st118 - page 64

54
หินลาดและบริ เวณอุทยานนํ ้ าตกหน้ าเมื องประมาณ 10,000กว่าไร่ ที่เหลื อ 46,684 ไร่ เป็ นที่ดิน
เพื่ออยู่อาศัยและพาณิ ชยกรรม ซึ่งกระจายอยู่รอบชายฝั่ งทะเลรอบเกาะ มีศูนย์ กลางการปกครอง
และศูนย์รวมบริ การหลักของธุรกิ จการท่องเที่ ยวอยู่บริเวณตลาดหน้าทอนบนฝั่ งทะเลด้ านตะวันตก
ของเกาะ มี กลุ่มธุรกิ จประเภทที่พัก ร้ านอาหารและเครื่ องดื่ มกระจายทั่วไปรอบเกาะหนาแน่น
ในบริเวณพื ้ นที่ชายฝั่ งทะเลด้ านทิศเหนื อ และทิ ศตะวันออกเฉี ยงใต้ ซึ่งอยู่ในเขตพื ้ นที่ ของตําบล
แม่นํ ้ า ตํ าบลบ่อผุด และตําบลมะเร็ตสํ าหรั บการถือครองที่ ดินทางหน่วยงานภาครั ฐมีการ ออก
เอกสารสิทธิ ์ ให้ แก่ ประชาชน ได้ แก่ โฉนดที่ดิน จํานวน 37,849 แปลง หนั งสือรับรองการทํ า
ประโยชน์ (น.ส.3ก.) จํานวน 12,573 แปลง หนั งสือรับรองการทําประโยชน์ (น.ส.3) จํ านวน
2,203 แปลง และหนังสือสําคัญสําหรับที่ หลวง (น.ส.ล.) จํานวน 53 แปลง (สาโรช เนติธรรมกุล
และเพลินพิศ เนติธรรมกุล, 2553)
ด้ านทรั พยากรนํ ้ า มีแหล่งนํ ้ าผิวดิ นซึ่งเป็ นแหล่งนํ ้ าที่ ใช้ ในการอุปโภคและบริ โภคจํานวน
มาก นํ ้ าผิ วดินมี ต้นนํ ้ าจากภูเขาตอนกลางของเกาะ โดยเฉพาะภูเขาใหญ่ และเขาขวางมี ป่ าไม้
หนาแน่น เป็ นต้นกํ าเนิดของคลองหลายสายที่สําคัญ ได้แก่ คลองลิปะน้ อย คลองสระเกศ คลอง
ละไม คลองท่าศกคลองมะเร็ ตคลองท่าสี ยา และคลองท่าจีน คลองลิปะน้ อย มีแอ่ งนํ ้ าขนาด
ใหญ่ เรียกกั นว่า “วังไม้ แดง” ภายหลังมี การสร้ างฝายนํ ้ าล้ นเพื่ อให้ ชาวบ้ านตํ าบลลิปะน้ อยใช้
ประโยชน์ในการเกษตร คลองสระเกศ เป็ นแหล่งนํ ้ าสํ าคัญสําหรั บเกษตรกรบ้ านตลิ่งงาม โดยมีต้น
นํ ้ าเกิ ดจากภูเขาใหญ่ คลองละไม หรือคลองท่ าศกมีต้ นนํ ้ าสองสายคือคลองท่ าศก และคลอง
วังกลั ้ งไหลมารวมกันในบริ เวณที่ เรี ยกว่า “พังลุงนก” นอกจากคลองท่ าศกแล้ ว ชาวบ้ านตําบล
มะเร็ ตยังได้ ประโยชน์จากคลองมะเร็ ตอีกแห่ งหนึ่ง คลองท่าสียา ในอดี ตเรียกว่ า “คลองศรี ไชยา”
เป็ นคลองขนาดใหญ่ มีต้ นกําเนิ ดจากภูเขาใหญ่ กลางเกาะไหลผ่ านเทือกเขาสูงลงสู่ ที่ราบของ
ตําบลหน้ าเมือง ผ่ านหน้ าผาสูงทํ าให้ เกิด “นํ ้ าตกหน้ าเมือง” ที่สวยงามและเป็ นสถานที่ ท่องเที่ยว
สํ าคัญของเกาะสมุย มีการสร้ างฝายนํ ้ าล้ นกั ้ นคลองสายนี ้ จํ านวน 6 แห่ง เพื่ อหล่อเลี ้ ยงชีวิตของ
ชาวหน้ าเมือง คลองท่าจีน มีต้ นกําเนิดจากภูเขาด้ านทิศใต้ ของตํ าบลแม่นํ ้ า มีฝายนํ ้ าล้ น 2 แห่ง
หล่อเลี ้ ยงชีวิตของชาวตําบลแม่ นํ ้ า ทางด้ านเหนือของเกาะนอกจากนี ้ ยังมี แหล่งนํ ้ าที่ เป็ นหนองนํ ้ า
(พรุ ) อีก 2 แห่ง คือ หนองนํ ้ าตําบลหน้ าเมือง (พรุ หน้ าเมือง) และหนองนํ ้ าตําบลบ่อผุด (พรุเฉวง)
ซึ่งปั จจุบันเป็ นแหล่งเก็บนํ ้ าสํ าคัญของชุมชนเฉวง อย่ างไรก็ตาม ในระยะที่ ผ่านมาพื ้ นที่ เกาะสมุย
ได้ มีการพัฒนาแหล่งนํ ้ าทั ้ งเพื่อการอุปโภคและเพื่อการเกษตรบางส่วนกระจายอยู ่บริเวณรอบเกาะ
ได้ แก่ ฝายคลองนํ ้ าจืด เขื่อนท่าสัก ฝายวั งเสาธงฝายนํ ้ าตกหน้าเมือง ฝายวังหินลาด ฝายคลอง
แม่ นํ ้ า ฝายคลองพั งเพ และฝายคลองละไม เป็ นต้ น แต่ สภาพเหมืองฝายที่ มีอยู่ ในปั จจุบัน