102
นอกจากนั
้
นสมเด็
จเจ้
าฟ้
าภาณุ
รั
งสี
ยั
งได้
ทรงสรุ
ปชี
วิ
ตความเป็
นอยู
่
ของชาวเกาะ
พะงั
นสมั
ยนั
้
นว่
า
“พวกราษฎรชาวเกาะถื
อกั
นว่
ามี
ความสุ
ข เสี
ยค่
าส่
วยแล้
วก็
ต้
องถู
กหมายขอแรง
บ้
าง ไม่
ถึ
งกั
บเดื
อดร้
อน”
สมั
ยที่
เกาะพะงั
นขึ
้
นต่
อเมื
องไชยา ที่
ว่
าการของเมื
องเกาะพะงั
นตั
้
งอยู
่
ที่
บ้
านวกตุ
่
มซึ่
ง
สถานที่
แห่
งนี
้
เจริ
ญกว่
าที่
อื่
นๆ ทุ
กแห่
งในเกาะ เพราะอ่
าววกตุ
่
มเป็
นอ่
าวที่
เหมาะสมกั
บการจอด
เรื
อใบ และเป็
นอ่
าวที่
ใกล้
กั
บอ่
าวพุ
มเรี
ยงไชยา ซึ่
งเป็
นจุ
ดที่
ใช้
ติ
ดต่
อระหว่
างเมื
องเกาะพะงั
นและ
เมื
องไชยามากที่
สุ
ดผู
้
ปกครองเมื
องเกาะพะงั
นในสมั
ยนั
้
นเรี
ยกว่
า “หั
วเมื
อง” หั
วเมื
องเกาะพะงั
นคน
สุ
ดท้
ายคื
อหลวงสมุ
ทรคี
รี
ซึ่
งพระยาวจี
สั
ตยารั
กษ์
(ขํ
าศรี
ยาภั
ย) เจ้
าเมื
องไชยาได้
ส่
งมาปกครอง
ต่
อมาในพ.ศ. 2440 มี
การจั
ดระบบการปกครองท้
องถิ่
น เมื
องเกาะพะงั
นจึ
งถู
กยุ
บไป
รวมกั
บเมื
องเกาะสมุ
ย เรี
ยกว่
าอํ
าเภอเกาะสมุ
ย ขึ
้
นต่
อเมื
องไชยาดั
งนั
้
นเมื
องเกาะพะงั
นจึ
งมี
ฐานะ
เป็
นตํ
าบลมี
2ตํ
าบลคื
อตํ
าบลเกาะพะงั
นและตํ
าบลบ้
านใต้
จนเมื่
อวั
นที่
11กั
นยายนพ.ศ. 2513
กระทรวงมหาดไทยได้
แยกเขตท้
องที่
เมื
องเกาะพะงั
น เป็
นกิ่
งอํ
าเภอและยกฐานะเป็
นกิ่
งอํ
าเภอ
เกาะพะงั
น เมื่
อวั
นที่
23ตุ
ลาคมพ.ศ. 2513 ในขณะนั
้
นใช้
อาคารรั
บรองแขกของวั
ดราษฎร์
เจริ
ญ
เป็
นที่
ทํ
าการอํ
าเภอ และยกฐานะเป็
น “อํ
าเภอเกาะพะงั
น” เมื่
อวั
นที่
13 เมษายนพ.ศ. 2520 โดย
มี
ที
่
ว าการตั
้
งอยู่
หมู
ที
่
2 ตํ
าบลเกาะพะงั
น สํ
าหรั
บการปกครองท องถิ
่
นเคยจั
ดตั
้
งเป
นสุ
ขาภิ
บาลเกาะพะงั
น เมื
่
อปี
พ.ศ. 2516 และยกเลิ
กเมื
่
อป พ.ศ. 2519 ต อมาในป
พ.ศ. 2528 อํ
าเภอเกาะพะงั
นได ดํ
าเนิ
นการขอจั
ดตั
้
งสุ
ขาภิ
บาลตํ
าบลเกาะพะงั
น และ
กระทรวงมหาดไทยได ประกาศจั
ดตั
้
งสุ
ขาภิ
บาลตํ
าบลเกาะพะงั
น อํ
าเภอเกาะพะงั
น เมื
่
อวั
นที่
11พฤศจิ
กายนพ.ศ.2533 ตามประกาศในราชกิ
จจานุ
เบกษาเล มที
่
107 ตอนที
่
222 ลงวั
นที่
6 พฤศจิ
กายน พ.ศ. 2533 ต อมาได้
ยกฐานะเป นเทศบาล เมื
่
อวั
นที
่
25 พฤษภาคม พ.ศ.
2543
พั
ฒนาการของชุ
มชน
ชุ
มชนเกาะพะงั
นเป็
นชุ
มชนโบราณชุ
มชนหนึ่
งที่
มี
ผู
้
คนอาศั
ยอยู
่
นานนั
บพั
นปี
ตามบั
นทึ
ก
ของพระครู
สุ
ภั
ทรธรรมาภิ
รมย์
ผู
้
ริ
เริ่
มก่
อตั
้
งวนอุ
ทยานการุ
ณเมตต์
ได้
กล่
าวถึ
งพั
ฒนาการของชุ
มชน
เกาะพะงั
น โดยได้
แบ่
งเป็
น4ช่
วง (ไพฑู
รย์
ปุ
่
นสุ
วรรณและกั
ลญา แก้
วประดิ
ษฐ์
, 2552)ดั
งนี
้
1.
ช่
วงระยะก่
อตั
้
งชุ
มชนนั
กประวั
ติ
ศาสตร์
และโบราณคดี
บางท่
านได้
ทํ
าการศึ
กษา
ค้
นคว้
าและลงความเห็
นว่
า เกาะพะงั
นเป็
นเกาะที่
มี
ผู
้
คนอาศั
ยมาช้
านานนั
บพั
นปี
แล้
ว จากการ
สั
นนิ
ษฐานเข้
าใจว่
าผู
้
อพยพมาตั
้
งหลั
กแหล่
งอยู
่
บนเกาะพะงั
นเป็
นกลุ
่
มแรกน่
าจะเป็
นชาวพื
้
นเมื
องที่
อยู
่
แถบจั
งหวั
ดนครศรี
ธรรมราชหรื
อไม่
ก็
มี
พื
้
นเพมาจากจั
งหวั
ดปั
ตตานี
ซึ่
งได้
มาประกอบอาชี
พทํ
า
