untitled - page 167

๑๕๗
บทที่ ๕
สรุ ป อภิปรายผลและขอเสนอแนะ
การวิ จัยเรื่องการศึกษาอั ตลักษณ ประเพณีผีตาโขน ประเพณี ผีขนน้ํ า และประเพณีแห
ดอกไม : การออกแบบสร างสรรคชุดการแสดงสําหรับการนําเสนอภาพลักษณการทองเที่ยวจั งหวัด
เลย มีผลการวิ เคราะหขอมูลดั งนี้
๕.๑ สรุปผลการวิจัย
๕.๑.๑. บริบทเกี่ยวกับประเพณีและการละเลนของจังหวัดเลย
๕.๑.๑.๑ บริบทเกี่ยวกับประเพณีผีตาโขน
การละเลนผีตาโขนนั้ นมี เฉพาะงานบุญประเพณี ทองถิ่นในเขตอํ าเภอ
ดานซาย จังหวัดเลย ชาวบานเรียกวา “งานบุ ญหลวง” หรือบางคนก็เรี ยกวา “งานบุญใหญ”
คําวา “ผีตาโขน” นั้น มาจากคําว า “ผีตามคน” ลั กษณะเฉพาะของผีชนิดนี้คือที่ขอบตามีขนขึ้นอยู
มากมายและยาวผิดปกติ ตามความเชื่อมาจากการแห พระเวสสันดรและนางมัทรีเขาเมือง คนป าที่
เคยอยูรับใช และปรนนิบัติ พระเวสสันดรและนางมัทรี อยากจะมาสงพระเวสสันดรพระนางมัทรี
และกัณหา ชาลี แตก็มี ความอายชาวบานที่ มาสงเนื่ องจากไมเคยเขาเมืองมากอน ทําให ตองหา
วัสดุ ตาง ๆ มาปกปดรางกาย ดังนั้นเมื่อมี งานบุญหลวง ซึ่ งเปนงานประจํ าปของชาวอําเภอด าน
ซาย จึงมีการจัดขบวนแหพระเวสสันดร พระนางมัทรี และกัณหา ชาลีเขาเมื องโดยมีคนป าร วม
ขบวนเดินเขามาสงดวย
การจัดงานบุญหลวงนั้ นถือวาเปนการนําเอาบุญประเพณีสองอย างตาม
ขนบประเพณีปฎิบัติ ในฮี ตสิบสองมารวมเขาไวด วยกัน ซึ่ งก็หมายถึง การนํางานบุ ญประเพณี
ประจําเดือน๑๒ เดือน ที่รวมเอา “บุญพระเวส” หรือ “บุ ญพระเวสสันดร” ซึ่งนิยมทํ ากันใน
เดือน๔ และ งานบุญบั๊งไฟ ที่นิยมทํ ากันในเดือน๖ มารวมเขาไวด วยกัน งานบุญพระเวสสันดร
นั้น เปนบุญที่จัดขึ้นเพื่อการฟงเทศน เรื่ องมาลัยหมื่นมาลัยแสน เทศสั งกาส และเทศนเรื่องพระ
เวสสันดรตามลําดับชาวบานเชื่อวา “ใครฟงเทศนดั งกลาวจบในวันเดียว จะได กุศลแรง และจะได
เกิดในยุคพระศรีอาริ ยเมตรไตรยในชาติหนา ซึ่งเปนยุคที่ มีแตความสุ ข สวนงานบุญบั๊งไฟนั้ น เปน
งานบุญที่ จัดทําขึ้นเพื่อเพื่อบูชาอารักษ หลั กเมือง และเปนประเพณีการขอฝน
ประเพณีผี ตาโขนสมัยโบราณของชาวอําเภอดานซาย จังหวัดเลยนั้ นจะมี
ผีตาโขนใหญและผีตาโขนนอยรวมในพิ ธีการถวายผีเจานายหลั งจากที่พิธี เชิญพระอุปคุตเสร็ จสิ้น
และมีการบายศรีสู ขวัญเจาพ อกวนและเจาแมนางเทียมจะออกมาตอนรับ โดยการนําสุราอาหาร
มาเลี้ยงผีตาโขนเพื่อเปนการตอบแทน สําหรับพิธีการบายศรีสู ขวัญนั้น จั ดทํ าขึ้นเพื่อบู ชาอารักษ
หลักเมืองและเปนการบวงสรวงดวงวิญญาณอันศักดิ์สิทธิ์ ของเจ าในอดีต และเพื่อใหเป นสิริ มงคล
แกเจาพ อกวนซึ่งเปนตั วแทนของดวงวิญญาณอันศักดิ์สิทธิ์
การละเลนผี ตาโขนยังเปนพิธี ปฏิบัติ ทั้งในเชิงความเชื่อถือในเรื่องภู ตผี
และวิญญาณ ศาสนาพุทธและศาสนาพราหมณ เกี่ยวกั บศาสนาพุทธคือการแหพระเวสสันดรเข า