Page 18 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๘
ผู ้เฒ่าผู้ แก่ ผู ้ ชาย ผู ้ หญิง ผู้ ใหญ่บ้าน ชาวบ้านไปจนถึงกลุ่มวัยรุ่ และเยาวชน และที่ สําคัญการสื บทอด
สื่ อพื้นบ้านต้องยึดหลักปฏิบัติ ที่ชื่ อว่าหลักสิทธิ เจ้าของวัฒนธรรม อันแปลว่า การตัดสิ นชะตากรรม
ของวั ฒนธรรมท้องถิ่นต้องมาจากข้อตกลงร่ วมกั นของคนในวงวัฒนธรรมนั้ น ๆ การปรับ
ประยุกต์ การสืบทอดสื่อพื้นบ้านต้องเป็ นตัวชุมชนเองที่ตัดสินชะตากรรมทางวัฒนธรรม
กระบวนการทํางานวัฒนธรรมท้องถิ่น
กระบวนการทํางานหรือบริ หารจัดการวัฒนธรรมท้องถิ ่น อาจกําหนดไว้เป็ น ๔
เส้นทางด้วยกันตามสถานภาพของสื่ อพื้นบ้าน ดังนี้
๑ . หากสื่ อพื้นบ้านนั้ นประสบปัญหากําลังสูญหาย กลยุทธ์การทํางานที่สําคัญก็คือ
การรื้ อฟื้ น/ฟื้ นฟู
๒. หากสื่ อพื้นบ้านนั้ นอยู ่ ในภาวะกําลังพิการ/บกพร่ อง (เช่นขาดผู ้ รั บสารรุ ่นใหม่ )
ก็ จําเป็ นต้องหาทางสื บทอดทั้งตัวผู้ ส่ งสารและผู้ รับสาร
๓ . หากสื่ อพื้ นบ้านนั้นกําลังเพี้ ยน/แตกแถว ก็ต้องเน้นการปรับประยุกต์ให้ คุณค่า
แท้จริ งกลับคืนมา
๔ . หากสื่ อพื้ นบ้านนั้นเข้มแข็งอยู่แล้ว ก็อาจต้องหาทางส่งเสริ มเป็ นระยะ ๆ เพื่อ
ป้ องกันความอ่อนแอในวันข้างหน้า
๒. การบริ หารจัดการวัฒนธรรมแบบมี ส่วนร่ วม
จากเอกสารประกอบการฝึ กอบรมเชิงปฏิบัติการ การพัฒนานักวิจัยท้องถิ่นด้านการ
บริ หารจัดการวัฒนธรรมแบบมีส่ วนร่ วมของอาจารย์กาญจนา แก้วเทพ ได้กล่าวถึงการบริ หารจัดการ
วัฒนธรรมแบบมี ส่ วนร่วม ไว้ดังนี้
การมีส่ วนร่ วมในแนวทางของสํานั กงานคณะกรรมการวัฒนธรรมแห่ งชาติ
ได้หนุ นเสริ มให้ชุมชนเข้ามามีส่ วนร่ วมในการบริ หารจัดการวัฒนธรรม ก้าวแรกของการหนุนเสริ ม
คื อการจัดตั้ งองค์กร/ชุมชนหรือการประสานเครื อข่ายวัฒนธรรมให้ เข้ามาบริ หารจัดการโครงการ
ด้านวัฒนธรรมเองส่ วนก้าวที่ สองจะเป็ นการขย ับเข้ามามี ส่ วนร่วมด้านพลังปัญญาด้วยการร่ วมคิด
ร่ วมทบทวน ร่ วมไตร่ ตรอง โดยใช้เครื่ องมือที่เรี ยกว่าการวิจัยท้องถิ ่นแบบมีส่ วนร่ วม
การวิจัยท้องถิ่นแบบมี ส่ วนร่ วม มีความเหมาะสมกับการวิจัยด้านวัฒนธรรมที่
ดําเนินการร่ วมกับชุ มชนทั้ งนี้ เพราะวั ฒนธรรมเป็ นสมบัติ ร่วม/มรดกร่ วมของชุมชน การวิจัย
จะเน้นหนักที่ กระบวนการวิจั ยแบบมี ส่ วนร่ วมของท้ องถิ่ น/ชุ มชนเน้นการรวมหัวรวมปัญญา
การเข้ามาทํางานร่ วมกันในขั้ นตอนต่าง ๆ