bk130 - page 42

- ๑๒ -
DeFleur (๑๙๘๙) มีทัศนะว่า ในการดํ าเนินการให้บรรลุกระบวนการดังกล่ าวนั้น บรรดาผู้
อบรมบ่มเพาะในทางสถาบันอาจจะรู้ตัวและมีความตั้งใจ เช่ น ครู พระ และก็มีหลายสถาบั นที่ผู้ อบรม
บ่มเพาะอาจจะไม่ได้ ตั้งใจและไม่รู้ตัว เช่น สื่อมวลชน ซึ่งนับวั นก็ยิงมีบทบาทในหน้าที่นี้มากยิ่งขึ้นทุกที
(กาญจนา แก้วเทพ,๒๕๕๒: ๑๖๘)
๓) ทฤษฎีการเลียนแบบ
เป็นการเรียนรู้ ที่เกิดจากการสังเกตพฤติกรรมของคนอื่น (observational learning) แล้ ว
ตนเองจึงเอามาทําตามอย่ างที่เรี ยกว่า “เลียนแบบ” ในทางจิตวิทยาแยกการเลี ยนแบบออกเป็น ๒
แบบ (กาญจนา แก้วเทพ, ๒๕๕๒: ๑๗๐-๑๗๕) คือ
๑.Imitation เป็ นการแสดงปฏิ กิ ริ ยาที่ ออกมาเป็ นกิ ริ ยาท่ าทางโดยตรง (direct
mechanical response of behavior) เช่ น เวลาที่เด็กๆ เห็ นมนุษย์ อุตราแมนทําท่ ายกมือไขว้ กั น
เพื่อแสดงอิทธิ ฤทธิ์ในการ์ ตูนโทรทัศน์ เด็กๆ จะแสดงอากัปกิริยาท่าทางตาม การเลียนแบบแบบชนิด
imitation นี้ เป็นการเลียนแบบจากภายนอกและอยู่ ในระดับผิวเผิน
๒. Identification เป็นการเลียนแบบที่เน้นหนักไปในด้ านจิตใจ โดยผู้เลียนแบบมี ความ
ต้องการบางอย่ างทางจิตใจที่จะเป็นเหมือนตัวต้นแบบและจะเลือกเอาคุณลักษณะบางประการของตัว
ต้ นแบบมาเป็ นของตน เช่น เวลาเด็กๆ เรี ยนรู้วิ ธีการแก้ ปั ญหาของเณรน้อยอิ กคิ วซัง ก็ เลือกเอา
คุณลักษณะในการแก้ปัญหาดังกล่าวมาเป็นของตน
ในระหว่างการเลียนแบบทั้ง ๒ แบบนี้ โดยทั่วไปแล้ว สาธารณชนมักจะให้ ความสนใจกับ
การเลี ยนแบบประเภท imitation เช่น ความกังวลใจว่ าลูกหลานดู ภาพยนตร์ฝรั่งแล้วจะแสดงกิริยา
ท่าทางการแต่งกายตามดาราฝรั่ง แต่ อันที่จริงแล้ ว อิทธิ พลจากการเลียนแบบอย่าง imitation นั้นมี
เพี ยงเล็กน้อยและเป็นเรื่องผิ วเผิน (แต่ ที่ได้รั บความสนใจคงเป็นเพราะมองเห็น/สังเกตได้โดยง่ าย) แท้จริ ง
แล้ว แบบที่มี อิทธิ พลอย่างลึ กซึ้งคือ การเลียนแบบอย่ าง identification เช่น การเลี ยนแบบฆาตกรที่
มีพฤติ กรรมฆ่าคนอย่ างต่อเนื่อง (serial killer) ดังที่ปรากฏในภาพยนตร์เรื่อง Copycat เป็นต้น
นักจิ ตวิทยาตั้ งคําถามว่า คนเราทํ าพฤติกรรมใหม่ๆ ที่ไม่เคยทํามาก่อนได้อย่ างไร คําตอบที่
เป็ นสมมติฐานก็ คือ ส่ วนใหญ่แล้ ว การทํ าพฤติกรรมใหม่ๆ นั้ นไม่ได้เกิดจากการลองผิดลองถู กด้วย
ตนเอง (trial and error) หากแต่เกิดมาจากการสังเกตการกระทํ าของคนอื่ นแล้วนํามาทํ าตาม หาก
การกระทํ านั้นได้แก้ ปัญหาหรื อใช้ได้อย่ างบรรลุเป้าหมาย บุคคลก็จะเก็บการกระทํานั้นเอาไว้ เป็นแบบ
แผนพฤติกรรมของตน
การเลียนแบบผ่านสื่อมวลชน
วิธีการเรี ยนรู้ของคนเราอาจจะเกิดมาจากการเรี ยนรู้โดยตรง และการเรี ยนรู้โดยการสังเกต
ผู้อื่น ในชี วิตจริงของมนุษย์ สัดส่วนของการเรี ยนรู้โดยตรงด้วยตนเองนั้นมีอยู่ไม่ มากนัก โดยส่วนใหญ่
แล้ว การเรียนรู้ของมนุษย์เกิ ดจากการสังเกตสิ่งแวดล้ อมรอบๆ ตัว และสื่อมวลชนก็เป็นสิ่งแวดล้ อมที่
สํ าคัญอย่างยิ่ งในการให้ แบบอย่างการเรี ยนรู้จํานวนนับไม่ ถ้วน ด้วยความสัมพั นธ์เรื่องสิ่งเร้า-การ