nt142 - page 44

30
ถึ งการสลักหิ นเป็ นภาพลายเส้น และรู ปกากบาทพาดกันไปมาที่ปรากฏอยู่ด้านบนของถํ้ าผาขีด ที่
ภูขัด อําเภอนครไทย ในส่วนแกะสลักเป็ นภาพวงกลมเรียงกันเป็ นแถวประมาณ 14วง บางภาพก
แกะสลักลวดลายคล้ายๆกับภาพคนในท่ าต่างๆและบางภาพคล้ายสั ตว์จําพวกนก กวางและปลา
เรี ยงกัน มีรอยขูดขีดเป็ นแผนที่ หรื อลายเรขาคณิต ชาวบ้านจึงเรี ยกผานี้ ว่า “ผากระดานเลข”ซึ งพบ
ในถํ้าผาแดงบนภู เขาอ่างนํ้ าบ้านปากรอง ตําบลชาติตระการอําเภอชาติตระการ จังหวัดพิษณุ โลก
ทั้ งหมดนี้ เป็ นร่ องรอยการกระทําของมนุ ษย์สมัยก่อนประวัติศาสตร์ ในยุ คโลหะ (ประทุมชุ่ มเพ็ง
พันธ์,2522:14)
พิษณุโลกสมัยทวารวดี ประมาณพุ ทธศตวรรษที่ 1-9-16 (ประมาณปี พ.ศ. 800-
1600)มี การสันนิษฐานว่าจะมีการตั้งถิ่ นฐาน จนเป็ นชุมชนขนาดใหญ่ในบริ เวณเมืองนครไทยและ
เขาสมอแครง อําเภอวังทอง จังหวัดพิษณุโลกซึ่ งได้พบหลักฐานคือ พระพุทธรู ปศิ ลาหิน 2องค์ ที่
วัดตระพังนาดบนเขาสมอแครง โดยสันนิ ษฐานว่าเป็ นศิลปะสมัยทวารวดีตอนปลาย ฝี มือช่างชาว
อี สานหรื อช่างพื้ นเมืองพิษณุ โลกโดยมีการสร้างขึ้ นที่ นี่หรื ออาจจะมี การขนย้ายมาจากอี สานโดยผ่าน
อําเภอด่านซ้าย จังหวัดเลย มาสู่ อําเภอนครไทย และเชื่อมโยงถึงเขาสมอแครงในเขตอําเภอวังทอง
ในระยะต่ อมา
พิษณุโลกในสมัยลพบุรี ในช่ วงนี้ อาณาจักรขอมมีความเจริ ญรุ่ งเรื องและได้ แผ่
อํานาจ การเมืองการปกครอง และศิลปวัฒนธรรมมายังลุ่ มแม่นํ้ าปิ ง วัง ยมและน่านที่พิษณุ โลกได้
พบหลักฐานซึ่ งเป็ นโบราณสถานอิทธิ พลวัฒนธรรมของขอมคื อพระปรางค์วัดจุฬามณี ซึ่ งเดิมเป็ น
เทวสถานของพราหมณ์ (ประทุมชุ่มเพ็ งพันธ์,2522: 42) ต่อมามี การขุดค้นทางโบราณคดี ระหว่างปี
พ.ศ. 2498-2499และได้รายละเอี ยดเกี่ยวกับวัดจุฬามณี เพิ่ มเติมทําให้ได้ข้อสรุ ปว่าพระปรางค์วัดจุฬา
มณี เป็ นปรางค์ศิลาแลงแบบสุ โขทัย สร้างขึ้ นในระหว่างพุทธศตวรรษที่ 19-20 ศิลปะสุโขทัยได้
เกิ ดขึ้ นร่ วมสมัยระหว่างศิลปะลพบุรี และศิลปะสมัยอยุธยาตอนต้น ถ้ากําหนดเป็ นกาลเวลาจะราว
พุทธศตวรรษที่ 17-27ศิลปะสมัยสุ โขทัย จังเป็ นตัวกลางหรื อตัวต่อของศิลปะสมัยลพบุ รีและอยุธยา
จากหลักฐานในศิลาจารึกหลักที่ 2จารึกวัดศรี ชุ มได้กล่าวว่า
“....ก....ในนครสระหลวงสองแคว ปู่ ชื่อพระยาศรี นําถม....
เป็ นพ่ อ....(เสว) ราชในนครสองอั น อันหนึ่งชื่อนครสุ โขทัย
อั นหนึ่งชื่อนครศรี สัชนาลัย...” (กรมศิ ลปากร.2521: 36)
จากจารึ กนี้ แสดงให้ เห็นว่ า เมืองสองแคว (พิษณุโลก) มีมาก่ อนสมัยสุ โขทัยเป็ นราชธานี
และเมื องอิสระ พ่อขุ นศรีนาวนําถมมีพระราชโอรสสองพระองค์ คื อพ่อขุนผาเมือง และพระยา