untitled - page 178

๑๖๘
สัมพันธทั้งการทองเที่ยวและความเชื่อของชุมชนเอง ดังที่ สนอง อุ ปลา๘ ได กลาววา แตละยุ คมี
รูปแบบการละเลนที่แตกตางกั นไปตามเค าโครงแหงการเปลี่ยนแปลงที่เกิดจากการครอบงํ าทาง
วัฒนธรรมจากสวนกลาง ระบบกระแสทุนนิยมและความคิดสรางสรรคของคนรุนใหม โดยเฉพาะ
ในยุคป จจุบันที่มี การปรับตัวของประเพณีใหสอดรับกั บการทองเที่ยว การละเล นผีตาโขนจึ งถูก
ปรับแนวให เปนการแสดงเพื่อใหนักท องเที่ยวได ชม มีการจัดฉากการแสดง การประกวดการ
แขงขัน และการปรับปรุ งอุปกรณตางๆเชน คน กิจกรรมสถานที่ ” และ เอกรินทร พึ่งประชา ๙ ที่
กลาววา การเขามาของทางราชการ กลุมพอคานักธุรกิจล วนสรางภาพลั กษณใหมใหกั บประเพณี
ทองถิ่นทั้งจากปายโฆษณาประชาสัมพันธ รูปแบบการละเลน แสงสีเสียง ดังเช น ในงานประเพณี
ผีตาโขนที่มีการเพิ่มสีสันดวยการประดิษฐ หนากากให มีสีสั นฉูดฉาดมากขึ้ น ซึ่งสิ่งเหล านี้ก็สามารถ
สรางอัตลั กษณดานการรับรู ใหกั บนักท องเที่ยวและคนในชุมชนไดดวยเชนกัน
๕.๒.๒ การตี ความหมายจากประเพณีทองถิ่น
จากการศึกษาประเพณีผีตาโขนประเพณี ผีขนน้ําและประเพณี แหต นดอกไมนั้น
พบวา มีความเกี่ยวเนื่องสั มพันธกั บความเชื่อความศรั ทธาของคนในชุมชนทองถิ่นที่ผูกพันอยู กับ
บรรพบุรุ ษ ผีปา อันเปนความเชื่อดั้ งเดิมรวมทั้ งพิธีกรรมความเชื่อทางพุทธศาสนาดวย กลาวถึงผี
ตาโขนนั้นเปนผีปาที่ถูกต อเติมและสรางเรื่องราวใหมี ความสมบูรณผ านเรื่องราวของพระเวสสันดร
ในคราวที่เสด็จกลับเมือง ดังที่พบวา ในพิ ธีแหพระเวสสันดรกลับเมืองนั้น ถื อวาเปนพิธี กรรมที่มี
การสมติว า “เปนสถานที่แหงใดแหงหนึ่งในปาหิ มพานต โดยมีคนสวมเครื่ องแตงกายเปนพระเจา
กรุงสัญชั ย นางผุสดี พระเวสสั นดร นางมัทรี กั ณหา ชาลี แล วอัญเชิญ ๖ กษัตริยเขาเมือง”
สวนผีปาที่เดินทางมาสงนั้นก็จะมีการพรางกายใหดูไม นากลั วโดยการนําเอาเศษผ าเกาๆมาหอคลุม
รางกาย จากเอกสารของ ศรีศั กดิ์ วั ลลิโภดม๑๐ กลาววา “ผีตาโขนกอนนั้ นมีหนาตาที่ นากลัวมี่
สีสันที่สวยงาม หนากากเปนกาบมะพราวหรื อมีการใชหวดนึ่งขาวเกาๆ ขาดๆที่ ไมได ใชแล วเอามา
ทําเปนหัวผีตาโขน”
นอกจากนี้ยังมีสัญลักษณเครื่องเพศปรากฏอยูในขบวนแห แตความโดดเดนและมี
ความหมายจะถู กสื่อสารผ านวิธีการเลนและรู ปแบบที่มี การประดิษฐสร างขึ้ นมา ดังที่ พงศทร
พินิจวัฒน ไดกลาววา ในการเลนในงานบุญหลวงนี้ มี สั ญลักษณที่ต องมีอี กประการหนึ่ง คือ การ
เลนสัญลักษณเครื่องเพศ ซึ่งจะมีทั้งสัญลักษณ ของหญิงและชาย แตที่นิยมเลนมากที่สุ ดคือของเพศ
ชาย โดยจะเห็นจากด ามดาบของผีตาโขนนอย การเลนขายของ ทอดแห ตกเบ็ด ก็ จะมีสัญลักษณ
เครื่องเพศทั้งสิ้น แม แตผีตาโขนใหญก็ จะมีการแสดงเครื่องเพศอยางชัดเจน
อย างไรก็ดีการเลนสัญลักษณเครื่องเพศนี้ ไม ไดถือเปนเรื่องลามกอนาจารแต อย างใด ถือ
เปนเรื่ องธรรมดาเพื่อให เกิ ดความสนุกสนาน เพราะป หนึ่งจะเล นได เพียงครั้ งเดียวเท านั้ น
การละเลนสัญลักษณเครื่องเพศนี้มี จุดประสงคคื อ ๑) เลนเพื่อขอฝน ชาวบานเชื่อวา การเล นใน
๘ สนอง อุปลา.(๒๕๔๖). พัฒนาการประเพณีผีตาโขน อําเภอดานซาย จังหวัดเลย. วิทยานิพนธปริญญาศิลปศาสตร
มหาบัณฑิต สาขาไทศึกษาเพื่อการพัฒนา บัณฑิตวิทยาลัย สถาบันราชภั ฏเลย, หนา บทคัดยอ.
๙ เอกรินทร พึ่งประชา. (ม.ค.-มิ.ย. ๔๘). ผีตาโขนนิยามและความหมายเบื้องหลังหนากาก ชื่อ รู ปแบบและความหมายที่
ซอนอยูเบื้ องหลังหนากากผีตาโขน ของอําเภอดานซาย จังหวัดเลย. ดํารงวิชาการ ๔, ๑, หนา ๑๑๐-๑๑๙.
๑๐ ศรีศักดิ์ วัลลิโภดม. (๒๕๔๘). ผีกับพุทธ ศาสนาและความเชื่ อในสังคมดานซาย ดุลยภาพทางจิตวิญญาณขง
ชาวบานในลุมน้ําหมัน. กรุงเทพฯ : มูลนิธิเล็ก ประไพ วิริยะพันธุ, หนา๑๐๑.