st125 - page 101

97
อิสลาม ทว่าการเริ่ มต้ นบทสวดด้ วยการเอ่ยนามพระเจ้ าว่า “บิ สมิลลาห์” ก็ เป็ นคล้ ายกับการขออานาจของ
พระองค์ในการรั กษาโรคโดยปริยาย (เย็ ง, สัมภาษณ์ 18มีนาคม 2554) นอกจากนี ้ หมอนวดที่มีชื่อเสี ยงอย่าง
มากแห่งบ้ านตะโละสะดากล่าวว่าเขาสวดเป็ นภาษาอาหรั บขณะนวดให้ กับคนที่มีอาการเคล็ดขัดยอกความว่า
“ข้ าพเจ้ าไม่ได้ ทาการนวดนี ้ แต่ เป็ นอัลเลาะห์ ที่เป็ นผู้ กระทา” (หมอนวดบ้ านตะโละสะดา, สัมภาษณ์ 2
พฤศจิ กายน2554) เป็ นต้ น
กลวิธี ที่สองที่ “มง” ใช้ ในการทาให้การประกอบพิธี ของเขาไม่ขัดศาสนาอิ สลามสามารถเรียกได้ ว่าเป็ น
“การทาให้ เป็ นวิทยาศาสตร์ ” โดยเขากล่าวว่าหนึ่งในคติ ความเชื่อและพิธี กรรมท้ องถิ่นที่ขัดกั บศาสนาอิสลาม
อย่างชัดเจนคือพิธี ไหว้ ครูศิลปะพื ้ นบ้ านมลายูประเภทต่างๆ โดยเฉพาะมะโย่งและสี ลัตเพราะว่าเกี่ ยวเนื่องกับ
ความเชื่อในวิญญาณของครู ศิลปะ อย่ างไรก็ดี เพื่อที่จะยังสามารถประกอบพิธี ไหว้ ครู ศิลปะต่ อไปได้ โดยไม่ขัด
ศาสนาอิสลาม “มง” ได้ ปรับเปลี่ยนความหมายของพิธี เสียใหม่ โดยให้หมายถึงการไหว้ ครู ศิลปะที่ ยังมี ชีวิตอยู่
(เหมือนเช่นพิ ธี ไหว้ ครูในโรงเรี ยน) นอกจากนี ้ เขายังอธิบายให้ นักแสดงศิลปะพื ้ นบ้ านคนอื่ นๆฟั งว่าที่พวกเขา
คิดว่าบางครั ้ งถูกเข้ าสิ งโดยวิญญาณครู ศิลปะแท้ ที่จริงแล้ วเป็ นเรื่องของความคิดและจิตใจของพวกเขาเองที่
เป็ นเช่ นนั ้ น ไม่มีอะไรเกี่ ยวข้องกับวิญญาณครูศิลปะของพวกเขา เขากล่าวว่า
“เราบอกคนที่คิดว่าตัวเองถูกผีของครู เข้าว่ ามันเป็ นเรื่องของจิตของพวกเขาเอง มัน
เป็ นเพราะว่าจิตของพวกเขาต้ องการจะเชื่อแบบนั ้ นมันก็เหมือนกับที่เด็กวั ยรุ่นอยากเต้ นพอได้
ยินเสี ยงกลองเสียงดนตรีเวลาที่พวกเขาอยากจะขยับตัวเวลาที่ได้ ยินเสียงปี่ ในสีลัต เราอธิ บาย
ให้ พวกนี ้ ฟั งว่ามันไม่มีอะไรเกี่ ยวกับวิญญาณมันเป็ นเรื่ องเกี่ยวกับจิตของพวกเขา หรื ออย่าง
ตอนที่ก๊ ะด๊ ะอาละวาดเพราะคิดว่ าถูกผี ครู สีลัตเข้ าเราก็ ใช้ ผ้ากวาดตัวให้ แกสงบ คื อก๊ ะด๊ะแก
คิดไปเอง แกเธอเห็นว่าอะไรขาดไปในพิธี แล้ วเกิ ดอาการกังวลกระวนกระวายแล้ วกลายเป็ น
อาละวาดคล้ ายกับถูกผี เข้ าอะไรอย่ างนี ้ อันนี ้ เราก็มาอธิ บายให้ แกฟั งทีหลัง ตอนที่ แกสงบ
แล้ว” (มง, สัมภาษณ์ 8ธั นวาคม 2554)
กลวิ ธี ที่สามคือ “การทาให้ เป็ นเรื่ องทางโลกย์ ” โดย “มง” มักใช้ กลวิ ธี นี ้ ในกรณีที่คติความเชื่ อและ
พิ ธี กรรมท้องถิ่ นมีแนวโน้ มที่จะเกี่ยวข้ องกับศาสนาอื่ น เช่น เขากล่าวว่ามุสลิมที่ เคร่งจะไม่ยุ่งเกี่ ยวกับปลั ดขิก
เพราะปลัดขิกเกี่ยวข้ องกับความเชื่อในศาสนาพราหมณ์ ฮินดูหรื อแม้ กระทั่งศาสนาพุ ทธ แต่เหตุผลที่เขารับจ้ าง
แกะสลักไม้ รู ปอวัยวะเพศชายให้กับเพื่อนของเขาก็ เพราะเขาคิดว่ ามันไม่ มีอะไรเกี่ยวข้ องกับศาสนาหรื อความ
เชื่ อใดๆ เขายืนยันว่า “เราไม่ได้ แกะสลักพระพุทธรูปหรื อเทพเจ้ าอะไร ที่เราทาคืองานศิลปะ คื อแกะไม้ เป็ นรู ป