บทเรียนการดำเนินงานสภาวัฒนธรรม - page 257

๔๕๐
ในสมัยก่อนนั้นมักปล่อยเป็นฝูงให้หากินเองในทุ่งเลี้ยงสัตว์ เมื่ อถึงฤดูการทานาก็ต้อนฝูงให้ลงเหยียบ
ย่าในนาจนเป็นดินโคลนพร้อมที่จะปั กดาได้ มูลของควายที่ย้ายคอกไปตามแหล่งทุ่งนาก็กลายเป็นปุ๋ย
อย่างดี แต่ ปัญหาที่ชาวบ้ านประสบคือเรื่ องโจรผู้ร้ายที่ขโมยควาย บางทีก็ ต้อนไปหมดทั้งฝูง หรือไม่ ก็
ประสบกับปัญหาโรคระบาด และภั ยจากอื่นๆ เช่น สัตว์ร้ายจาพวกเสือ เป็นต้น เจ้ าของควายจึงหันไป
พึ่ง "เจ้าที่" ให้ช่วยปกปักรั กษา คือ จะทาพิธีไหว้เจ้าที่เพื่อขอความคุ้มครองให้ฝูงควายของตน
ช่วงเวลาการทาพิธี ไหว้เจ้าที่ควาย ปกติจะประกอบพิธี กรรมปีละ ๒ ครั้ง
คือตอนลงนาและตอนจากนา โดยหมู่ บ้านหนึ่งจะมีหมอเซ่นไหว้เจ้าที่อยู่สองสามคน มีการสื บทอดต่อ
กันไปเรื่อยจากรุ่นบรรพบุรุษมาถึ งลูกหลาน เล่ ากันว่าหมอรุ่นก่อนที่ตายไปแล้ววิญญาณจะกลายเป็น
"นายหมรูน/หรือนายหมูน" มีหน้าที่รับใช้เจ้าที่ชั้นสูงขึ้นไป (ภาษาท้องถิ่นเรียกเจ้าที่ชั้นสูงขึ้นว่า
"พ่อตา") ในพิธี กรรมไหว้เจ้าที่ควายชาวบ้านจะจัดทาร้านกามะลอสูงจากพื้นดินประมาณ ๑ ฟุต ขนาด
กว้างยาวประมาณ ๓ ฟุต บนร้ านปูใบตองตั้งเครื่ องเซ่น เช่น ไก่ต้ ม เหล้า ข้ าว น้า หมาก พลู บุหรี่
เป็นต้น มีบันไดเล็กๆ พาดลงจากร้านบนพื้ นดินหน้าร้านปูใบตองจัดวางเครื่องเซ่ นเช่นกัน วางไส้ ไก่
เลือด ขน พร้ อม ข้าวสุก ไว้สาหรับผีหรือเจ้าที่ที่ไม่สามารถขึ้นกินบนร้านได้
๓.๒.๔ มีการริ เริ่มสร้างสรรค์ และปรับปรุงเปลี่ยนแปลงวัฒนธรร มให้เหมาะสมกับ
ยุคสมัย โดยยังคงรักษาไว้ซึ่งเอกลั กษณ์ความเป็นไทย