Page 80 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๗๔
เปลี่ ยนแปลงและผลกระทบต่อชุ มชน ไม่ว่าจะเป็ นปั ญหาความเสื่อมโทรมของทรัพยากรธรรมชาติ
และปั ญหาทางสังคม รวมไปถึงปัญหาความขัดแย ้งระหว่างชาวบ้านกับหน่วยงานของรัฐ ส่ งผลให้
วิถี ชีวิตและวัฒนธรรมชุ มชนดั้งเดิ มเปลี่ ยนแปลงไป ทําให้คนในชุ มชนรับวัฒนธรรมกระแสใหม่
มากขึ้ น ซึ่ งลักษณะดังกล่ าวเกิ ดขึ้ นกั บชุมชนส่ วนใหญ่ ของสังคมไทย เมื่อพิ จารณาในประเด็น
ดังกล่าวนโยบายของรั ฐจึงเป็ นปั จจัยลบ สําหรับชุมชนตะโหมดเมื่อได้รับผลกระทบจากนโยบาย
ของรั ฐ ก่อให้เกิดปั ญหาต่าง ๆ วิกฤติเหล่านี้ กลับเป็ นแรงกระตุ ้ นให้คนในชุมชนร่ วมกันหาทางออก
เพื่ อให้สามารถดํารงอยู่ได้ท่ ามกลางการเปลี่ยนแปลงที่เกิ ดขึ้ น จึ งเกิดการนําวัฒนธรรมชุ มชนมา
ปรั บประยุกต์ใช้ในการแก้ไขปั ญหาต่าง ๆ โดยเฉพาะปั ญหาด้านทรั พยากรธรรมชาติ ดังนั้ นเมื่ อ
พิ จารณาในแง่ดั งกล่าว นโยบายของรั ฐจึ งเป็ นปั จจัยบวกที่ กระตุ้ นให้ ชุ มชนตะโหมดเห็ น
ความสําคัญของวัฒนธรรมชุมชนมากยิ ่งขึ้น
สําหรั บปัจจัยสําคัญที่สุ ดที่มีส่วนให้ชุมชนสามารถดึงวัฒนธรรมชุ มชนมาปรับใช้
ในการจัดการทรัพยากรธรรมชาติ ได้ นั่นคือ ศักยภาพของผู้นําชุ มชน ชุมชนตะโหมดมีผู ้ นําที่ มี
ศักยภาพ และส่วนใหญ่เป็ นผู้นําตามธรรมชาติ ประกอบด้วยพระสงฆ์ โต๊ะอิหม่ามและชาวบ้านซึ่ ง
เป็ นแกนนํ าที่ มีทุ กวัยในชุ มชนตะโหมด ซึ่ งผลการวิจัยดังกล่ าวสอดคล้องกับการศึ กษาของ
ชยุ ต อินพรหม ๕ ที่พบว่าผู ้ นําชุมชนเป็ นปั จจัยสําคัญที่ก่ อให้เกิดการนําทุนทางสังคมมาใช้ในการ
จัดการทรั พยากรธรรมชาติ เพราะผู ้นําเหล่านี้ เป็ นผู ้ จุดประกายและกระตุ ้ นให้ คนในชุมชนเห็นถึง
คุ ณค่าดั้ งเดิ มของความเป็ นชุ มชน โดยการประยุ กต์วัฒนธรรมดั้ งเดิมให้ เหมาะสมเข้ากับยุ ค
สมั ยใหม่ได้อย่างลงตัว ด้วยการนํามาสอดแทรกเข้ากับประเพณี พิธี กรรม กิจกรรมในวันสําคัญ
ต่ าง ๆ รวมไปถึงการจัดการทรัพยากรธรรมชาติ ๖
๔. การจัดสร้างป่ าชุมชนเขาหัวช้าง
การจัดสร้ างป่ าชุ มชนเป็ นอี กกิ จกรรมหนึ่ งที่ชาวตะโหมดได้แสดงให้ เห็ นว่า
ชาวบ้านก็ สามารถร่ วมมือกันดูแลป่ าได้ ทั้งนี้ เพราะชุมชนตะโหมดมี ความสัมพันธ์ กับป่ าบริ เวณเขา
หัวช้างมาอย่างยาวนาน ทั้ งการพึ่งพิงเพื่อย ังชี พและเป็ นที่พึ่งพิงทางด้านจิตใจ นั่นคือการให้ความ
๕ดูรายละเอียดในชยุต อินพรหม. ๒๕๔๗. ทุ นทางสังคมในการจัดการทรัพยากรธรรมชาติของ
ชุมชน : กรณีศึ กษา สภาลานว ัดตะโหมด ตําบลตะโหมด อําเภอตะโหมด จังหว ัดพัทลุง . วิทยานิ พนธ์พัฒนา
ชุมชนมหาบัณฑิต มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
๖ดูรายละเอียดเพิ่มเติมในนฤมล สุ ขพันธ์. ๒๕๔๙.ว ัฒนธรรมชุมกับการจัดการทรัพยากรธรรมชาติ :
กรณี ศึ กษาธนาคารนํ้ าของชุมชนตะโหมด อําเภอตะโหมด จังหว ัดพัทลุง. วิทยานิพนธ์วิทยาศาสตร์มหาบัณฑิต
สาขาวิชาการจัดการสิ่งแวดล้อม. มหาวิทยาลัยสงขลานคริ นทร์ .