ
ทธิ
พล
ของลมมรสุ
มตะวั
นตกเฉี
ยงใต
ช
วงที่
สอง ระหว
างเดื
อนสิ
งหาคมถึ
งเดื
อนตุ
ลาคม เกิ
ดจากอิ
ทธิ
พล
ของลมดี
เปรสชั่
น พายุ
โซนร
อนและใต
ฝุ
นทะเลจากจี
นตอนใต
๒.๓.๑.๓ ลั
กษณะภู
มิ
ประเทศ
สภาพของภู
มิ
ประเทศส
วนรวมนั้
นประกอบด
วยภู
เขาสู
งน
อยใหญ
สลั
บซั
บซ
อนและมี
ที่
ราบขนาบทั้
งสามด
าน พื้
นที่
ทั้
งหมดประมาณ ๑๗๓๑.๘๙ ตารางกิ
โลเมตร
ร
อยละ ๘๐ อยู
ในเขตป
าสงวนแห
งชาติ
และร
อยละ ๕ เป
นป
าไม
เบ็
ญจพรรณ และพื้
นที่
อี
กร
อยละ
๑๕ เป
นที่
ราบระหว
างหุ
บเขา ดั
งเช
นภู
ที่
สํ
าคั
ญคื
อ ภู
แปก ภู
ทุ
งแทน ภู
น้ํ
าอุ
น อยู
ด
านทิ
ศ
ตะวั
นออก ภู
ลมโลน ภู
แผงม
า อยู
ทางทิ
ศใต
ภู
หิ
นร
องกล
า ภู
ผาผึ้
ง อยู
ด
านทิ
ศตะวั
นตก ภู
เหล
านี้
เป
นสาขาหนึ่
งของเทื
อกเขาเพชรบู
รณ
ไหลผ
านตํ
าบลด
านซ
าย บ
านนาหอ บ
านนาดี
และ
ปากหมั
นไหลลงสู
แม
น้ํ
าเหื
อง เป
นแม
น้ํ
าที่
ไหลไปทางเหนื
อสายเดี
ยวของจั
งหวั
ดเลย แม
น้ํ
าป
าสั
ก
ต
นกํ
าเนิ
ดจากภู
หลวง ไหลผ
านตํ
าบลวั
งยาว ตํ
าบลอี
ปุ
ม อํ
าเภอหล
มสั
ก จั
งหวั
ดเพชรบู
รณ
และ
ไหลลงแม
น้ํ
าเจ
าพระยาที่
อํ
าเภอท
าเรื
อจั
งหวั
ดพระนครศรี
อยุ
ธยา
๒.๓.๑.๔ ประชากร
ชาวอํ
าเภอด
านซ
ายนั้
นเป
นกลุ
มไทเลยดั้
งเดิ
มที่
อยู
อาศั
ยใน
เขตด
านซ
ายเป
นส
วนใหญ
แต
ก็
มี
ชาวจี
นเข
ามาทํ
าการค
าขายอยู
ในเขตเทศบาลบ
างเพี
ยงเล็
กน
อย
ส
วนประชากรโดยรวมนั้
นมี
ทั้
งสิ้
น๕๐,๖๖๕ คน
๒.๓.๑.๕ ภาษา
ชาวอํ
าเภอด
านซ
ายนั้
นมี
สํ
าเนี
ยงภาษาพู
ดในการการพู
ดบาง
ประโยคที่
มี
ความคล
ายกั
บคนอํ
าเภอหล
มเก
า จั
งหวั
ดเพชรบู
รณ
หรื
อที่
เรี
ยกว
า “ภาษาหล
ม” มั
ก
มี
คํ
าว
า “เด
” เติ
มท
ายประโยค เช
น “บ
แมน” เป
น “บ
อแมนเด
” สํ
าหรั
บวิ
ธี
การเปล
งเสี
ยงของ
ชาวอํ
าเภอด
านซ
ายนั้
นจะมี
ลั
กษณะราบเรี
ยบสม่ํ
าเสมอตลอดทั
้
งประโยค น้ํ
าเสี
ยงเย็
นไม
ผสม
อารมณ
และเน
นคํ
า
๒.๓.๑.๖ ประเพณี
และการละเล
นที่
สํ
าคั
ญของอํ
าเภอด
านซ
าย
จากการศึ
กษา
พบว
ามี
ดั
งนี้
๑) พิ
ธี
สมโภชและงานนมั
สการพระธาตุ
ศรี
สองรั
ก ซึ่
งมี
การจั
ดงานขึ้
นใน
เดื
อนพฤษภาคมของทุ
กป
๒) งานบุ
ญหลวงที่
มี
การรวมเอางานบุ
ญเผวสและงานบุ
ญบั๊
งไฟเข
าไว
ด
วยกั
น ซึ่
งจะมี
การจั
ดขึ้
นเป
นประจํ
าทุ
กป
ในช
วงเดื
อนมิ
ถุ
นายน ถึ
งเดื
อนกรกฏาคม
๓) งานประเพณี
ป
ใหม
ของชาวเขา ในเขตหมู
บ
านตู
บค
อ ตํ
าบลกกสะ
ทอน โดยจะมี
การจั
ดขึ้
นในช
วงเดื
อนธั
นวาคมของทุ
กป
๒.๓.๑.๗ โบราณถานที่
สํ
าคั
ญของด
านซ
าย
พระธาตุ
ศรี
สองรั
ก นั้
นเป
นเจดี
ย
ก
ออิ
ฐถื
อปู
น มี
ฐานเป
นรู
ปสี่
เหลี่
ยม
จั
ตุ
รั
สกว
างด
านละ ๘ เมตร ตอนกลางถึ
งยอดเจดี
ย
รู
ปทรงเรี
ยวแหลม มี
ความสู
ง ๓๒ เมตร มี
รู
ปแบบของสถาป
ตยกรรมแบบไทยผสมผสานร
วมกั
บลาว มี
ลั
กษณะทรวดทรงคล
ายกั
บพระธาตุ