untitled - page 177

๑๖๗
สุริ ยา บรรพลา ๖ ไดกลาวว า ประเพณีทองถิ่ นอยางงานบุญเดือน ๖ หรืองานบุ ญบั๊งไฟในงาน
ประเพณีผีตาโขนและประเพณี ผีขนน้ํานั้นจะมีความเกี่ยวของกับคนทั้งหมูบานที่ตองเข ามารวมและ
เขามามีบทบาทรวมกั น ดังเชนบทบาทในการเตรียมการ โดยมี กลุมพระสงฆที่เป นผูนําทางจิต
วิญญาณและความคิดเปนผูนํา รวมถึงเจาพ อกวนและเจาแมนางเทียมดวย และเชนเดี ยวกันที่ผูนํา
หมูบานในแตหมูบานก็ตองมี การสรางบั๊งไฟขึ้ นมาด วย จึงถื อวาเปนกิจกรรมที่มี การทําขึ้นอย าง
สมัครใจและสงผลตอผลบุญตามหลักความเชื่อทางพุทธศาสนาและความเชื่อดั้งเดิมของชุ มชน ดัง
การคนพบที่ว า การเลนผีขนน้ํ าจะเลนในวันแรม ๑ ค่ํา ซึ่งเปนวันแรกที่ มีการละเลนผีขนน้ําถวาย
เจาปูผานพิภาพ และเจาปูจิรมานพก อนการเลนจริ งในชวงแหบั๊งไฟรอบหมู บาน และที่รอบวั ด
โพธิ์ศรี ผู เลนจะตองทําพิธีครอบครู ที่ศาลผีประจําหมู บานนาซาวโดยผานรางทรง สํ าหรับการที่
ตองมีการทําพิธี ครอบเสียกอนก็เพราะดวยความเชื่อถือและเกรงกลัวว า “หากฉวยพลาดพลั้งหรือ
ละเลยปฏิบัติตามกฏเกณฑ ที่ไดรับการตราไว ก็อาจทําใหผูเลนเปนบาใบหรือล มหายตายจากได”
สําหรับประเพณีแหต นดอกไมนั้นก็ ถือวาเปนประเพณีหนึ่งของจังหวัดเลยและ
จังหวั ดในแถบลุมแมน้ําโขงบางจั งหวัดมี การถือปฏิ บัติ ในการจั ดขึ้นมา จากการศึกษาพบว า
ประเพณีแหตนดอกไมนั้นถือวาเปนประเพณีของการเอาบุญในงานบุ ญสงกรานต หรื อที่เรียกวา “
การเอาบุญตนดอกไม” โดยชาวบานจะใช วั ดเปนศูนยกลางในการปฏิ บัติ การบูชาดวยการทําตน
ดอกไม เปาหมาย คือ การบู ชาการปฏิบัติ ตามคําสอนของพระสัมมาสัมพุ ทธเจา โดยการทําตน
ดอกไมนั้นผู นําชุมชนถื อวามีบทบาทสํ าคัญต อการรวบรวมสมาชิกในชุมชนใหเขามารวมในการ
จัดทําและรวมทําบุญสืบสานงานประเพณีใหอยูตอไป อันแสดงใหเห็ นถึงสมั ครสมานสามัคคีโดยมี
ความเชื่อความศรัทธาของทองถิ่นเป นจุดรวมสรางความสั มพันธระหวางคนในตํ าบลและหมูบาน
ตางๆให อยู ดวยกั นอย างมี ความสุขบนฐานของพิ ธี กรรมทางศาสนา ดังนั้นงานประเพณีแห ต น
ดอกไมที่มี การจั ดขึ้นหลังวั นสงกรานต หรือวันที่ ๑๖ เมษายนของทุกป ก็ สามารถที่ ชวยสร าง
ความสัมพันธระหวางบทบาทของานกับชาวบานและชาวบานกับศาสนาและความเชื่อได สําหรับ
การในการจัดทํ าตนดอกไมนั้นใชเวลาในชวงกลางวั นในการทําตนดอกไม เพราะถือวาการทําตน
ดอกไมนั้นเปนงานที่ สรางความสนุกสนานครื้นเครงให กับผู เขาร วมและประชาชนในหมูบานเอง
ดังผลการศึ กษาของสังคม พรหมศิ ริ ๗ ที่กลาวว า ชาวบานอาฮีทุ กคนใหความสนใจและใหความ
รวมมือเป นอยางดี แมวาจะไมได หามตนดอกไมก็ตาม และยังเห็นวาชาวบ านในตําบลอาฮีตองการ
ที่รักษา อนุ รักษ กระบวนการ รู ปแบบ วิธี การที่เกี่ยวกั บการละเลนแห ตนดอกไม ในแบบดั้งเดิ ม
เพราะเห็นวามีความเป นอัตลักษณของชุมชน
อยางไรก็ตามการละเลนในประเพณีทองถิ่นทั้งประเพณีผีตาโขนประเพณีผี ขนน้ํา
และประเพณีแหต นดอกไมก็จะมีการปรับปรนและเปลี่ ยนแปลงไปตามสภาพของสังคมที่เขามา
๖ สุริยา บรรพลา. (๒๕๔๖). ศึกษาเปรียบเทียบองคประกอบการละเลนทองถิ่น : กรณีผีตาโขนอําเภอด านซายกับผีขนน้ํา
บานนาซาว อําเภอเชียงคาน จั งหวัดเลย. โปรแกรมวิชานาฏศิลป คณะมนุษยศาสตร และสังคมศาสตร มหาวิทยาลั ยราชภัฏเลย, หนา
๒๑๒.
๗ สังคม พรหมศิริ. (๒๕๕๑). โลกทัศน ของชาวบานต อการละเลนต นดอกไม บานอาฮี ตําบลอาฮี อําเภอทาลี่ จังหวัด
เลย. ภาควิชานาฏศิลป คณะมนุษยศาสตรและสังคมศาสตร มหาวิทยาลัยราชภัฏเลย, หนา บทคัดยอ.