untitled - page 175

๑๖๕
วา ในการออกแบบหนากากผีตาโขนนั้นเพื่อนํามาใชรวมการแสดงนั้ นมักจะสร างภาพลักษณ ของ
หนากากผีตาโขนตามความเขาใจและความต องการทางรสนิยมของตัวเอง เมื่อมีการรวมกลุมกัน
สรางก็จะมี การพูดคุ ยกันถึงรูปแบบและลักษณะที่ตองการให เกิดขึ้น ทั้งนี้รูปแบบของหนากากและ
เครื่องแตงกายจะมีผลตอการมองของผูคน รวมถึ งการทําใหการละเลนมีความสนุกสนานขึ้นและที่
สําคัญคือมีการประกวดประขันกันในเกี่ยวกับความสวยงาม ความแตกตางและความโดดเดน ซึ่ง
อาจกลาวไดวา ผลจากการคิดและการทําขึ้นโดยชาวบานเพื่อสนองต อความตองการนํ าไปใชใหเกิด
ประโยชนตอการดํารงชีวิ ตและการดําเนินชีวิ ตในแตละวัน ตามวาระโอกาสตาง ๆ ทั้งในเรื่ องที่
เกี่ยวกับส วนตัวและสังคม ลักษณะเด นที่มั กพบในผลงานคือ มีความเรี ยบงายในรูปแบบและมี
ความจริงใจในสิ่ งที่แสดงออกมาเพื่ อตอบสนองตอประโยชน ใชสอยในการดําเนินชี วิ ตไดอย าง
เต็มที่ ๒
สวน ความคิดของ ธรรมาส นิยมจรูญรัตน ๓ กลาววา ความสวยงามและความแตกต าง
ของผีตาโขนตามการรับรู ของนักทองเที่ยวคือ โดยภาพรวมที่รวมทั้งหน ากาก เครื่องแตงกาย เสียง
จากหมากกะแหลง ทําใหผีตาโขนดูมีความนารักมี อัธยาศัยไมตรีที่ดี โดยเฉพาะการเลนแกมหยอก
ดวยอาวุ ธประจําตั วที่ทํ าขึ้นใหมี ลั กษณะคลายอวัยวะเพศชาย การแสดงออกทางท าทางการ
เคลื่อนตัวและการเตน ดั งนั้นเมื่ อเดินโยกตัวหรือขยมตัวก็จะทําใหหมากกะโหลงที่แขวนอยูบริ เวณ
เอวเกิดจั งหวะและน้ําหนั กของเสียงที่ ดั งขึ้นอยางน าสนใจและชวนฟง อยางไรก็ ตามจุดเดนที่
สําคัญของผี ตาโขนก็คือมี ดดาบไมซึ งเปนอาวุ ธประจํากายของผี ตาโขนที่มี การแกะสลั กเป นรูป
อวัยวะเพศชาย มีการทาสีแดงบริเวณสวนปลายเพื่อใหมีความเดนและชัดขึ้น โดยอาวุ ธนี้ผี ตาโขน
จะนําไปควงหลอกลาสาวสาวที่มาเขารวมงานประเพณีผีตาโขนใหตกใจ ซึ่งความเชื่อในการละเลน
นี้ถือวา ไมลามกเนื่องจากมีความเชื่อแฝงอยูร วมกับการละเลนไปดวยนั้ นคื อการเชื่อวา พญาแถน
จะเกิดความพึ งพอใจและจะบันดาลใหฝนตกถูกตองตามฤดูกาลและพื ชพันธ ธัญญาหารจะมี ความ
อุดมสมบูรณตลอดทั้งป
นอกจากนี้สุริยา บรรพลา ๔ยังมีความเห็นเกี่ ยวกับการนําเอาอวั ยวะเพศมาเลนว า
สัญลั กษณทางเพศนั้ นเปรียบเสมือนความสุ ข ความอุ ดมสมบูรณเมื่ อมีเพศสัมพั นธ ดังนั้นการ
ตีความเกี่ยวกับการนํ าความเชื่อเกี่ ยวกับอวัยวะเพศมาใช จึงอาจตีความและให ความหมายไดว า
ฝนฟานั้นจะตกลงมายังพื้นดินและพืชพันธุ ธัญญาหารที่ อยู บนพื้นดิ นก็จะเกิดขึ้ นมาอย างมากมาย
พรอมกับฝน อันเปรี ยบไดกับอวัยวะเพศชายที่เป นฟ า หรือผีฟาหรือผีบนสวรรค จึงถูกนํ าเอามา
เปนสัญลักษณของเพศชาย สวนเพศหญิงนั้นก็สามารถเปรียบได เทากับดิน โดยมี ตัวแทนอยางนาง
เทียมเขามาเปนรางทรง อยางไรก็ตามการละเลนผีตาโขนนั้นก็ถูกกํ าหนดขึ้นมาใหมี การละเลนทั่ว
๒ เทอดศักดิ์ มหาเรือนทรง. (๒๕๒๔). หั ตถกรรมพื้นบาน ยานลพบุรี. ใน สมบัติไทย. ที่ระลึกในงานสมบัติไทย-ยูงทอง ๒๔
เปดศูนยวัฒนธรรมจังหวัดลพบุรี วิทยาลั ยครูเทพสตรี วางศิลาฤกษอาคารเรียนโรงเรียนสาธิต วค. เทพสตรี ๑๗-๒๑ ตุลาคม๒๕๒๔.
เจริญวิทยการพิมพ, หนา หนา ๑๐๑-๑๑๔.
๓ ธรรมาสน นิยมรัตนจรูญ. (๒๕๕๓). การออกแบบเรขศิลปสําหรับงานประเพณีผีตาโขน. วิทยานิพนธปริญญาศิลปกรรม
ศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชานฤมิตศิลป ภาควิชานฤมิตศิลป คณะศิ ลปกรรมศาสตร จุฬาลงกรณมหาวิทยาลัย, หนา ๑๖.
๔ สุริยา บรรพลา. (๒๕๔๖). ศึกษาเปรียบเทียบองคประกอบการละเลนทองถิ่น : กรณีผีตาโขนอําเภอด านซายกับผีขนน้ํา
บานนาซาว อําเภอเชียงคาน จั งหวัดเลย. โปรแกรมวิชานาฏศิลป คณะมนุษยศาสตร และสังคมศาสตร มหาวิทยาลั ยราชภัฏเลย, หนา
๒๑๔.