st124 - page 144

129
ค่ าเหยียบยํ้ าดินจากการทํานาทําสวนค่ าศึกษาพลี สําหรับเด็ กนักเรี ยนที่เข้าเรี ยนในโรงเรียนของรั ฐ
ค่าภาษี ฝิ่ นภาษี รังนกภาษี บ่อนไก่ ค่ าภาษีเอเย่นต์ขายนํ้ ามันก๊าดฯลฯ (บันทึ กการประชุม : 2463-2479
และคําสั่งรายงาน :2468-2480)แต่มีข้อยกเว้น เช่ นการยกเว้นให้โต๊ะละไม3คน ที่ ทําหน้าที่สอน
ศาสนาและการทําโป๊ ะขนาดเล็ กที่ เรียกว่ าโป๊ ะละมุ1 แต่ มีปั ญหาที่ต้องแก้ไขกั น ดังบันทึกการ
ประชุมสมัยขุนพิ ทักษ์ลันตาเขตเป็ นนายอําเภอว่า
เวลานี้ มีเด็กและผู ้ ใหญ่ทําโป๊ ะละมุ จับสั ตว์นํ้ าขนาดเล็กซึ่ งไม่ ควรเก็บค่าที่ตามคําสั่งแต่บาง
แห่ งลุกลามทําไปในที่ซึ่ งเกิ นกว่ าสมควรที่จะอนุ โลมมากราย ตามคําสั่งไม่ ให้เก็บค่าละมุของ
เด็ กซึ่ งทําในป่ าพังกา (โกงกาง) เมื่อถู กเสียเข้ าจะไม่เพียงพอกับประโยชน์ที่ ได้ แต่ ราษฎร
แตกตื่ นเข้าใจกันว่าการลงโป๊ ะละมุ จับสัตว์นํ้ าในที่นํ้ าลงงวดแล้วไม่มีนํ้ าไม่ต้องเสียค่าที่ จึงพา
กันทํามากขึ้ นครั้ นจะเรี ยกเก็บก็จะเดื อดร้อน เห็นควรให้ รื้ อถอนหรื อรายใดไม่สมัครใจรื้ อ
เห็ นว่าได้ประโยชน์มากก็ให้เสี ยค่าที่เป็ นที่ละมุ ตื้นแห่ งหนึ่ ง 20บาท (บันทึกการประชุม
: 2พฤศจิกายน2465)
สํ าหรับการทํานาไม่ค่ อยได้ผลและไม่ พอกิ นเนื่ องจากเนื้ อที่นามี น้อยและประสบปั ญหา
หมูป่ าเข้าไปกัดกินต้นข้าวบ้างจึ งไม่ได้ถือเป็ นสิ นค้าไม่ต้องเสี ยภาษี ดังปรากฏข้อความในเอกสารเก่าว่า
“การทํานาไม่ได้เป็ นสิ นค้าและไม่พอบริ โภคตลอดฤดู ต้องอาศัยข้าวสารที่ ส่ งมาจากมณฑล
นครศรี ธรรมราชหรื อข้าวสารต่ างประเทศปี ละมาก โดยเนื้ อที่นามีน้อย” (บันทึกการประชุม : 15
พฤศจิกายน2464)
ผู ้ที่ ทําหน้าที่ เก็บค่ารั ชชู ปการคื อกํานั นและผู้ใหญ่ บ้านซึ่ งจะได้รั บส่ วนลดภาษีด้วยแต่
เนื่ องจากมี ปัญหาในการเก็ บจึงมีคําสั่งจากจังหวัดว่า “ถ้าหมู่บ้านใดยังค้างค่ารัชชูปการอยู่จะไม่ ยอม
จ่ายเงินส่วนลดให้ ฉะนั้ นขอให้กํานันผู ้ ใหญ่บ้านกวดขันขับต้อนลูกบ้านของตนให้รีบนําเงินมาชําระ
เสี ยให้สิ้ นเชิ ง เจ้าพนักงานจึงจะเบิกส่ วนลดให้เป็ นการเสร็ จสิ้ นไป” (บันทึ กการประชุ ม : 2มีนาคม
2465 )ทั้งนี้ หากผู้ ใดไม่มีเงินจ่ายให้ใช้งานโยธาแทนเงิน (สมุดบาญชีรับจดหมาย. 2474 : 9/1)
จากเอกสารเก่ าของทางราชการพบว่าในช่วงประมาณปี พ.ศ. 2464ซึ่ งตรงกับช่ วงสงครามโลก
ครั้ งที่1(2457-2469) ชาวเกาะลันตาต้องประสบกับปั ญหาความยากจนและราคาสินค้าตกตํ่ าดังที่นายอําเภอ
ได้กล่ าวเตือนและให้กําลังใจว่า“แม้ราคาเป็ ดไก่จะลดน้อยลงก็ควรเลี้ ยงต่อไปขณะนี้ ไก่ขนาดใหญ่
1 โป๊ ะหรื อเครื่ องมือจับปลาขนาดเล็ก