untitled - page 180

๑๗๐
กาลตอมา ไดเกิดเครือเถาวัลย ประหลาดขึ้นในโลกเรียกวา “เครือเขากาด” เปนเครือไม ขนาดใหญ
มหึมา เจริญ-เติบโตขึ้นสูงเทียมผา มีรากเหงาอยู ในโลกมนุษย แตมี หลายโผลถึงเมืองแถนซึ่งอยูบน
ฟากฟา แผกิ่งกานสาขาบดบั งทั่วฟ าทําใหแสงตะวันไมสามารถสองลอดลงมายังพื้ นโลกได จนเปน
เหตุใหพื้นโลกมืดมิดเปนเวลายาวนานพลอยทําใหภูมิอากาศในโลกผันผวนไปเปนหน าหนาวตลอด
กาล มนุษย สัตว และพืชพั นธุ ต องทนทุ กขเวทนากับความหนาวเหน็บ และบ างก็ล มตายไปทีละ
มาก ๆ เดือดรอนถึ งกษั ตริยผูเป นจาชี วิตแหงเผาพั นธุมนุษย ตองหาวิ ธีโค นเครือเขากาดลงให ได
(กษัตริยองคนี้ คือ ขุนบูลม หรื อขุนบรมราชาธิราช เปนผูที่พระยาแถนสงลงมาปกครองมนุษยโลก
แทนพระองค) แตแมจะใชเครื่องมือใด ๆ โคนหรือใหใครตอใครโคนก็ไมสามารถโค นเครื อเขากาด
ลงไดจนกระทั่งปูเยอยาเยอไดเขาเฝาขั นอาสาตอจอมกษัตริยโดยมี ขอแม วาถ าสองผูเฒ าสามารถ
โคนเครือเขากาดลงได ก็ขอใหคนทั้งหลายในโลกอยาลืมชื่อของปูเยอย าเยอ จะพู ดจาเรื่องอันใดก็
ขอใหมีคํ าวา “เยอ” ในคําพู ดนั้นดวยเสมอจอมกษัตริยก็ รับคํ าตามความประสงค ของปูเยอย าเยอ
นั้นปูเยอยาเยอไดใชขวานเลมใหญ ซึ่งมีน้ําหนักถึงหนึ่ งพันชั่งตัดเครือเขากาด ใช เวลาตัดอยูถึง ๗ป
๗ เดือน กับอี ก๗ วัน เครือเขากาดก็ลาดฟาดลงถูกผูเฒาทั้งสองถึงแกความตาย แตผลที่ไดก็คื อพื้น
โลกไดรับแสงสวางจากดวงอาทิตยเหมือนอยางเคย ฤดูกาลกลับคื นสูสภาพปกติ มี หนารอน หน า
ฝน และหนาหนาว ทําให ชีวิตคน สัตวและพื ชหมุนเวียนเปลี่ยนกันเจริ ญงอกงามไปตามฤดูกาล
แลวสันติสุ ขก็เกิดขึ้นในโลกอีกครั้งหนึ่ งดวยความสํานึกในบุญคุณและวีรกรรมของปู เยอยาเยอจอม
กษัตริยและคนทั้งหลายในโลก จึ งจัดพิธีปลงศพใหแก ปูเยอยาเยออยางสมเกียรติปจจุบันมี พิธี แหปู
เยอยาเยออยูที่นครหลวงพระบางประเทศสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว ในบุญเดือนหา
(สงกรานต) โดยสานไมไผเป นรูปปูเยอยาเยอ ใชเปนตัวโตคนคู หนึ่งสวมเดินนําหน าขบวนแห เปน
การรําลึกถึงพระคุณและวีรกรรมของปู เยอยาเยอเป นการถาวรตลอดกาล...๑๕
จะเห็ นได ว าการสร างผี ตาโขนและผีขนน้ํ าก็ ล วนมีนั ยเชิ งความหมายแฝงเร นอยู
เชนเดียวกั บ เอกริ นทร พึ่งประชา๑๖ ที่ กลาวว า เปลือกนอกของการละเล นผี ตาโขนคือความ
สนุกสนานที่มีนัยยะเชิงความหมายแฝงอยูในหลายลักษณะ นั้ นคือ ๑) เปนการละเลนที่สะท อน
ใหเห็นถึงวิถีการดําเนินชีวิ ตในสังคมเกษตรกรรมที่ต องพึ่งพาอาศัยธรรมชาติเปนหลักและความเชื่อ
ในเรื่องบรรพบุรุษที่มีสวนสั มพันธกั บปูเยอย าเยอ ดังจะเห็นไดชั ดวาจากชวงเวลาที่มี การจั ดงาน
บุญหลวงนั้นเปนชวงรอยตอของฤดูทํานา ที่ตนกล าที่ปลูกดํายังไม แข็งแรง จึงตองมีการจั ดงานบุญ
ขึ้นเพื่อสรางขวัญและกําลั งใจ ดังจะเห็นไดจากการมีการสรางบั๊ งไฟขึ้น และจากการใช เครื่ องเพศ
มาเลนประกอบผีตาโขน ซึ่งเครื่องเพศนี้มี สัญลักษณ ของการเกิดและความอุ ดมสมบู รณ เพราะ
ชาวบานเชื่อวา การละเลนนี้ จะทําใหฝนฟาตกถูกตองตามฤดูกาล และยิ่งเล นเทาไหรน้ําฝนก็จะยิ่ ง
มาก สวนประการที่ ๒) คือการเล นผีตาโขนเปนธรรมเนียมปฏิบัติที่จะตองเล นถาไมเลนจะเกิด
“ขะลํา” หรือการผิดจารี ตของหมูบาน อาจทําใหเกิดเหตุเภทภัยต างๆได เชน สัตวจะล มตายและ
๑๕ มูลนิธิสารานุกรมวัฒนธรรมไทย ธนาคารไทยพาณิชย. (๒๕๔๒). สารานุกรมวัฒนธรรมไทย. กรุงเทพฯ : บริษัทสยาม
เพรส แมเนจเมนท จํากั ด, หนา ๒๖๙๐-๒๖๙๑.
๑๖ เอกรินทร พึ่งประชา. (ม.ค.-มิ.ย. ๔๘). ผีตาโขนนิยามและความหมายเบื้องหลังหน ากาก ชื่อ รูปแบบและความหมายที่
ซอนอยูเบื้ องหลังหนากากผีตาโขน ของอําเภอดานซาย จังหวัดเลย. ดํารงวิชาการ ๔, ๑, หนา ๑๑๐-๑๑๙.