121
สุ
โขทั
ย เมื
องฝาง และเมื
องกํ
าแพงเพชร ทรงศึ
กษาและรวบรวมโบราณวั
ตถุ
สํ
าคั
ญๆที่
มี
อยู
่
ในเมื
อง
พิ
ษณุ
โลก สวรรคโลก สุ
โขทั
ย เมื
องฝาง และเมื
องกํ
าแพงเพชรลงไปศึ
กษาที่
วั
ดบวรนิ
เวศ
กรุ
งเทพมหานคร (พวงทอง สุ
ดประเสริ
ฐ,2526 : 41)
ในรั
ชสมั
ยรั
ชกาลที่
5พระบาทสมเด็
จพระจุ
ลจอมเกล้
าเจ้
าอยู
่
หั
ว ได้
เสด็
จประพาสเลี
ยบมณฑลฝ่
าย
เหนื
อ เสด็
จมานั
สการพระพุ
ทธชิ
นราชทรงปิ
ดทองพระพุ
ทธชิ
นราช ถวายเครื่
องสั
กการะตามพระราช
ประเพณี
นอกจากพระองค์
ได้
เสด็
จประทั
บที่
เมื
องพิ
ษณุ
โลก ทรงประกอบพิ
ธี
เททองหล่
อพระพุ
ทธชิ
นราช
จํ
าลองไปเป็
นประธาน ณ วั
ดเบญจมบพิ
ตร กรุ
งเทพมหานคร เมื่
อวั
นที่
20 ตุ
ลาคม พ.ศ. 2444
ในรั
ชสมั
ยรั
ชกาลที่
6พระบาทสมเด็
จพระมงกุ
ฎเกล้
าเจ้
าอยู
่
หั
ว เมื่
อครั
้
งทรงดํ
ารงพระยศเป็
นสมเด็
จ
พระบรมโอรสาธิ
ราช ทรงพระราชนิ
พนธ์
หนั
งสื
อลิ
ลิ
ตพายั
พ โดยใช้
พระนามว่
าหนานแก้
วเมื
องเพชร ซึ
่
ง
ถื
อเป็
นพระราชนิ
พนธ์
ที่
กล่
าวถึ
ง พระบาทสมเด็
จพระจุ
ลจอมเกล้
าเจ้
าอยู
่
หั
วรั
ชกาลที่
5และข้
าราชบริ
พาร
เสด็
จนมั
สการพระพุ
ทธชิ
นราช ในปี
พ.ศ. 2454ทรงเสด็
จประพาสเมื
องพิ
ษณุ
โลกนมั
สการองค์
พระพุ
ทธชิ
น
ราช เวี
ยนเที
ยน สวดมนต์
สมโภชพระพุ
ทธชิ
นราช มี
มหรสพสมโภชแล้
วเสด็
จไปบวงสรวงสั
งเวย
เทพารั
กษ์
ที่
ศาลวั
งจั
นทร์
ตามพระราชประเพณี
ในรั
ชสมั
ยรั
ชกาลที่
7สมเด็
จพระปกเกล้
าเจ้
าอยู
่
หั
วและสมเด็
จพระนางรํ
าไพพรรณี
พระบรมราชิ
นี
ได้
เสด็
จเลี
ยบมณฑลฝ่
ายเหนื
อเมื่
อวั
นที่
6มกราคมพ.ศ. 2469 โดยขบวนรถไฟพระที่
นั่
งเสด็
จมานมั
สการ
พระพุ
ทธชิ
นราช ถวายเครื่
องสั
กการะตามพระราชประเพณี
ทรงเสด็
จทอดพระเนตรบริ
เวณวั
ดพระศรี
รั
ต
นมหาธาตุ
วรมหาวิ
หารแล้
วให้
มี
มหรสพสมโภช ในวั
นที่
7มกราคมพ.ศ. 2469 เสด็
จทํ
าพิ
ธี
เปิ
ดโรงเรี
ยน
พิ
ษณุ
โลกพิ
ทยาคม (วิ
ทยาลั
ยพิ
บู
ลสงครามพิ
ษณุ
โลก) บริ
เวณวั
งจั
นทร์
ทั
้
งยั
งเสด็
จทอดพระเนตรสหกรณ์
วั
ด
จั
นทร์
พิ
ษณุ
โลกอี
กด้
วย
ในรั
ชสมั
ยรั
ชกาลที่
8 สมเด็
จพระเจ้
าอยู
่
หั
วภู
มิ
พลอดุ
ลยเดช พระองค์
ได้
เสด็
จพระราชดํ
าเนิ
นพร้
อม
กั
บสมเด็
จพระบรมราชิ
นี
นาถมาที่
พิ
ษณุ
โลก เมื่
อวั
นที่
27 กุ
มภาพั
นธ์
พ.ศ. 2501ทรงนมั
สการพระพุ
ทธชิ
น
ราชและทรงทํ
าพิ
ธี
เปิ
ดศาลากลางจั
งหวั
ดพิ
ษณุ
โลก และทรงเสด็
จมานมั
สการพระพุ
ทธชิ
นราชและทรงทํ
า
พระราชพิ
ธี
สั
กการะพระพุ
ทธชิ
นราชตามพระราชประเพณี
(สุ
ภาภรณ์
สงวนให้
, 2535: 88)
อาจกล่
าวได้
ว่
าเมื
องพิ
ษณุ
โลกในสมั
ยรั
ตนโกสิ
นทร์
ตอนต้
น มี
ฐานะเป็
นหั
วเมื
องเอกปกครองหั
ว
เมื
องเหนื
อ เป็
นเมื
องยุ
ทธศาสตร์
ในการทํ
าสงครามเก้
าทั
พ หลั
งจากนั
้
นเมื
องพิ
ษณุ
โลกก็
ลดบทบาทในการ
ทํ
าสงครามลงตามลํ
าดั
บ แต่
ทั
้
งนี
้
เมื
องพิ
ษณุ
โลกก็
ยั
งมี
ความสํ
าคั
ญในปั
จจุ
บั
น ซึ
่
งนั
บว่
าพิ
ษณุ
โลกเป็
น
ศู
นย์
กลางการเมื
อง การคมนาคม การสื่
อสารโทรคมนาคม การศึ
กษา ศิ
ลปวั
ฒนธรรม และการ
ท่
องเที่
ยว
พิ
ษณุ
โลกตั
้
งแต่
แผนพั
ฒนาเศรษฐกิ
จและสั
งคม ฉบั
บที่
1 เป็
นต้
นมา จั
งหวั
ดพิ
ษณุ
โลกได้
ถู
ก
กํ
าหนดให้
เป็
นเมื
องหลั
กของภาคเหนื
อตอนล่
าง ทํ
าให้
เมื
องพิ
ษณุ
โลกเป็
นศู
นย์
กลางการเมื
องการปกครอง
