st125 - page 94

90
บทที่ 5 กำรต่ อรองและกำรปรับตัว
ในการศึ กษาศาสนาอิสลามและพิ ธี กรรมความเชื่อของชาว Gayo ในประเทศอิ นโดนีเซีย Bowen
(1993: 181-310) ชี ้ ให้ เห็ นว่ามี กลไก 2 ประการที่ ช่วยป้ องกันไม่ ให้ ความขัดแย้ งระหว่ างกลุ่มปฏิ รู ป
(Modernist) กับกลุ่มดั ้ งเดิม (Traditionalist) ในหมู่ชาวGayo พัฒนาเป็ นความรุนแรง กลไกประการแรกคื อ
การแยกพิธี กรรมออกเป็ นส่วน (Compartmentalization of Ritual) เพราะการแยกพิ ธี กรรมออกเป็ น 1)
แ ธุ รกรรมส่วนบุคคล และ 2) การสื่อสารและการบูชาพระเจ้ าใน
ลักษณะส่วนรวมหรื อสาธารณะ ช่วยให้ชาวGayo ละเว้ นบาง ธี กรรมและมีส่วนร่ วมในอีก
ส่วนได้ รวมทั ้ งสามารถมีความเห็นต่างกันโดยไม่จาเป็ นต้ องปะทะกันอย่างเปิ ดเผย กลไกประการที่ สองคือการ
หลบเลี่ ยงทางสังคม (Social Avoidance) กล่าวคือ เมื่อไม่สามารถหลีกเลี่ยงหรื อรอมชอมได้ ชาว Gayo มัก
อาศัยการหลบเลี่ ยงทางสังคมเป็ นกลไกในการป้ องกันไม่ให้ ความขั ดแย้งระหว่ างพวกเขาพัฒนาเป็ นความ
รุ นแรงเชิ งกายภาพ เช่น ชาว Gayo จานวนมากเลี่ยงที่จะไม่ ไปประกอบศาสนกิจที่ มัสยิดเพราะไม่ ต้ องการ
ประกอบพิ ธีตามแนวทางของกลุ่มปฏิ รู ปบางกรณี พวกเขาแก้ ปั ญหาด้ วยการสร้ างมัสยิดใหม่ หรือในบางกรณี
บางส่วนก็ย้ายไปอยู่ที่อื่น เป็ นต้ น
กระแสการตื่นตัวในศาสนาอิสลามในกือเม็งส่งผลกระทบต่ อทั ้ งการดาเนินชีวิตประจาวันของคนทั่วไป
และการประกอบพิธีกรรมของ “บอมอ” โดยตรง ในด้ านหนึ่งชาวกื อเม็งเลิกพฤติ กรรมที่ถูกมองว่าผิดบาปแม้ ใน
ส่วนลึกพวกเขาจะยังมี ความปรารถนาอยู่ และ “บอมอ” ก็ต้ องเลิกการประกอบพิ ธี กรรมบางพิ ธี ที่ ถูกนับว่า
ขัดแย้ งกับหลั กศาสนาแม้ จะเป็ นวิชาความรู้ ที่พวกเขาสื บทอดมาแต่ บรรพบุรุ ษ ขณะที่ ในอีกด้ านชาวกือเม็ ง
ยังคงใช้ ชีวิตประจาวั นส่วนหนึ่งที่ หากตี ความอย่างเคร่ งครั ดถื อว่าเป็ นความผิ ดบาป และ “บอมอ” ก็ยังคง
ประกอบพิธี กรรมบางพิธี ที่หากตีความอย่างเคร่ งครั ดถือว่าผิดหลักศาสนา ทว่ าพฤติกรรมดังกล่าวไม่ก่อให้ เกิด
ความขัดแย้ งหรื อการเผชิญหน้ ากั นอย่างรุ นแรงกับกลุ่มที่ “เคร่ งศาสนา” หรือผู้ ขั บเคลื่อนกระแสการตื่นตัวใน
ศาสนาอิสลามในพื ้ นที่ ซึ่งสาเหตุที่เป็ นเช่นนี ้ ส่วนหนึ่งเป็ นผลมาจากกลวิ ธี ที่ผู้ เกี่ยวข้ องกับพฤติกรรมหมิ่นเหม่
คิดค้ นขึ ้ นมาในลักษณะที่เทียบเคียงได้ กับกรณีของชาวGayo
บทนี ้ กล่ าวถึ งกลไกที่ช่วยให้ การดาเนินชี วิตประจาวันและการประกอบพิธี กรรมที่ดูหมิ่ นเหม่ หลัก
ศาสนาอิสลามไม่พัฒนาไปสู่ความขัดแย้ งหรื อการเผชิญหน้ ากันอย่างรุ นแรงในกื อเม็ง โดยชี ้ ให้ เห็นว่าชาวกือ
เม็งเจรจาต่ อรองกับพระเจ้ าและตีความคาสอนศาสนาอิสลามอย่ างไรที่ ช่ วยให้ พวกเขาสามารถดาเนิ น
ชีวิตประจาวั นในส่ วนที่ดูผิ ดบาปได้ และชี ้ ให้ เห็ นว่า “บอมอ” มี กลวิ ธี อะไรในการช่ วยให้ พวกเขาสามารถ
ประกอบพิธี กรรมบางพิธีได้ แม้ จะดูขัดกับหลักศาสนาอิสลามก็ตาม