ne192 - page 29

๒๓
ที่มาของพุทธทํานายภาคอีสาน
การทํานายความเสื่ อมสูญของพุ ทธศาสนา อีสานนาจะรับแนวคิดนี้มาพรอมกับพุ ทธศาสนาที่เขาสู
ลานชาง ดังปรากฏในศิลาจารึกและเอกสารใบลานอีสานทั่วไปที่กล าวถึงอายุของพุทธศาสนา ๕,๐๐๐ป๑๒
เมื่อแนวคิดเรื่องการเสื่อมของพุทธศาสนาเขาสูภาคอีสานแลว มีการแพรกระจายเปนพุ ทธทํานาย
สํานวนตาง ๆ ตามความสามารถของกวี หรือปราชญชาวบาน แตยังสามารถจับกลุมได ๓ กลุ ม คือ พุ ทธ
ทํานายที่ไดรับแนวคิดจากมหาสุบินชาดก พุทธทํานายที่ไดรับแนวคิ ดจากปญจอันตรธาน และพุทธทํานาย
ทองถิ่นที่ประยุกต ทั้ง ๒ เรื่องแลวผนวกแนวคิดแบบท องถิ่นเขาดวยกัน กลายเป นพุทธทํานายแนว
ประชาชน
กลุมพุ ทธทํานายภาคอีสาน
๑. พุทธทํ านายที่ไดรับอิทธิพลจากมหาสุบินชาดก
พุทธทํานายที่ไดรับอิทธิ พลจากมหาสุบินชาดกรวมถึ งอรรถกถามหาสุบินชาดก ไดแก
คํากลอนพุ ทธทํานาย ๑๖ ขอ ของมหาสิลา วีระวงส๑๓
พุทธทํานาย สํ านวนของจินดา ดวงใจ๑๔
พุทธทํานายฉบับพระศรีวรเวที๑๕
ซึ่งทั้งหมดนําโครงเรื่ องมาจากมหาสุบินชาดก ฉบับมหาสิลา และฉบับจินดา ดวงใจ มีเนื้ อหา
เหมือนกัน สวนฉบับพระศรีวรเวที ซึ่งกลาววาเปนฉบั บที่คัดลอกจากใบลาน มีสํานวนแตกต างจากสํานวน
มหาสิลา วีระวงส แต ยังดําเนินเรื่องตามมหาสุบินชาดก
นอกจากนี้ยังมี เรื่องพญาปสเสนทิ์ ซึ่งแมว าชื่อจะบอกเปนเรื่องของพระเจาปสเสนทิ โกศล แตใน
เนื้อหาไมไดกลาวถึงความฝนของพระเจาปสเสนทิโกศลเลย มีเพี ยงกลาวถึงเรื่องความวิ ปริตของเหตุการณ
ตาง ๆ ในอนาคตในบทวาดวยกาลเทานั้น
๑๒การกลาวถึ งพุทธศาสนามีอายุ ๕,๐๐๐ ป ไมปรากฏในพระไตรปฎก เนื่องจากหลักธรรมเปนอกาลิโก คื อไม
เลือกกาลสมัยที่จะบรรลุ หากปฏิบัติดีปฏิบัติชอบ (ปฏิบัติตามอริยมรรคมีองค ๘) ก็สามารถบรรลุนิพพานไดตลอดเวลา แต
ความเชื่อเรื่องพุทธศาสนาอายุ ๕,๐๐๐ ป นั้นเปนแนวคิดของอาจารยชั้นหลังที่ เขียนคัมภีรอรรถกถา
๑๓ฉบับของมหาสิลา วีระวงส เดิมทีเปนกลอนลํ าที่แตงประมาณป พ.ศ. ๒๔๙๐ ตอมานายคําดี สารผล นํ ามา
พิมพเผยแพร ต อมา พ.ศ. ๒๕๒๕ ชมรมวรรณกรรมอีสานนํามาตีพิมพอี กครั้งหนึ่ง (ดารา กัลยา และ ดวงเดื อน บุนยาวง,
๒๐๐๔ : ๑๐๓)
๑๔จินดา ดวงใจ, พุทธทํานาย (ขอนแกน : ขอนแกนคลังนานาธรรม, ม.ป.ป.) ฉบับของจินดา ดวงใจ ในหนาคํา
นําจินดา ดวงใจ ได เขียนขึ้นเมื่ อป พ.ศ. ๒๔๙๘ ซึ่งมีสํานวนเหมือนกันกับกลอนลํ าพุทธทํานายฉบับของมหาสิลา วีระวงส
๑๕พระศรีวรเวที , พุทธทํานาย (อุบลราชธานี : ศิ ริธรรมออฟเซ็ท, ๒๕๔๕)