bk129 - page 365

357
สมคุณธรรมด้านในยังเอื้ออํานวยให้ ผู ้ อื่นเชื่ อมั่นศรั ทธาต่ อตัวผู ้ นํา และพร้ อมที่ จะให้ความร่ วมมื อ
ตลอดจนถือเอาเป็ นแม่ แบบแห่งการประพฤติปฏิบัติไปด้วย
ในทางพุทธศาสนามี อํานาจในทางธรรม 3 ประการ ได้ แก่ อํานาจแห่ งความบริ สุ ทธิ์
อํานาจแห่งปัญญา และอํานาจแห่งความกรุณา (พุทธคุณ 3คือคุณของพระพุทธเจ้า) ซึ่ งหากบุคคล
ได้สั่งสมให้เกิดขึ้ นภายในตนได้อย่างจริ งแท้ นอกจากจะเป็ นคุณูปการต่อการดําเนิ นชีวิตที่ถู กต้องดี
งามแล้ว ยังเป็ นอํานาจที่เรี ยกศรัทธาปสาทะจากผู้คนรอบข้างได้อย่างดียิ่ง การพัฒนาคุณธรรมและ
ทักษะความสามารถในแง่ต่างๆ เพื่อก้าวสู่ การเป็ นผู ้ นําที่ดีนั้ น ก็ล้วนอยู ่ ในขอบข่ายของอํานาจทาง
ธรรมทั้ ง 3ประการดังกล่าว ด้วยเหตุนี้ การจะก้าวขึ้ นมาเป็ นผู ้ นําที่มีภาวะผู ้นําสู ง จําต้องพัฒนา
คุณธรรมภายในควบคู ่กับการพัฒนาทักษะด้านอื่นๆ ไปด้วย ในที่นี้ จะขอเน้นคุ ณธรรมซึ่ งเป็ น
หัวใจในการสร้ างภาวะผู้ นําที่ดี ที่ควรพัฒนาขึ้ นมาเพียง 2หมวด คื อ
1.1 ภาวนา 4 หมายถึ ง การฝึ กอบรมพัฒนาตนเองอย่างครอบคลุมโดยสมบูรณ์ทั้ง 4ระดับ
ซึ่ งบุคคลควรใส่ ใจฝึ กฝนอบรมเพื่อนําไปสู่ ชีวิตอันประเสริ ฐ พุทธศาสนาถือเป็ นภารกิจสําคัญเพื่อ
ยังประโยชน์หรื อเป้ าหมายส่ วนตนให้ถึ งพร้อม ธรรมหมวดนี้ เป็ นการปฏิบัติ ต่ อตนเอง ภาวนา 4
ได้แก่
กายภาวนา คือ การเจริญกาย, พัฒนากาย, การฝึ กอบรมกาย ให้รู้ จักติดต่อเกี่ ยวข้องกับสิ่ง
ทั้ งหลายภายนอกทางอินทรี ย์ทั้ง 5 ด้วยดี (ตา, หู , จมูก, ลิ้น, กาย) และปฏิ บัติต่ อสิ่งเหล่านั้ นในทาง
ที่เป็ นคุ ณ มิให้เกิดโทษ ให้กุ ศลธรรมงอกงาม ให้อกุศลธรรมเสื่อมสู ญการพัฒนาความสัมพันธ์
กับสิ่งแวดล้อมทางกายภาพ
สี ลภาวนา คือ การเจริ ญศีล, พัฒนาความประพฤติ, การฝึ กอบรมศี ลให้ตั้ งอยู่ในระเบียบ
วินัย ไม่เบียดเบียนหรือก่ อความเดื อดร้อนเสียหาย อยู ่ร่วมกับผู้ อื่ นได้ด้วยดี เกื้อกูลแก่กัน
จิตตภาวนา คือ การเจริ ญจิต, พัฒนาจิ ต, การฝึ กอบรมจิตใจให้ เข้มแข็ง มั่นคง เจริ ญงอก
งามด้วยคุณธรรมทั้งหลาย เช่ น มีเมตตา กรุ ณา ขยันหมั่นเพียร อดทน มี สมาธิ และสดชื่น
เบิกบาน เป็ นสุข ผ่องใส เป็ นต้น
ปัญญาภาวนา คื อ การเจริ ญปัญญา, พั ฒนาปั ญญา, การฝึ กอบรมปั ญญา ให้ รู้ เข้าใจสิ่ ง
ทั้ งหลายตามเป็ นจริ ง รู ้เท่าทันเห็นแจ้งโลกและชีวิตตามสภาวะ สามารถทําจิ ตใจให้เป็ นอิสระ ทํา
ตนให้บริ สุ ทธิ์ จากกิเลสและปลอดพ้นจากความทุกข์ แก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้ นได้ด้วยปัญญา
1.2 พรหมวิหาร4 เป็ นหมวดธรรมที่หมายความถึ งหลักความประพฤติ ที่ประเสริ ฐบริ สุ ทธิ์
ใช้เป็ นหลักธรรมประจําใจในการดําเนิ นชีวิต และใช้ ปฏิบัติต่ อผู ้ อื่ นเพื่อการเป็ นอยู่ร่ วมกันด้วยดี
ประกอบด้วยข้อธรรมต่างๆดั งนี้