ne192 - page 38

๓๒
(อธิบาย – ปกุ นถึงปชวด จะมีอุบาทวตาง ๆ จงให ทานรักษาศี ลอุทิศส วนกุศลถึ งพญาอินทร
พญาพรหม ทาวจตุโลกบาล และเทวดาทั้งหลาย จะไดเห็นหนาผู มีบุญในปจอต อปกุ น)
(พุทธทํานาย ฉบับวัดศรีเมืองคุณ ลานที่ ๒)
ปจอตอกุ น ไมใชเรื่องเฉพาะที่ปรากฏในวรรณกรรมพุทธทํานายเท านั้น แนวคิดดังกล าวนี้ยัง
แพรกระจายอยู ตามวรรณกรรมทํานาย (ทํานายสถานที่) เชน ตํานานเมืองชายฟอง กลาววา “ประกาปจอ
จักบังเกิ ดเปนเสิกคนโจรผิ ดเถียงกัน” จากนั้น “ในประกาปจอตอกั นนั้นทานผูมี บุญจักมาโผดสัตวทั้ งหลาย
บอยาชะแล”๓๑ แสดงใหเห็ นวาเรื่องปจอต อปกุนนี้ เปนเรื่องที่แพร หลายมากในวรรณกรรมอีสานโดยทั่วไป
ทั้งนี้ในวรรณกรรมคํ าสอน ก็ปรากฏเรื่องดังกลาว เชน
ศิษยบยาน ยําแหงครู บา
สังขารมา อาจารยยอไว
ฝนและลม เดือนแปดสองหน
ฝนและลม ปนกันพอฮอย
นาคบนอย ใหน้ําเจ็ ดหัว
เจาหัว-จั ว เถรยายพิกาศ
เจาโอวาส ทะรงศาสนา
ประกา จอกุนตอไว
ผลหมากไม บังเกิดเป นแมง๓๒
(ถอดความ - ลูกศิ ษยจะไมเกรงกลัวครูบาอาจารย วันปเดือนอาจารยยนยอไว ปใดเดือน๘ สองหน
น้ํามาก ฝนและลมมาก ประกา ป จอ ปกุ น ตอกันผลไม จะบังเกิดมีแมลงกิน)
ในเรื่องปจอตอป กุนนั้น นาจะเกี่ยวของกั บเหตุการณทางพุทธศาสนาเปนหลัก ทั้งนี้เพราะ
สังคมไทยรั บรูเรื่องเรื่ องความหายนะของปตาง ๆ แลวในจารึกนครชุ ม ซึ่งกลาววา
“อันหนึ่งโสดนับแตปสถาปนาพระมหาธาตุนี้ไปเมือหนาไดเก าสิบเกาป เถิงในปกุน อันวา
พระไตรปฎกไตรนี้จักหายแล หาคนจักรูแทแลมิ ไดเลย ยังมีคนรู คัน สเล็กสนอยไซร.....เมื่อจัก
สิ้นศาสนาพระพุทธเปนเจาที่สุ ดทั้งหลายอั้นปชวดเดือนหกบูรณมีวันเส ไทยวั นระวายสัน วัน
ไพสาขฤกษ...”๓๓
๓๑“ตํานานเมืองทรายฟอง” ใน ประชุมพงศาวดารฉบับกาญจนาภิเษก เลม ๙ (กรุ งเทพฯ : กองวรรณกรรม
และประวัติศาสตร กรมศิลปากร, ๒๕๔๕), ๒๖๔.
๓๒พระอริยานุวัตร (อารี เขมจารี), กาพยพระมุนี, (มหาสารคาม : อภิ ชาตการพิมพ, ๒๕๓๓), ๗-๘.
๓๓ประชุมจารึ ก ภาคที่ ๘ จารึกสุโขทัย (กรุงเทพฯ : กรมศิลปากร, ๒๕๔๘), ๖๑-๖๒.