st120 - page 38

29
2.5.1 แนวคิดเผ่าพันธุ์
คําว่า “Tribe” เป็นแนวคิดที่จะสะท้อนแนวคิดของจั กรวรรดินิยมตะวันตกเป็ นคําที่
มาจากภาษาลาตินว่า “Tribus” แปลว่ า คนป่าเถื่อนอยู่เขตรอบนอกอาณาจักร เป็ นกลุ่มชนที่
ไร้อารยธรรม เมื่อศัพท์นี้ใช้กันแพร่หลายในมานุ ษยวิทยา แม้ว่ าจะมิได้ มีความหมายเหมือนเดิ ม
คือ เป็นกลุ่มชนป่ าเถื่อน แต่ นัยเดิมก็ ยังแฝงอยู่ กล่ าวคือ มิ ใช่หมายถึ งกลุ่มชาวตะวันตก
นักมานุษยวิทยาได้ใช้แนวคิดเผ่ าพันธุ์ในความหมายที่แตกต่างกันเล็กน้ อย แต่ก็มีความหมาย
ร่วมกันอยู่ คือ เป็ นกลุ่มชนที่ มี วัฒนธรรมร่ วมกันทางภาษา และลั กษณะการวัฒนธรรม
(Cultural Trait) อื่นๆ เช่น ลักษณะองค์กรทางการเมื อง หรือลักษณะองค์กรทางเศรษฐกิ จ
ถ้าพิจารณาคํ าจํ ากัดความอย่างเดี ยวเราก็อาจจะคิ ดเป็นคําที่ใช้ได้กับทุกกลุ่ มชน
แต่หากดูการใช้ของมานุษยวิทยาชาวตะวันตกแล้วจะเห็ นว่าเขาใช้เรียกกลุ่มชนที่มิใช่ สังคม
ตะวันตก และไม่ใช้ เรียกกลุ่มชนที่ มีรัฐ หรือที่ เป็นรัฐประชาชาติอย่ างเช่น ไทย และเขมร
คําเผ่าพันธุ์ จึงมี ความหมายจําเพาะในการใช้ ดังนั้นแนวคิ ดเผ่าพันธุ์ นี้ใช้จําแนกกลุ่ มชนต่าง ๆ
โดยอาศัยลักษณะวั ฒนธรรมร่ วมบางอย่าง แต่มีนัยว่ากลุ่ มเหล่านี้มิใช่ ชาวตะวันตก เช่ น
ชาวยุโรป หรื อชาวอเมริ กัน และมักจะเป็ นแนวคิ ดที่ใช้ จําแนกกลุ่มชนที่ ไม่มีรั ฐอย่างเช่ น
แม้ว และเย้า เป็นต้น (ฉวีวรรณ ประจอบเหมาะ, 2532 : 190-191)
2.5.2 แนวคิดชาติพันธุ์
ชาติพั นธุ์หรือกลุ่มวัฒนธรรมนั้ น มีลักษณะเด่น คื อ เป็นกลุ่มคนที่ สืบทอดมาจาก
บรรพบุรุษเดี ยวกัน บรรพบุรุษในที่นี้หมายถึง บรรพบุ รุษทางสายเลือดและบรรพบุรุษ
ทางวัฒนธรรม ผู้ที่อยู ่ในกลุ่มชาติพั นธุ์เดี ยวกันจะมีความรู้ สึกผูกพันทางสายเลื อดและ
ทางวั ฒนธรรมอยู่ด้วยพร้อม ๆ กันไป เป็นความรู้สึกผูกพั นที่ช่วยเสริ มสร้างเอกลักษณ์ของ
บุคคลและของชาติพันธุ์ และในขณะเดียวกันสามารถเร้ าอารมณ์ความรู้สึกให้เกิดความเป็ น
อันหนึ่งอันเดียวกันได้ โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ถ้าผู้ ที่อยู่ในกลุ่มชาติพันธุ์นับถือศาสนาเดียวกัน
(อมรา พงศาพิชญ์, 2541 : 157)
2.5.3 ความหมายของกลุ่มชาติ พันธุ์
กลุ่มชาติพันธุ์ คือ กลุ่มสังคม ซึ่ งมีลักษณะเกี่ยวกับเชื้อชาติและวัฒนธรรมที่เหมือนกัน
มีบ่อยเช่นกั นที่ใช้หมายถึง ชนกลุ่ มน้อย ซึ่ งมีวัฒนธรรมแตกต่างไปจากชนกลุ่ มใหญ่
ความหมายของกลุ่มชาติพันธุ์ ในทางมนุษยวิทยากายภาพตามที่ Mongtagu ใช้ก็
คือ เป็นกลุ่มชนที่มี ลักษณะทางกายภาพ หรือลักษณะอย่ างอื่นร่วมกัน ทําให้มองเห็นว่า
เป็นกลุ่มเดี ยวกัน ตราบใดที่ เรายังไม่รู้รายละเอียดจริ ง ๆ แล้วเราควรจะใช้ มาตรการใด
จําแนกได้ อย่างสอดคล้ องกับความเป็ นจริงมากที่ สุด ขอให้ เรากําหนดกลุ่มชาติ พันธุ์ นั้น