untitled - page 109

๙๙
๔.๔.๑.๑ การออกแบบชุดการแสดงเริ่ มตนจากการศึกษาทาทางตามธรรมชาติ
ของผูประกอบพิธีกรรมและผูเขารวมพิธี กรรมในประเพณีผี ตาโขน เชนพิธีอุปคุ ต การละเลนผีตา
โขน การฟอนในขบวนแหผี ตาโขน การเลนทั้งบั่ง
๔.๔.๑.๒ ศึกษาท าทางอากัปกิริ ยาของสั ตวที่เปนตนแบบของประเพณี เชน
ประเพณีผีขนน้ํ าที่นําแบบอย างทาทางและรูปแบบของหนากากและพฤติกรรมที่ มาจากสัตว
๔.๑.๑.๓ การนําทาทางของผูประกอบพิธี กรรมและผูเขารวมพิ ธีกรรม ท าทาง
ของสัตวและอื่นๆมาออกแบบใหเปนชุดการแสดง
๔.๑.๑.๔ กําหนดทาทางการฟ อนและการรํา เพื่อให สอดคลองกั บประเพณี
ทองถิ่นที่เกี่ยวโยงกัน เชนทาทางการเขาทรง
๔.๔.๒ การตีความหมายและการวิ เคราะหประเพณีทองถิ่น
จากการศึกษาพบวา ประเพณีของชุมชนท องถิ่นนั้นลวนมี อัตลักษณเฉพาะที่ ถูก
นําเสนอออกมาผานรูปแบบของการแสดงหรือการประกอบพิธีกรรมขึ้ นมา ดังนี้
๔.๔.๒.๑ ประเพณีผีตาโขน
ประเพณีผีตาโขนถูกจัดขึ้ นเปนประจําทุกป ในเดื อน ๘ เปน
พิธีกรรมที่มี ความหลากหลากหลายเนื่องจากมีการผสมสานระหวางงานบุญพระเผวสกับงานบุ ญบั๊ง
ไฟ และยังมีการรวมเอาความเชื่อของชุ มชนทองถิ่นรวมเขาไปในงานบุญหลวงครั้งนี้ด วย สําหรับ
สัญลักษณที่สื่ อสารประกอบดวย
ผี ตาโขนที่เข ารวมพิ ธีกรรมนั้ นจากการศึ กษา พบว ามีความ
หมายถึง การเปนตัวแทนความสนุกสนาน สี สันและความเชื่อเรื่องผีของชุมชนทองถิ่นที่เขาร วมพิธี
กรรมการสงพระเวสสันดรเขาเมือง
ขบวนแหพระเวสสันดร มีนัยยะสื่อสารถึงการเสด็จกลับวังของ
พระเวสสันดรเมื่อครั้งเสด็จออกนอกเมือง
พระอุปคุ ตมีนัยยะแสดงถึง องค สัมมาสัมพุทธเจาที่ชาวบ านใน
ชุมชนเมืองดานซาย จังหวัดเลยมี ความศรัทธา
บักแบน มี นัยยะหมายถึ ง ตัวแทนของสิ่งที่เป นอารมณ และ
ตัณหาที่ มารชอบ ในงานผีตาโขนบักแบ นจะทําเป นรูปวัยวะเพศชายและหญิงหรือทํ าขึ้ นมาใน
ลักษณะของคนรวมเพศเมื่อมีมารหรือสิ่งไมดี เห็นก็จะเกิดการชอบจนเกิ ดอาการหลงลืม
๔.๔.๒.๒ ประเพณีผีขนน้ํ า
ประเพณี ผีขนน้ํ าถูกนําเสนอผ านกิจกรรมของชุมชน ๒ วั น
วันแรกเปนพิ ธี การแหต นดอกไมเพื่ อบู ชาพระพุ ทธเจา โดยชาวบานจะมีการมาทําตนดอกไม
รวมกันในวัดโพธิ์ศรี จากนั้นเมื่ อถึงเวลา ๑๖.๐๐น. จึงนําต นดอกไมดั งกลาวบรรทุ กขึ้นรถและแห
แหนไปรอบหมูบานพรอมกับตนกัณฑ เพื่ อใหชาวบานไดเขามารวมในพิ ธีกรรมทางศาสนา ส วน
วันที่ ๒ เปนการแหขบวนผี ขนน้ําไปยังวัดโพธิ์ โดยมีการแบงออกเปนคุมหมูบานอยางชัดเจน ซึ่ งใน
แตละคุมก็ จะมีองคประกอบหลั กของขบวนคลาย ๆ กันประกอบด วย ผูถือปาย กลุมผู ฟอนรํา
และขบวนผีขนน้ํา และกลุ มของผีขนน้ําที่แสดงดนตรี โดยมี นัยยะทางความเชื่อที่ วา “เจาปู นั้นมี
ความชอบการแสดงที่มีความสนุกสนานและมี ความครื้นเครง”