ne192 - page 47
๔๑
ดั
งนั้
น เราจึ
งเห็
นหนั
งสื
อพญาอิ
นทร
และพุ
ทธทํ
านาย แบบกระท
อนกระแท
น บางฉบั
บไม
สมบู
รณ
เพราะ
เขี
ยน ๑ แผ
น สามารถคุ
มครองตั
วเองจากผี
ยั
กษ
ได
เขี
ยน๗ แผ
น สามารถคุ
มครองได
ทั้
งครอบครั
ว และบาง
ฉบั
บก็
ไม
เคร
งครั
ดในวิ
ธี
การจดจาร เนื่
องจากผู
จารอยากจะจบตรงไหนก็
สามารถจบได
เลย เช
น พุ
ทธทํ
านาย
ฉบั
บวั
ดศรี
เมื
องคุ
ณ จั
งหวั
ดอุ
ดรธานี
“...พุ
ทธศั
งกาศได
สองพั
นป
ไปหน
า ป
มะเส็
ง มะเมี
ย ไปเถิ
งป
จอนั้
นจั
กมื
ดซู
วั
น ๗ คื
น เทวดา
ทั้
งหลายจั
กพาเอาผี
ยั
กษ
ผี
เสื้
อมากิ
นคนใจบาปอั
นเขาบ
อยู
ในศี
ล ๕ ศี
ล ๘ กั
บทั้
งพระภิ
กษุ
อั
น
บ
อยู
ในศี
ลสิ
กขาบทสองร
อยยี่
สิ
บนวยนี้
แล นิ
ฏ
ฐิ
ตํ
ก็
แล
วท
อนี้
แล ริ
จนาแล
วยามแถใกล
สิ
เที่
ยง
แลเจ
าเอย เขี
ยนหนั
งตาบ
ดี
ปานใดแล
วแนวเขี
ยนบ
เบิ่
งแต
หนั
งสื
อ ทางเณรน
อยมาเฮี
ยนนํ
าแล
แลน
อยข
อยเขี
ยนหนั
งสื
อบ
ดี
ปานใดแล
วแนวตาหาเบิ่
งแต
สาวส่ํ
าน
อยคอยทางอยู
ต
ายวั
ดตา
ข
อยกั
บเณรพองก็
หากเหลี
ยวพุ
นพี้
เหล็
กจารข
อยบ
แกว
งกวย”
(อธิ
บาย – ตั้
งแต
พ.ศ. ๒๐๐๐ เป
นต
นไป ป
มะเส็
ง มะเมี
ย ถึ
งป
จอ จะมื
ดมิ
ดตลอด ๗ วั
น ๗
คื
น เทวดาจะพายั
กษ
มากิ
นคนที่
ไม
รั
กษาศี
ล ๕ ศี
ล ๘ ภิ
กษุ
ที่
ไม
รั
กษาศี
ล จบเพี
ยงเท
านี้
เขี
ยน
เสร็
จเวลา .... เขี
ยนไม
เป
นเท
าไร เณรมาเรี
ยนหนั
งสื
อด
วย ข
าพเจ
าเขี
ยนหนั
งสื
อไม
ดี
เท
าไร ตา
มั
วแต
มองดู
สาวน
อยใกล
ๆ วั
ด เมื่
อมองดู
ไปดู
มา ทํ
าให
ตวั
ดเหล็
กจารไม
คล
องแคล
ว)
(พุ
ทธทํ
านาย ฉบั
บวั
ดศรี
เมื
องคุ
ณ ลานที่
๓-๔)
พุ
ทธทํ
านายเกิ
ดจากคั
มภี
ร
อรรถกถา และส
งผ
านป
ญญาสชาดก แพร
กระจายเป
นพุ
ทธทํ
านาย
สํ
านวนต
าง ๆ และมาเป
นพุ
ทธทํ
านายแบบท
องถิ่
นอี
สาน ที่
ส
งอิ
ทธิ
พลต
อคนอี
สานอย
างมาก ทั้
งกลอนลํ
า
และป
กขะทึ
น การที่
วรรณกรรมเรื่
องดั
งกล
าวแพร
หลายนั้
น ไม
ได
เกิ
ดการเกิ
ดผี
บุ
ญในภาคอี
สาน เพี
ยงแต
เป
น
การประจวบเหมาะที่
ผี
บุ
ญหาข
อส
งเสริ
มตั
วเอง เพราะแม
ว
าจะปรากฏหนั
งสื
อพญาอิ
นทร
พุ
ทธทํ
านาย หรื
อ
คํ
าทํ
านาย ปรากฏตามวั
ดทั่
วไปในภาคอี
สาน วรรณกรรมก็
ไม
ได
อ
างชื่
อบุ
คคลให
ได
รั
บความชอบธรรมในการ
เป
นพญาธรรมิ
กราชเลย ดั
งนั้
นวรรณกรรมกลุ
มพุ
ทธทํ
านายที่
ปรากฏในวั
ดต
าง ๆ จํ
านวนมากนั้
น เพราะ
อานิ
สงส
ของการจดจารว
าจะพ
นจากอุ
ป
ทวั
นตราย ปลอดภั
ยจากผี
ยั
กษ
และจะได
เห็
นหน
าผู
มี
บุ
ญ
๓. พุ
ทธทํ
านาย ฉบั
บปู
ฤษี
มณี
รั
ตน
(สั
มเด็
ดรุ
ง) หรื
อฉบั
บภู
ค
อสามเณรคํ
า
หนั
งสื
อกลุ
มนี้
ประกอบไปด
วย ๒ เล
ม ซึ่
งมี
เนื้
อหาอย
างเดี
ยวกั
น โดยกล
าวว
า หนั
งสื
อนี้
คื
อหนั
งสื
อ
อิ
นทร
ตก มาจากเมื
องอั
ตตะป
อ ถ
าบุ
คคลใดเห็
นแล
วรี
บบอกคนอื่
นให
ทราบ ในป
จอป
กุ
นจะมี
งู
พิ
ษบนศี
รษะ
กั
ดฉกคนถึ
งแก
ความตาย ป
จอ ขึ้
น๘ ค่ํ
า ห
ามตั
กน้ํ
าในคลองอาบกิ
น หลั
งพระอาทิ
ตย
ตก พญายมราชจะพ
น
พิ
ษใส
เมื
องมนุ
ษย
ป
จอกุ
รงเทพจั
กพั
งทลายตอนไก
ขั
น แล
วบอกคาถา เพื่
อเขี
ยนไว
ที่
ประตู
บ
าน หรื
อโพก
ศี
รษะ จะหลุ
ดพ
นจากภั
ยอั
นตราย
1...,37,38,39,40,41,42,43,44,45,46
48,49,50,51,52,53,54,55,56,57,...112