untitled - page 80

๗๐
ภาพที่ ๔.๒๑ อีกรูปแบบหนึ่งที่มีการประยุกตไปสูรู ปแบบของหนากากอื่น ๆ ที่ดูไมใกลเคียงกับผีตาโขน
๔.๒.๑ บริบทเกี่ยวกั บประเพณีผี ขนน้ํา
๔.๒.๑.๑ ประวัติ วามเปนมาของผี ขนน้ํา
คําวา “ผีขนน้ํา” หมายถึงการละเลนที่ผูเลนแตงกายคลายวั ว ควายมีขน
ตามลําตับ จากการศึ กษาพบวา ผีขนน้ํ าอาจมีที่ มาจาก ๒ นัยยะคือ นั ยยะที่ ๑ ความเชื่ อที่
เกี่ยวกับวิญญาณของสัตว จําพวกวัวควาย ที่ตายไปแลวแตวิ ญญาณยั งลองลอยอยู ตามสถานที่
เคยอยูอาศัย เชน ตามลําหวย หนอง แมน้ํา เมื่อชาวบานไปตักน้ําหรืออาบน้ํ าก็จะตามคนเขามา
อยูในหมูบาน สวนนัยยะที่ ๒นั้นจะมาจากการเลนผีขนน้ํ าเปนประจําทุกเดือน ๖ แล วฝนตกทุก
ครั้ง จึงเรี ยกวา “ผีขนน้ํ า”
ผีขนน้ํ าหรื อผีที่อาศั ยอยู ตามลําห วย หนอง คลองบึ ง คนโบราณมัก
เรียกวา “ผีขุนน้ํา” ซึ่งคนในเขตตําบลนาซาว อํ าเภอเชียงคานก็ เรียก การเรียกชื่อแตเดิมวา “ผี
ขน” “ผีโขน” หรือ “ผีขุน” ตอมาจึงพัฒนาการเรียกมาสู “ผี ขนน้ํา” ซึ่งมี การเลนในงานบุญบั๊ง
ไฟ หรืองานบุญเดือน๖ ในวันแรม ๑ ค่ําถึง ๑๕ ค่ํา โดยชาวบานมีความเชื่อวา “เมื่อเล นผีขน
น้ําแลวจะเปนที่ชื่นชอบใจของเจาปูจิรมานพ เวลาเจาปูผ านพิภพซึ่งถือวาเปนผีเจ าบานมีอิทธิฤทธิ์
สามารถที่ดลบันดาลใจ และสงผลตอชาวบานนาซาวใหพบแตสิ่ งที่ดี ๆ เหตุเภทภั ยตางๆไมเกิดขึ้น
อยางไรก็ตามจากการศึกษายังพบว า “หากปใดจํานวนผีขนน้ํ าที่เขามารวมเลนในงานบุญเดื อนหก
เปนจํานวนมาก เจาปู ก็จะชื่ นชอบและดลบันดาลให ฝนฟาตกถูกตองตามฤดูกาล ชาวไรชาวนา
ปลูกขาวอย างอุดมสมบูรณ”
๔.๒.๑.๒พัฒนาการเลนผี ขนน้ํา
การเลนผี ขนน้ําเกิ ดขึ้นมาเป นเวลานาน ส วนใหญ จะเล นกันในวั น
เทศกาลงานบุญเดือนหก แรม ๑ ค่ํ า ถึง ๓ ค่ําของทุกป โดยจะมี การละเลนในงานบุญเดื อน ๖
ของทุกเขตอําเภอเชี ยงคานก อน เนื่องจากมี ความเชื่อวา “ต องให เชื้อผูพี่เจาคกคํา เนื่องจาก