การศึกษางบประมาณด้านวัฒนธรรมภาครัฐ ปีงบประมาณ ๒๕๕๔ - page 72

58
นอกจากนี้สํานักงานคณะกรรมการวัฒนธรรมแห่งชาติ ได้อ้างถึงพระเทพเวที (ประยุทธ์ ปยุตฺโต) ว่าได้
ให้ความหมายคําว่ า “วัฒนธรรม” (2551: 26) ดังนี้
1. วัฒนธรรม หมายถึง ผลรวมของการสั่งสมสิ่งสร้างสรรค์ และภูมิ ธรรม ภูมิปัญญาที่ถ่ายทอด
สืบต่อกั นมาของสังคมนั้นๆ
2. วัฒนธรรม หมายถึง การสั่งสมประสบการณ์ ความรู้ ความสามาร5 ภูมิธรรม ภู มิปัญญา
ทั้งหมดที่ช่วยให้มนุษย์ในสังคมนั้นๆ อยู่รอด และเจริญสืบต่อมาได้ และเป็นอยู่อย่างที่เป็ นในปัจจุบัน
3. วัฒนธรรม หมายถึง สิ่ งที่ทําให้เจริญงอกงามสืบมา และเป็นเนื้อตัวของความเจริญงอกงามที่
มีอยู่ ซึ่งจะเป็ นพื้นฐานของความเจริ ญงอกงามต่อไป ตลอดจนเป็นเครื่ องวัดระดับความเจริ ญงอกงามของสังคมนั้นๆ
(2) อมรา พงศาพิชญ์ (2537 : 34-50) ได้ให้ความหมายไว้ว่ า “วัฒนธรรม คือ สิ่งที่มนุษย์สร้างขึ้น
กําหนดขึ้น มิใช่สิ่งที่มนุษย์ทําตามสัญชาตญาณ อาจจะเป็นการประดิษฐ์ วัตถุสิ่งของขึ้นใช้หรืออาจเป็นการกําหนด
พฤติกรรมและ/หรื อความคิด ตลอดจนวิ ธีการหรือระบบการทํางาน”
(3) นิคม มูสิ กะคามะ (2545 : 56) ได้ให้ความหมายไว้ว่า “วัฒนธรรมย่ อมเปลี่ยนแปลงไปตาม
เงื่อนไขและกาลเวลา เมื่อมีการประดิ ษฐ์หรือค้ นพบสิ่งใหม่ วิธี ใหม่ ที่ใช้แก้ไขปัญหาและตอบสนองความต้องการของ
สังคมได้ดีกว่า ย่ อมทําให้สมาชิกของสังคมเกิดความนิยม และในที่สุดอาจเลิกใช้วัฒนธรรมเดิม การจะรักษาวัฒนธรรม
เดิมไว้ได้จึงต้องปรับปรุงเปลี่ยนแปลง หรือพัฒนาวัฒนธรรมนั้นให้เหมาะสมและมีประสิทธิภาพตามยุคสมัย”
(4) พระราชบัญญัติ วัฒนธรรมแห่งชาติ พ.ศ.2553 (2553 : 29) มาตรา 4 ได้ กําหนดความหมาย
ของ“วัฒนธรรม” ว่า “วิถีการดําเนินชีวิ ต ความคิด ความเชื่อ ค่านิยม จารีตประเพณี พิธี กรรม และภูมิปัญญา ซึ่งกลุ่ม
ชนและสังคมได้ร่วมสร้างสรรค์ สั่ งสม ปลูกฝัง สื บทอด เรียนรู้
ปรับปรุง และเปลี่ยนแปลง เพื่อให้เกิ ดความเจริญงอกงาม ทั้งด้านจิตใจและวัตถุ อย่างสันติสุขและยั่งยืน”
ในที่นี้ผู้วิจัยได้ให้ความหมายของวัฒนธรรมว่า “วัฒนธรรม”หมายถึง วิถีชีวิตความเป็นอยู่ ความรู้
ความคิด ความเชื่อ ค่านิยม ประเพณี พิธี กรรม และภูมิปัญญา ซึ่งกลุ่มชนและสังคมได้ร่วมสร้างสรรค์ สั่งสม ปลูกฝัง
สืบทอด เรียนรู้ ปรับปรุง และเปลี่ยนแปลงไปสู่ ความเจริญงอกงาม
ตามความต้องการของตนเองทั้งด้ านวัตถุและไม่ ใช่วั ตถุ
2.11.2 ความสําคัญของวัฒนธรรม
วั ฒนธรรมเป็นเรื่องที่สําคั ญเป็นอย่างยิ่งในความเป็นชาติ ถ้าชาติใดที่ไร้เสี ยซึ่งวัฒนธรรมอันเป็นของตนเอง
แล้ว ชาตินั้นจะคงความเป็ นชาติอยู่ไม่ได้ ชนชาติที่ไร้วัฒนธรรม แม้ จะเป็นผู้ชนะในการทําสงคราม แต่ ในที่สุ ดก็จะเป็นผู้
พ่ายแพ้ในด้านวัฒนธรรม ซึ่งนั บว่าเป็นการพ่ายแพ้ ที่แยบยลและแนบเนี ยนยิ่งอย่างราบคาบและสิ้นเชิง “ทั้งนี้ เพราะผู้ที่
ถูกพิชิตในทางวัฒนธรรมนั้นจะไม่รู้ตัวเลยว่าตนได้ ถูกพิชิต เช่นพวกตาดที่พิ ชิตจีนได้ และตั้งราชวงศ์หงวนขึ้นปกครอง
จีน แต่ในที่สุดถูกชาวจี นซึ่งมีวัฒนธรรมสูงกว่ ากลืนจนเป็นชาวจีนไปหมดสิ้ น” (2525 : 75) จึงสรุปได้ว่ า วัฒนธรรมมี
ความสําคั ญดังนี้
(1) วัฒนธรรมเป็นสิ่งที่ชี้แสดงให้เห็ นความแตกต่างของบุคคล กลุ่มคน หรือชุมชน
(2) เป็นสิ่งที่ทําให้เห็นว่าตนมีความแตกต่างจากสัตว์