st118 - page 74

64
การเสด็ จ ตรวจราชการหัวเมื องปั กษ์ ใต้ ทู ลเกล้ าฯ ถวายพระบาทสมเด็จ พระจุลจอมเกล้ า
เจ้ าอยู่หัว เมื่อปี วอกพ.ศ. 2427 ได้กล่ าวถึงเกาะสมุยในขณะนั ้ นใจความตอนหนึ่งว่า " ในหมู่บ้ าน
เกาะสมุยนี ้ ถ้าจะประมาณโรงเรื อนราษฎรที ่ตั้งอยู่ จะเปนไทยประมาณ 400 หลังเศษ จี น 100
หลังเศษ เปนจํ านวนคนซึ่งประจํ าอยู่ ณ เกาะนั้น ไทยประมาณ 1,000 คนเศษ จี นสัก 600 คน
เศษ คิ ดทั้งคนจรไปมาตั้งบ้ างไปบ้าง จะเป็ นคนรวมประมาณถึง 2,000 คน แต่ คนในเกาะสมุยนั้น
มาก ๆ น้อย ๆ เป็ นคราว ๆ เป็ นต้นว่ าถึงฤดูสักเลก คนหลบหนีมาอยู่ เกาะสมุยเป็ นอันมาก ถ้าจะ
คิ ดในเวลาอย่ างมากจะเป็ นคนประมาณถึง 5,000-6,000 คน คนไทยนั้นเป็ นคนชาวนอก กริ ยา
นํ้ าใจ และเสียสละเป็ นชาวนอก กริ ยา นํ้ าใจเสียสละ เป็ นชาวนอกทั้งสิ้น มักจะบิดเบื อน พูดจาไล่
ไม่จนและเป็ นคนเกรงกลัวอาญานายกดขี่ เป็ นต้น ถ้าจะถามสิ่ งใดก็ พูดจาอ้อมค้อมวนเวียน ปิ ดบัง
เป็ นธรรมดา หาจริ งยาก....พวกนั้นมักจะเป็ นชาติ ไหหลํ าทั้งสิ้ น.....ฯลฯ " เมื่อเกาะสมุยเป็ นเมื อง
ส่งส่วยแก่เมืองนครศรี ธรรมราช เจ้ าเมืองนครศรี ธรรมราชก็ส่งคนมาปกครองเกาะสมุยความอีก
ตอนหนึ่งในชี วิวัฒน์กล่าวว่า“เกาะสมุยนี ้ มี ตํ าแหน่งผู้ว่าราชการเป็ นพระคนหนึ่ง คื อนายฉิ มญาติ
พระยานครที ่ตายเสียแล้วในเวลาบั ดนี ้ไม่มี ตัว พระสมุยผู้ว่าราชการ มีแต่ปลัดอยู่คนหนึ่งเรี ยกว่า
หลวงสมุยเป็ นคนแก่ อายุมาก" ชาวเกาะสมุยมักจะเรี ยกเจ้าเมื อง เกาะสมุยว่า “ตาหลวงหมุย”
และการปกครองสมัยเดิม เจ้ าเมืองแต่ละคนจะอยู่จนแก่เฒ่าและเมื่อตายไปแล้ วจะแต่งตั ้ งบุตรชาย
เป็ นเจ้ าเมือง แทนต่อไป (จากหนังสือชี วิวัฒน์ ตอนที่ 3 หนังสือรายงานหั วเมืองตะวันตกฯ เมื อง
ปราณบุรี เขาสามร้ อยยอด เกาะพะงัน เกาะสมุย)
ในปี พ.ศ. 2427ครั ้ งเมื่ อสมเด็จฯ กรมพระยาภานุพันธุ์วงศ์วรเดช ได้ มาตรวจราชการหั ว
เมืองปั กษ์ใต้ ทําให้ ทราบว่าชาวเกาะสมุยไม่อยากอยู่ภายใต้ การปกครองของเมืองนครศรี ธรรมราช
เพราะถูกกดขี่ข่มเหง ทําให้ ชาวเกาะสมุยเกรงอาญา เจ้ าพระยานคร ดังนั ้ นชาวเกาะสมุยจึงได้ ร้ อง
ทุกข์ กับ สมเด็จฯ กรมพระยาภานุ พันธุ์ วงศ์วรเดช ต่อมาในคราวเดียวกั นพระองค์ทรงแวะเยี่ยม
เยียนที่เมื องไชยา อันเป็ นเมืองสําคัญแห่งหนึ่งในสมั ยนั ้ น ได้ ทรงพบปะกับพระยาไชยา (ขํา ศรียา
ภั ย) เจ้ าเมื อง (ต่อมาได้ รั บพระราชทานบรรดาศักดิ ์เป็ น พระยาวจี สัตยารักษ์ ) ก็ ทรงชอบพอ
อัธยาศัยของพระยาไชยามากด้ วยเหตุนี ้ เองจึงได้ กราบทูลให้ พระบาทสมเด็จฯพระจุลจอมเกล้ า
เจ้ าอยู่หัวทรงทราบถึงความต้ องการของชาวเกาะสมุยจึงทําให้ เกาะสมุยมาขึ ้ นกับเมื องไชยาด้วย
เหตุนี ้ เอง ต่อมาเมื่อปี พ.ศ. 2440 ได้ มีการจัดระบบการปกครองท้ องถิ่นขึ ้ นใหม่ โดยยุบรวมหัวเมือง
ต่าง ๆ ตั ้ งเป็ น มณฑล จังหวัด และอํ าเภอเมืองเกาะสมุ ยกับเกาะพะงันถูกยุบรวมเป็ นอําเภอ
เดียวกันและได้ ส่งหลวงพิพิ ธอักษร (สิงห์ สุวรรณรักษ์ ) ไปเป็ นนายอําเภอคนแรกของเกาะสมุย
หลวงพิพิ ธอักษร เป็ นทั ้ งนักบริ หารและนักปกครองและนักพัฒนาที่ดี จึงเป็ นที่ชื่นชอบของ
ชาวเกาะสมุยมากและได้ขนานนามท่านว่า "พ่อนาย" ท่านได้ ย้ ายที่ว่าการ จากบ้ านดอนแตงมาตั ้ ง