Page 16 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๖
สื่ อพื้นบ้านจะมีลักษณะที่บ่งบอก ในสองลักษณะคือ
- ในแง่ ของเวลา สื่อพื้นบ้านจะมีอายุยาวนานและเป็ นสื่อดั้ งเดิม
- ในแง่ ของพื้นที่ สื่ อพื้ นบ้านจะมีลักษณะเฉพาะถิ่นเฉพาะที่ แสดงให้เห็นถึงอัตลักษณ์
ร่ วมของแต่ละท้องถิ ่น
การบริหารจัดการวัฒนธรรมท้ องถิ่น
การบริ หารจัดการวัฒนธรรมท้องถิ ่น เกิดจากการวิเคราะห์ สื่ อพื้นบ้านในเรื่องของ
คุ ณลักษณะคุณค่า หน้าที่และกระบวนการสืบทอดร่ วมกับการวิเคราะห์บริ บทชุมชน หากการเปรี ยบ
ต้นไม้เป็ นสื่ อพื้ นบ้ าน ดิ นก็จะเป็ นบริ บทชุ มชน ต้นไม้(สื่ อ)แต่ ละชนิ ดจะงอกงามบนดิน
(บริ บท)ที่ไม่เหมือนกันถ้าดินเปลี่ยนต้นไม้ก็ จะเปลี่ยนแปลงตาม สื่ อพื้นบ้านมีความสัมพันธ์ กับท้องถิ่น
หรื อชุ มชนโดยความสัมพันธ์แบบการทําหน้าที่ซึ่ งกันและกัน เช่น ถ้าชุมชนเข้มแข็ง(หรื ออ่อนแอ) ก็
จะเอื้ อ/ทําหน้าที่เสริ มให้ สื่ อพื้ นบ้ านเข้มแข็ง(อ่อนแอ)ตาม ในทางกลับกันหากสื่ อพื้นบ้านเข้มแข็ง
(หรื ออ่อนแอ) ก็ จะส่งผลให้ชุ มชนนั้ นเข้มแข็ง(หรื ออ่อนแอ) เป็ นเงาตามตัว
การวิจัยเกี่ ยวกับสื่อพื้นบ้านก็ต้องดูบริ บทของท้องถิ่นควบคู่ไปด้วย โดยต้องมีการวิเคราะห์ ดังนี้
๑.๑ การวิเคราะห์บริ บทชุ มชนหรื อท้องถิ่น ประกอบด้วย
๑.๑.๑ อายุ / การก่อรู ปชุ มชน ซึ่ งจะมีหลักการพื้นฐานง่ าย ๆ ว่าหากชุมชนมี อายุยาวนานก็
แปลว่ าแนวโน้มสายสัมพันธ์น่ าจะแนบแน่น และมีต้นทุ นวัฒนธรรมมากมาย แต่ตรงกันข้ามหากเป็ น
ชุ มชนเกิดใหม่ หรื ออายุไม่มากนัก การต่อสู้กับแรงกระหนํ่าจากภายนอกก็ จะเปราะบางกว่า
๑.๑.๒ สภาพภู มิศาสตร์ ชุ มชน เช่น ถ้าเป็ นพื้นที่ อยู่ ติ ดกับคลองหรื อทะเล ชาวบ้านก็จะ
สร้ างวัฒนธรรมที่ เกี่ยวกับการใช้ชี วิตดังกล่าว
๑.๑.๓ ลักษณะหมู่บ้านเปิ ด/ปิ ด กล่ าวคื อยิ่งหากชุ มชนมี ลักษณะเป็ นสังคมที่ปิ ดต่อ
โลกภายนอกโอกาสที่จะอนุรั กษ์ประเพณี ท้องถิ่นเดิ มก็ จะเป็ นไปได้สู งแต่ถ้าชุมชนเปิ ด(อาทิมีถนน
ตัดผ่าน เป็ นชุมชนแบบเมืองใหญ่) สื่ อพื้นบ้านก็จะต้องต่อสู้เผชิญหน้ากับคลื่นลมค่อนข้างสู ง
๑.๑.๔ อัตลักษณ์/ตัวตนชุมชน อัตลักษณ์หมายถึ งการสื่อสารเพื่อแสดงออกว่าเราเป็ นใคร
เหมือนหรื อต่างจากผู้ อื่นอย่ างไร การศึกษาอัตลักษณ์ชุมชนก็เพื่อค้นหารอยเชื่อมมาที่วัฒนธรรมท้องถิ่น
เนื่ องจากสื่อ/วัฒนธรรมพื้นบ้านเป็ นช่องทางที่ สื่ อสารอัตลักษณ์ชุ มชนได้ดี ที่สุ ด
๑.๑.๕ ทุ นทางสังคม อันได้แก่ระบบเครื อญาติ บุคคล สายสัมพันธ์ ต่าง ๆ ซึ่ งจะเกี่ยวพัน
กับการสืบทอดและการต่อสู ้กับความเปลี่ยนแปลงต่าง ๆ ของสื่อพื้นบ้าน
๑.๑.๖. การเมืองและบทบาทของผู้ นํา การศึกษาการเมืองและบทบาทของผู้นําจะมี
ประโยชน์อย่างมากต่อการจัดการวัฒนธรรมแบบมีส่ วนร่วมโดยเฉพาะการค้นหาบุคคลหรื อผู ้ นําที่มี
แนวโน้มจะสนใจการมี ส่ วนร่วมทางวัฒนธรรม