untitled - page 84

๗๔
๒) ผู เปนร างทรงเจาปูผ านพิภพและเจาปู จิรมานพคื อ นางจันดี คํา
บุญยอและ นางดอกไม ม องซา จะนําขบวนผีขนน้ํ ามาทําการรายรําไปรอบหมูบ านและลานวัด
โพธิ์ศรี โดยมี การนําเครื่องประกอบดนตรีอยางเกราะ กลองมาสร างจังหวะ
๓) ร างทรงหรือนาเทียม นางแตง ขะจ้ํ า จะเลนฟอนบุญเดือนหก
วันที่ ๑-๒-๓ คือ แรม๑ ค่ํา ๒ ค่ําและ ๓ ค่ํา
๔) เมื่อเลนผีขนน้ําเสร็จแลวก็จะนําหนากากและเครื่องกายที่ เป นชุดผี
ขนน้ําไปเก็ บไวในเลาขาวเพื่อที่จะไดมีการนํ ากลับมาเลนตอไปในงานบุญเดือนหกปหนา
๔.๒.๑.๖ สัญลักษณของการละเลนผีขนน้ํ า
การละเลนทองถิ่นอย างผีขนน้ํ าของชาวบานบานนาซาวนั้นถือวาเปน
กิจกรรมหนึ่งที่เชื่อมโยงเขากับความเชื่อเกี่ยวกับสิ่งศักดิ์สิ ทธิ์ที่วา “เลนผีขนน้ํ าถวายบรรพบุรุษอั น
เปนเจาโคตรประจําหมูบานที่หมายถึ งเจาปูผานพิภพ และเจาปู จิรมานพที่ชื่นชอบผีขนน้ํา โดย
เรียกผี ขนน้ําในความหมายเชิ งสั ญลักษณว า “แมงหนางาม” ซึ่ งก็หมายถึ ง คนที่ แตงตั วเปนผี ใส
หนากากที่มีรู ปหนาเป นคน มีเขาเปนควาย มี การสวมใสเสื้อผ าเครื่องแตงกายที่มี ลักษณะรุมราม
ดวยเศษดาย หรือวัสดุเหลื อใชอื่น ๆ เช นที่นอนขาด มุงขาด
ภาพที่ ๔.๒๖ บรรยากาศของงานประเพณีผีขนน้ํา จะเห็ นถึงการเดินพาเหรดของเหลาผีขนน้ําที่สวยงามจาก
การประดับดาดวยเศษผาหลากสี
การละเลนนั้ นเกิดจากแนวคิดที่จะเอาใจผี บรรพบุรุษ และคาดหวังว า
จะมีซึ่งสิ่งตอบแทนที่เปนน้ํ าฝนและความอยูดีกิ นดี ความมั่นคง มั่งคั่งและความอุดมสมบูรณ ทาง
การเกษตรซึ่งจะมีการทํานาปลูกขาวป ละ ๒ ครั้ง ซึ่งเปนเรื่องของวิ ถีการดําเนินชี วิตที่ สงผลทําให
เกิดการคิดคนรู ปแบบออกมา สําหรับวิ ธีการเล นแบบโบราณนั้น ผี ขนน้ําจะผูกกะลอ หรือ ขะ
เหล็บ หรือ กระโหลงไวบริเวณเอวหรือคอ แลวผูเลนก็จะทําการยอตั วลงอยางเปนจังหวะ ซึ่งอาจ
เรียกวาเปนการ “ย มตัว” จากนั้นจึงเผนตัวขึ้ นตามจังหวะของเสียงกลองที่ถูกตี และใหจังหวะผาน
กลองบั๊ง ที่มี ลักษณะคลายกับบั๊งไมไผ คือมีลั กษณะเปนทรงกลม สําหรับการขยมตัวนั้นผี ขนน้ําจะ
ทําโดยประมาณ ๓ จังหวะ แลวจึงทํามือจี บมวนสองขาง ดวยการกางมื อออกระดับศีรษะตาม
จังหวะของเสียงกลองที่ถู กตีจนมีเสียงดังเปนจังหวะ ตึง ตึ ง ตึง รวมทั้งสิ้น๓ ครั้ง