nt142 - page 57

43
และพระพุทธชินสี ห์...” (พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวอ้างในพวงทองสุ ดประเสริ ฐ, 2526
: 349)
ในปี พ.ศ. 2311สมเด็ จพระเจ้ากรุ งธนบุรี (พระเจ้าตากสิ น) ได้ทรงปราบดาภิเษกเป็ นกษัตริ ย์
ครองกรุ งธนบุรี ทรงพระนามว่า “สมเด็จพระบรมราชาธิ ราชที่ 7”หรื อสมเด็จพระเจ้ากรุ งธนบุรี
ในรัชสมัยของพระองค์ พม่าได้รั บคําสั่งจากพระเจ้ามังระกษัตริ ย์พม่ าให้ยกทัพเข้ามาตี กรุ งธนบุรี
โดยยกทัพมาทางด้านแม่ละเมาเมืองตาก เพื่อจะตัดกําลังหัวเมืองเหนื อไม่ให้ยกทัพลงไปช่ วยเหลือ
กรุ งธนบุ รีได้ ระหว่างนั้ นเจ้าพระยาจักรี (ทองด้วง) และเจ้าพระยาสุรสี ห์ (บุ ญมา) ได้ยกกองทัพไป
ตั้ งรับที่ เมืองพิชัยและตั้งมั่นรับกองทัพพม่าที่เมื องพิษณุ โลก เนื่องจากพิษณุ โลกมีชัยภู มิเหมาะคือมี
แม่นํ้าไหลผ่ าน สามารถใช้เรื อขึ้นล่องติดต่อกับหัวเมืองฝ่ ายใต้ได้สะดวก
อะแซหวุ่นกี้ แม่ทัพของพม่าได้ตั้ งค่ายรายล้อมสองฟากฝั่ งแม่นํ้ า ในการปะทะกันทั้ง 2ฝ่ าย
ต่ างผลัดกันรุ กผลัดกันถอย อะแซหวุ่นกี้ เห็นว่ าแม่ทัพไทยมีความสามารถยิ่ ง เนื่ องจากมี กําลังพล
น้อยกว่ าพม่ามาก แต่ยังรั กษาเมืองได้เป็ นเวลานานจึ งได้นัดหยุดรบและขอดู ตัวพระยาจักรี (ทอง
ด้วง) แม่ ทัพฝ่ ายไทย พระเจ้ากรุ งธนบุรี (พระเจ้าตากสิ น) ได้เสด็จยกทัพขึ้ นมาตามลํานํ้ าน่ าน เพื่อ
ช่ วยเหลือพระยาจักรี (ทองด้วง) และเจ้าพระยาสุรสี ห์ (บุญมา)ทรงบัญชาการรบด้วยพระองค์เองแต่
ในระหว่างนี้ พม่ าได้ยกกองทัพมาทางด่านสิงขรตีเมื องกุยบุรีและเมื องปราณแตก ซึ่ งกําลังมุ่งหน้ า
เข้ าเมื องเพชรบุ รี เมื องราชบุ รี และเมื องนครชั ยศรี เพื่ อเข้ ากรุ งธนบุ รี อี กทางหนึ่ ง ทํ าให้
พระบาทสมเด็ จพระเจ้ากรุงธนบุรี (พระเจ้าตากสิ น) จําต้องยกกองทัพกลับกรุ งธนบุรี
สงครามระหว่างไทยกับพม่าครั้ งนี้ เป็ นศึกยิ่งใหญ่ในสมัยกรุงธนบุรี เพราะอะแซหวุ่นกี้ ยก
พลเข้ามาเป็ นจํานวนมาก ประกอบกับพิษณุ โลกถูกล้อมเป็ นเวลานานถึง 4 เดือนทําให้เกิ ดการขาด
แคลนเสบี ยงอาหารขึ้ น ในที่สุ ดเจ้าพระยาจักรี และพระยาสุ รสี ห์ก็ ตัดสิ นใจทิ้ งเมืองพิ ษณุ โลก อะ
แซหวุ่นกี้ จึงเข้าเมืองพิ ษณุ โลกได้และได้เผาทําลายบ้านเมืองพินาศสิ้ น มีเพียงวัดพระศรี รัตนมหา
วิหารเพียงแห่งเดียวที่ไม่เสี ยหาย เนื่ องจากอะแซหวุ่นกี้ ได้รับคําสั่งให้ยกกองทัพกลับทั้งนี้ เพราะพระ
เจ้ามังระพระมหากษัตริ ย์พม่าได้เสด็ จสวรรคต ในสมัยกรุ งธนบุรี นั้ นมี ฐานะเป็ นเมื องเอกปกครอง
หัวเมืองฝ่ ายเหนือ
พิษณุโลกในสมัยรั ตนโกสิ นทร์ หลั งสงครามอะแซหวุ่ นกี้ แล้วสมเด็ จเจ้าพระยามหา
กษัตริ ย์ศึก (ทองด้วง) ซึ่ งเคยดํารงตําแหน่งเจ้ าพระยาจักรี ได้ทําพิธี ปราบดาภิเษกขึ้ นเป็ นกษัตริ ย์
ทรงพระนามว่า “พระพุทธยอดฟ้ าจุฬาโลก”แห่ งราชวงศ์จักรี ทรงโปรดฯ เกล้าให้ย้ายเมืองหลวงจาก
กรุ งธนบุ รี มาตั้ ง “กรุ งเทพมหานคร” หรื อกรุ งรั ตนโกสิ นทร์ ขึ้ น ในช่ วงนี้ พระเจ้าปดุ ง
พระมหากษัตริ ย์แห่งพม่ าได้ยกทัพมาตี กรุงเทพมหานคร หรื อที่ เรี ยกกันว่าสงครามเก้าทัพแต่สมเด็จ
พระพุ ทธยอดฟ้ าจุ ฬาโลก (ทองด้วง) และกรมพระราชวงบวรสถานมงคล (บุ ญมา) ซึ่ งเดิ มดํารง