73
2 ป
จจั
ยที่
ส
งผลต
อพหุ
ลั
กษณ
ทางศิ
ลปกรรมในวั
ดไทย
จากลั
กษณะทางกายภาพของวั
ดไชยมั
งคลารามข
างต
น จะเห็
นว
า มี
ศิ
ลปกรรมที่
แสดงถึ
ง
อิ
ทธิ
พลจี
น ไทยพม
าและฮิ
นดู
ลั
กษณะดั
งกล
าววิ
เคราะห
ได
ว
าเกิ
ดจากป
จจั
ย3ประการ
ป
จจั
ยทางประวั
ติ
ศาสตร
จากการดํ
าเนิ
นการของรั
ฐบาลอั
งกฤษอั
งกฤษครอบครองเกาะป
นั
งรวมถึ
งรั
ฐต
าง ๆ ในมาเลเซี
ย
จนถึ
งป
พ.ศ. 2500จึ
งถอนตั
วจากแหลมมลายู
วั
ดสร
างขึ้
นในสมั
ยที่
อั
งกฤษปกครอง ดั
งนั้
นในการขอ
ที่
ดิ
นจึ
งต
องได
รั
บพระราชทานจากกษั
ตริ
ย
อั
งกฤษ คื
อสมเด็
จพระราชิ
นี
วิ
คตอเรี
ย (ครองราชย
ระหว
าง
พศ. 2380 –พศ. 2444) อั
งกฤษจึ
งให
ที่
ดิ
นแปลงหนึ่
งเพื่
อทะนุ
บํ
ารุ
งและสร
างอารามในพุ
ทธศาสนาทั้
ง
ชาวไทยและชาวพม
า เนื่
องจากบริ
เวณปู
เลาติ
กุ
สมี
ชาวไทยชาวพม
าอาศั
ยอยู
มาก อย
างไรก็
ตามหาก
พิ
จารณาสิ่
งปลู
กสร
าง วั
ดพม
าสร
างอยู
ก
อนแล
วจากหลั
กฐานภาพวาดเป
นอาคารไม
กั
บเจดี
ย
ซึ่
งสร
าง
ขึ้
นราว พ.ศ. 2348 แต
ครั้
งนั้
นไม
ได
ขอพระราชทานที่
ดิ
นอย
างเป
นทางการ จนเมื่
อสร
างวั
ดไทยใน
พ.ศ. 2388 ในการพระราชทานให
สร
างวั
ดไทยนี้
มี
วิ
ธี
การอ
อมค
อมบางประการ เป
นต
นว
า ให
บริ
ษั
ทอิ
สต
อิ
นเดี
ยผู
ก
อสร
างวั
ดไทยช
วยออกโฉนดในพระปรมาภิ
ไธยของสมเด็
จพระราชิ
นี
วิ
คตอเรี
ย และเจรจาให
ข
าหลวงอั
งกฤษประจํ
าป
นั
งคื
อมร.แอล. การ
ลิ
งลงนามมอบที่
ดิ
น สํ
าหรั
บสร
างวั
ดพุ
ทธศาสนาของชาว
ไทย ทํ
าให
วั
ดไชยมั
งคลารามมี
ขอบเขตชั
ดเจนแยกจากวั
ดพม
า ขยายถนนผ
ากลางแยกส
วนฝ
ายพม
า
และวั
ดฝ
ายไทย แต
กระนั้
นก็
ตามอั
งกฤษเห็
นความจํ
าเป
นที่
ต
องมี
พม
าเข
ามาช
วยดู
แลการสร
างวั
ดไทย
จึ
งตั้
งกฎระเบี
ยบให
คณะกรรมการบริ
หารวั
ดหรื
อทรั
สตี้
ต
องมี
คนพม
าอย
างน
อยครึ่
งหนึ่
ง หาก
คณะกรรมการมี
4 คน ต
องเป
นชาวพม
า 2 คนชาวไทย 2คน จากที่
ชาวพม
าเข
ามาดู
แลสาธารณ
สมบั
ติ
และผลประโยชน
ของวั
ดด
วย ทํ
าให
ศิ
ลปกรรมบางส
วนโอนเอี
ยงตามแบบพม
า หากจะสร
างสิ่
ง
ใดภายในวั
ดไทยต
องได
รั
บความเห็
นชอบจากพม
า ดั
งคํ
าสั
มภาษณ
ของอดี
ตคณะกรรมการของวั
ดคน
หนึ่
งว
า “
เวลาจะสร
างอะไร ต
องปรึ
กษาพม
าทุ
กครั้
ง พม
ากั
บไทยทะเลาะกั
นบ
อย รู
แต
ทํ
าอะไรไม
ได
พม
าจะต
าน สงสั
ยกลั
วว
าวั
ดไทยจะสวยกว
าวั
ดพม
าที่
อยู
ตรงข
าม
” (วั
นดี
อรุ
ณรั
ตนา, 2554:
สั
มภาษณ
) จะเห็
นว
าบทบาทของพม
าไม
เพี
ยงส
งผลต
อรู
ปทรงศิ
ลปกรรมเท
านั้
น ยั
งส
งผลต
อความพิ
ถั
นพิ
ถั
น การระงั
บมิ
ให
สร
างศิ
ลปกรรมที่
มี
ความละเอี
ยดประณี
ตกว
า หากพิ
จารณาถึ
งความเป
นจริ
งใน
ป
จจุ
บั
นจะพบว
านั
กท
องเที่
ยวจะชื่
นชมถึ
งความละเอี
ยดละออของลวดลายความอลั
งการศิ
ลปกรรมของ
วั
ดพม
ามากกว
าวั
ดไทย จากตํ
าแหน
งคณะกรรมการวั
ดที่
ต
องจั
ดสรรโควต
าเป
นชาวพม
าทุ
กครั้
ง ขณะที่
วั
ดพม
าไม
มี
ฝ
ายไทย ทํ
าให
ฝ
ายไทยเสี
ยเปรี
ยบ ชาวไทยจึ
งพยายามเรี
ยกร
องให
แก
กฎระเบี
ยบเหล
านี้