nt142 - page 134

120
เจ้าพระยาสุรสี ห์ (บุญมา) ทรงบัญชาการรบด้วยพระองค์เอง แต่ในระหว่างนี้ พม่ าได้ยกกองทัพมาทางด่าน
สิ งขรตีเมื องกุยบุรีและเมืองปราณแตก ซึ่ งกําลังมุ่งหน้าเข้าเมืองเพชรบุ รี เมืองราชบุรี และเมืองนครชัยศรี
เพื่อเข้ากรุ งธนบุรีอี กทางหนึ่ ง ทําให้พระบาทสมเด็จพระเจ้ากรุ งธนบุรี (พระเจ้าตากสิน) จําต้องยกกองทัพ
กลับกรุ งธนบุรี
สงครามระหว่างไทยกับพม่าครั้ งนี้ เป็ นศึกยิ่งใหญ่ในสมัยกรุ งธนบุรี เพราะอะแซหวุ่นกี้ ยกพลเข้า
มาเป็ นจํานวนมาก ประกอบกับพิษณุ โลกถูกล้อมเป็ นเวลานานถึ ง 4 เดือน ทําให้ เกิดการขาดแคลนเสบี ยง
อาหารขึ้น ในที่ สุ ดเจ้าพระยาจักรี และพระยาสุ รสี ห์ ก็ตัดสินใจทิ ้งเมื องพิษณุ โลก อะแซหวุ่นกี้ จึงเข้าเมือง
พิ ษณุ โลกได้และได้เผาทํ าลายบ้านเมื องพินาศสิ้ น มี เพี ยงวัดพระศรี รั ตนมหาวิหารเพี ยงแห่ งเดี ยวที่ ไม่
เสี ยหาย เนื่องจากอะแซหวุ่นกี้ ได้รั บคําสั่งให้ยกกองทัพกลับ ทั้ งนี้ เพราะพระเจ้ามังระพระมหากษัตริ ย์พม่า
ได้เสด็จสวรรคต ในสมัยกรุ งธนบุรี นั้ นมีฐานะเป็ นเมืองเอกปกครองหัวเมืองฝ่ ายเหนื อ
พิษณุโลกในสมัยรัตนโกสิ นทร์ หลังสงครามอะแซหวุ่นกี้ แล้วสมเด็ จเจ้าพระยามหากษัตริย์ศึ ก
(ทองด้วง) ซึ่ งเคยดํารงตําแหน่ งเจ้าพระยาจั กรี ได้ทําพิธี ปราบดาภิเษกขึ้ นเป็ นกษัตริ ย์ ทรงพระนามว่า
“พระพุ ทธยอดฟ้ าจุ ฬาโลก” แห่ งราชวงศ์จักรี ทรงโปรดฯ เกล้าให้ย้ายเมื องหลวงจากกรุ งธนบุรี มาตั้ ง
“กรุ งเทพมหานคร” หรื อกรุ งรั ตนโกสินทร์ ขึ้ น ในช่วงนี้ พระเจ้าปดุ ง พระมหากษัตริ ย์แห่ งพม่าได้ยก
ทัพมาตี กรุ งเทพมหานคร หรื อที่เรี ยกกันว่าสงครามเก้าทัพ แต่สมเด็จพระพุทธยอดฟ้ าจุฬาโลก (ทองด้วง)
และกรมพระราชวงบวรสถานมงคล (บุญมา) ซึ่ งเดิ มดํารงตําแหน่งเจ้าพระยาสุรสี ห์ ได้ยกกองทัพเข้าตีพม่ า
แตกพ่ายไป ประกอบกับระยะหลังพม่ามีปัญหาภายในประเทศจึงไม่ยกกองทัพมารุ กรานไทยอี ก
หลังสงครามเก้าทัพแล้ว เมืองพิษณุ โลกก็ยังเป็ นเมืองเอกเป็ นเมืองศูนย์กลางการปกครองหัวเมือง
ฝ่ ายเหนื ออยู่แต่ได้ลดบทบาททางด้านการทหารลง เนื่ องจากสงครามระหว่างไทยกับพม่ ายุติ ลง ทั้ งนี้
เพราะอังกฤษได้พม่ าเป็ นเมื องขึ้ นแล้วแต่ เมื องพิษณุ โลกก็ยังมีความสําคัญทางด้านการเมื อง การปกครอง
เศรษฐกิ จ การศาสนา และการคมนาคมแทน ดังปรากฏว่ ามีพระมหากษัตริ ย์ราชวงศ์จักรี ได้เสด็จไป
นมัสการพระพุทธชินราชและพระพุทธชิ นสี ห์โดยมีงานสมโภชอยู ่ เสมอ
ในรัชสมัยรัชกาลที่ 3พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงโปรดฯ เกล้าให้กรมพระราชวังบวร
มหาศักดิ์ พลเสพอันเชิ ญพระพุทธชิ นสีห์ มาประดิษฐานไว้ ณ พระอุโบสถวัดบวรนิเวศ กรุ งเทพมหานคร
ส่ วนพระศรี ศาสดานั้ น เจ้าอาวาสวัดบางอ้อยช้างได้อัญเชิญไปไว้ที่วัดบางอ้อยช้างก่อน ครั้ นในรัชกาลที่ 4
ทรงโปรดฯ เกล้าอัญเชิญไปประดิษฐานณพระอุโบสถวัดบวรนิเวศ กรุงเทพมหานคร
ในรัชสมัยรัชกาลที่ 4พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ 4 เสด็ จเมืองพิษณุ โลกโดยเรื อ
ยนต์พระที่นั่งอัครบวรเดช เสด็จมานมัสการพระพุทธชิ นราช ทรงเปลื้ องกําไลหยกจากพระกรสวมนิ ้วพระ
หัตถ์พระพุทธชิ นราช และบูชาด้วยบายศรี ปั้ นด้ วยรักปิ ดทองสําหรั บ 1ปิ ดเงิ นสําหรับ 1 ต้นไม้เงินต้นไม้
ทองและเครื่ องสั กการะตามสมควร ทั้งนี้ พระองค์ได้เสร็ จประพาสหัวเมืองเหนื ออาทิ เช่น เมืองสวรรคโลก