st116 - page 124

106
ระหว่างพิธี การบําเพ็ ญกุศลศพ ลูกหลานผู้ตายต้องติดผ้ าไว้ทุกข์ที่แขนเสื้อ โดยลู กชายลูกสะใภ้
ต้องติดผ้ากระสอบป่าน หลานใน (หลานที่เกิดจากลูกชาย) ติดผ้าสีเหลือง หลานนอก (หลานที่เกิดจากลูก
สาว) ติดผ้าสีฟ้าหรือน้ําเงิน ส่วนลูกสาวและลูกเขยติ ดปลอกแขนสีดํ า การติดผ้ าไว้ทุกข์ที่แขนเสื้อนี้ ผู้ชาย
ต้องติดที่แขนข้างซ้าย ส่ วนผู้หญิงต้องติดที่แขนข้ างขวา เนื่องจากชาวจีนฮกจิ วเชื่อว่าด้านซ้ายมื อจะใหญ่
กว่าขวามื อ ส่วนการไว้ทุกข์ของชาวจีนฮกจิวในอดีตกิ นระยะเวลานานกว่า 1-3 ปี โดยมีความเชื่อว่ ายิ่งไว้
ทุกข์นานเท่าไรก็จะดีต่อลูกหลานผู้ ตาย ต่อมาความเชื่อดั งกล่าวได้ เปลี่ยนไป เนื่องจากเห็นว่าถ้าลูกหลาน
ผู้ตายไว้ ทุกข์นานเกินไป ผู้ตายจะลําบากและไปผุดไปเกิดยั งภพภูมิอื่นได้ยาก จึงนิ ยมไว้ทุกข์เพียง 21 วั น
28 วัน หรือ 49 วัน ตามแต่ความเหมาะสม โดยเริ่ มนับวันแรกตั้งแต่วันที่ผู้ ตายถึงแก่กรรม นอกจากนี้
ธรรมเนียมในอดีตยังห้ามลูกหลานผู้ตายตัดเล็บและผม รวมทั้งไม่สามารถเช็ ดน้ําตาและน้ํ ามูกได้ แต่ ต่อมา
ธรรมเนี ยมดังกล่าวก็เริ่ มคลี่คลายลงไม่ เคร่งครัดดั งเดิ ม อีกทั้ งในอดีตลู กหลานผู้ตายไม่ สามารถออกไป
ต้อนรับแขกเรื่อที่มาร่วมงานศพได้ ต้ องนั่งเฝ้าหน้าศพเพียงอย่ างเดียว ต่อมามีการปรับเปลี่ยนให้ลูกหลาน
ผู้ตายสามารถออกไปต้ อนรับแขกเรื่อได้
พิธี กรรมในงานศพของชาวจีนฮกจิ วในอดี ตจะมีการทําพิธี ฮวงฮั ว (หรือพิ ธีกงเต๊กในภาษาจี น
แต้จิ๋ว) พิธี ฮวงฮัวเรียกอี กอย่างหนึ่งว่าพิ ธีวางดอกไม้หรือโปรยดอกไม้ หมายถึ งการปลดปล่อยความทุกข์
และอัปมงคลทั้งหมดออกไป เป็นกิจกรรมทางศาสนาของลั ทธิจินคง (ผสมผสานความเชื่อของเต๋า ขงจื๊อ
และพุทธศาสนามหายาน) ลักษณะพิธีกรรมในภาพรวมจะคล้ ายกับพิธี กงเต๊กของชาวจีนกลุ่มอื่นๆ เช่น มี
ครูเป็นผู้สวดประกอบดนตรี ครูผู้ สวดล้วนเป็นฆราวาสชายจํ านวน 16 คน หัวหน้าพิธี เรียกว่า ไซฮู หรือ
อาจารย์เจ้าพิธี ลูกหลานต้องแต่งชุดกระสอบ มีการฆ่ าหมูและไก่สังเวยในบริเวณมณฑลพิธีขณะสวดมนต์
บทแรก เพื่ อบูชาเจ้าลั ทธิและสิ่งศักดิ์สิ ทธิ์ต่างๆ บทสวดต่อไปกล่าวถึงความดีของผู้ตายและการไถ่บาปให้
ผู้ตาย บทสี่ ห้า หก และเจ็ด ว่าด้วยหลักธรรมของลั ทธิเต๋า ขงจื๊อ และพุทธศาสนา บทที่แปดเป็ นการให้
ศีลให้พรญาติผู้ตาย บทที่เก้ าเป็นการสวดส่งวิญญาณให้ผู้ตายขึ้นสู่สรวงสวรรค์ (เทียบกับพิธีกงเต๊กทั่วไป
คือการนํ าวิญญาณข้ามสะพาน แต่ พิธีฮวงฮัวไม่ มีการข้ามสะพาน) เป็นอันเสร็จพิธี รวมใช้ ระยะเวลาในการ
ประกอบพิ ธีกรรมทั้งสิ้นประมาณ 6 ชั่วโมง สิ่งที่ควรสังเกตของพิธีฮวงฮัวคือ การฆ่าหมูและไก่แล้วนํามา
วางเซ่นสังเวยหน้าแท่นบูชาในมณฑลพิธี และการโปรยหรือวางดอกไม้ ซึ่งไม่พบความหมายดั งกล่าวในพิธี
กงเต๊กของชาวจีนกลุ่มภาษาอื่นๆ22 ในปัจจุบันพิธี กรรมของชาวจีนฮกจิ วดังกล่าวไม่ มีปรากฏให้เห็นแล้ว
22 แสงอรุณ กนกพงศ์ชัย. (2554). กตัญญู ในกงเต๊กและกงเต๊กในกตัญญู พิ ธีกงเต๊กในสังคมไทยและสังคม
โลก. หน้า 60-61.