Page 21 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๑๑
๓.๔.๑ .๒ ประ เพณี ส่ วนบุ คคล ได้ แก่ ประ เพณี การ เ กิ ด แต่ งงาน
การปลูกบ้านเรื อน เป็ นต้น
๓.๔.๒ สุ พัตรา สุ ภาพ และอานนท์ อาภาภิ รม ได้จําแนกประเพณี ออกเป็ น ๓
ประเภท
๓.๔.๒.๑ จารี ตประเพณี เป็ นประเพณี สังคม หรื อข้อบั งคับทางจรรยา
หรื อศี ลธรรมทางสังคม
๓.๔.๒.๒ ขนบประเพณี เป็ นประเพณี ที่วางเป็ นแบบแผนไว้ทั้ งทางตรง
หรื อโดยทางอ้อม คือวางเป็ นระเบียบพิธีการไว้อย่างชัดเจนหรื อรู ้กันเองไม่ ได้วางเป็ นระเบียบแบบแผน
ไว้ว่าควรประพฤติ และปฏิบัติ กันอย่างไร
๓.๔.๒.๓ ธรรมเนี ยมประเพณี เป็ นประเพณี เกี่ยวกั บเรื่ องธรรมดาสามัญ
ไม่ มีผิดหรื อถูก ผู้ใดกระทําผิดหรือฝ่ าฝื นก็ไม่ ถือว่ าเป็ นเรื่ องสําคัญอะไรมากนัก นอกจากจะเห็นว่ า
ผู ้นั้ นเป็ นผู ้ ขาดการศึกษาหรื อไม่มีสมบัติผู ้ดี
๔. ประเพณีสวดด้ าน วัดพระมหาธาตุวรมหาวิหาร อําเภอเมือง จังหวัดนครศรี ธรรมราช
ประเพณี สวดด้าน เป็ นประเพณี เก่ าแก่ และสําคั ญประเพณี หนึ่ งของชาว
นครศรี ธรรมราช ที่สะท้อนให้เห็ นถึงความเจริ ญทางด้านพุทธศาสนา วัฒนธรรม และย ังแสดงให้
เห็ นถึงความเจริ ญทางด้านภาษาและวรรณกรรมของชาวนครอีกด้วย
ประเพณี สวดด้าน เป็ นประเพณี ที่จัดให้มีคนอ่านหนังสื อร้อยกรอง (ซึ่ งชาวนคร
เรี ยกว่า “สวดหนังสือ”) ประเภทนิ ทานต่าง ๆ ซึ่ งส่วนใหญ่เป็ นนิ ทานพื้นเมืองที่ กวีพื้นเมืองแต่งขึ้ น
การอ่าน(สวด) ก็ใช้ภาษาพื้นเมืองของชาวนคร และมีการสวดเฉพาะในวิหารคด หรือพระระเบียง
รอบพระบรมธาตุเจดีย์ ทั้ ง ๔ ด้านในวัดพระมหาธาตุวรมหาวิหารเท่านั้ นที่ อื่ น ๆ นอกเหนือจากนี้
ไม่ ปรากฏว่ามีที่ใด
การสวดด้าน วิธีการทํานองเดียวกันกับการสวดโอ้เอ้วิหารราย วัดพระศรี รัตนศาสดาราม
จะต่างกันก็เพียงว่าการสวดโอ้เอ้วิหารรายนั้ นเรื่องที่ ใช้สวดมีเพียงเรื่ องเดียว คือ หนังสื อมหาชาติ คําหลวง
ซึ่ งเป็ นหนั งสือชาดก ส่ วนสวดด้านนั้ นมี เ รื่ องที่ ใช้ สวดหลาย เ รื่ องด้ วยกัน แต่เดิมการสวด
โอ้เอ้วิหาราย กระทํากันที่ศาลารายภายในวัด จึงได้เรี ยกการสวดว่า การสวดโอ้เอ้วิหารราย ตามชื่อของ
สถานที่ ทํานองเดียวกันกับการสวดด้าน
เหตุ ที่ได้เรี ยกว่าสวดด้าน สื บเนื่องจากรอบ ๆ พระระเบียงหรือวิหารคด ทั้ง ๔ ด้ าน
ขององค์ พระบรมธาตุ นั้ นเป็ นที่ ประดิ ษฐานพระพุ ทธรู ป มี จํานวนทั้ งหมด๑๗๓องค์
พระพุทธรู ปเหล่านี้ เรี ยกกันว่าพระด้าน (หมายถึงพระที่นั ่งเรี ยงกันเป็ นระเบียบเป็ นทิวแถวนั้นเอง)
เมื่ อมาจัดสวดหนังสือบุ ดที่ระเบี ยงซึ่ งเ รี ยกกั นว่ าพระด้านเช่ นนี้ ก็ เลย เรี ยกการสวดหนังสือว่า