ct154 - page 87

79
สาหรับแหล่งน้ าตามธรรมชาติ ส่วนใหญ่ จะเป็นคลองและห้วยต่างๆ มากมาย ซึ่ งเป็นสาขาแยก
มาจากแม่น้าจันทบุรี ได้แก่ คลองตะเคียนทอง คลองตาหลิ ว คลองพลู และและคลองกะทอง รวมทั้งมี
บ่อน้าที่ขุดกันเองภายในบ้าน เพื่อใช้ในการบริโภค นอกจากนี้ ยังมีการรองน้าฝนเก็บไว้ใช้อีกด้ วย โดยใส่
โอ่งและตุ่มรอบบ้าน เป็ นน้าเพื่อการอุปโภคบริโภค
3. โครงสร้ างทางเศรษฐกิจและสังคมของชุมชน
โครงสร้ างทางเศรษฐกิจของบ้านคลองพลู เปลี่ยนผ่านจากระบบวิ ถีการผลิตแบบการหาของ
ป่าสมุนไพรกระวาน เร่ว และน้ามันยางเพื่ อแลกกับสิ่งของในเมืองจันทบุรี เปลี่ ยนมาสู่การเป็นชาวไร่
ชาวสวน โดยระบบวิถีการผลิ ตในปัจจุบันต้องใช้เทคโนโลยี่สมั ยใหม่และการจัดหายาฆ่าแมลง จนหลาย
ครอบครัวประสบปั ญหาขาดทุน บางคนต้องผั นตนเองเข้าสู่การเป็นแรงงานในโรงงานอุตสาหกรรม
ขายที่ดินให้ กับนายทุนภายนอก และอพยพออกจากท้องถิ่น ส่งผลให้โครงสร้างทางเศรษฐกิจเป็ นไปใน
ลั กษณะที่มี พลวัตเปลี่ ยนผ่านการครอบครองที่ดิน คนภายนอกเข้ ามาจับจองเป็นเจ้ าของพื้นที่ และ
อานาจทุนที่มี มากกว่าย่อมที่จะมีพลังอานาจในการครอบครองและการเข้ าถึงทรัพยากรต่างๆ ในท้องถิ่ น
ได้มากกว่า ไม่ ว่าจะเป็นที่ดิน หรือแหล่งเงินทุนต่ างๆ อาชีพของคนชองบ้านคลองพลูจึงเปลี่ยนไปจาก
อดี ต มีการผลิตที่หลากหลายมากขึ้น ดังนั้ นจึงทาให้ โครงสร้างทางเศรษฐกิจเปลี่ยนไปด้วย
การทาความเข้ าใจต่อปรากฏการณ์เปลี่ยนผ่ าน ในเรื่องวิถีการผลิตของคนชองบ้ านคลองพลู
พบว่ าการใช้ประโยชน์จากทรัพยากรเพื่อยังชีพ มีเรื่ องของการทานาข้าว ซึ่ งเป็นการใช้ทรัพยากรที่โดด
เด่นเพื่อการยังชี พ ในอดีตบริ เวณพื้นที่ บ้านคลองพลู เป็นส่วนหนึ่งของตาบลตะเคียนทอง ก่อนการ
อพยพเข้าไปตั้งถิ่นฐาน พื้นที่บ้านคลองพลูมี สภาพเป็นป่าดงดิ บชื้น และพื้นที่บริเวณลาคลองพลูก็เต็ม
ไปด้ วยต้นพลู ที่ขึ้นอยู่ ทั่วไป ซึ่งการเข้ ามาในพื้นที่คลองพลู ในช่ วงแรกก็เพี ยงการเข้ามาล่าสั ตว์และหา
ของป่า และเมื่อประชากรมีจานวนเพิ่มมากขึ้น จึงมีการอพยพเข้ามาตั้งฐานถิ่นบริเวณบ้านคลองพลู ด้ วย
วิ ธีการถางป่า กาหนดเขตแดนของตนเอง เพราะอดีตพื้ นที่มีเป็นจานวนมาก แต่ผู้ คนมีจานวนน้ อย การ
ใช้ ประโยชน์จากพื้นที่ในการปลูกข้าวของบ้านคลองพลูนั้น พบว่ าเป็นเงื่อนไขในช่วงแรกของการตั้งถิ่น
ฐาน เนื่องจากเป็นพื้นที่ดอนและลุ่มน้า มีลาน้าตะเคียนทอง และคลองพลู ไหลมารวมกันเรียกว่า คลอง
กะทอง ซึ่ งความอุดมสมบูรณ์ของแหล่ งน้านี้ทาให้พื้ นที่บ้านคลองพลูเป็ นพื้นที่ปลูกข้ าวได้ทั้ง ข้ าวนา ลุ่ม
และข้าวไร่ ซึ่งชาวบ้ านเรียกพื้นที่นี้ว่ า “ท้ายทุ่ง” ที่หมายถึง พื้นที่ที่เป็นทุ่งนา และแถบพื้นที่เขาคิชฌกูฎ
มี เพียงบริเวณพื้นที่ตะเคียนทอง และคลองพลูเท่านั้นที่ใช้ปลู กข้าวนาลุ่มได้ แต่ สาหรับประเด็ นว่าความรู้
เรื่ องปลูกข้ าวของคนคลองพลูเกิดขึ้ นมาอย่างไรนั้ น มีนิทานเล่าว่ า
“เดิมพวกชองอยู่ในป่ากิ นกลอยเป็นอาหาร วันหนึ่งชองแม่ลูกออกจากป่ าไปที่ทุ่ง เห็นคนอยู่ ที่
นั่นกินข้าว ลู กจึงถามแม่ ว่า “แม่จ๋าคนที่นั่น เขากิ นอะไรกันนะเม็ ดเล็กกว่ากลอยที่เรากิน” แม่ ตอบว่า
“เราอยู่ป่ าอยู่เขาก็ต้ องกินกลอย เขาอยู่ทุ่งอยู่ท่าก็ กินข้าวเม็ ดเล็ก” เมื่อกลับมาถึงบ้าน ลูกเล่าให้พ่ อผู้