Page 81 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๗๕
เคารพต่ อทวดหัวช้าง ความเชื่ อและความเคารพศรัทธาต่ อทวดหัวช้างส่ งผลให้ชาวบ้านไม่ กล้าเข้า
ไปแตะต้องทําลายสภาพธรรมชาติในบริ เวณป่ าเขาหัวช้าง แต่ ทั้ งนี้ พื้ นที่ป่ าโดยรอบเขาหัวช้ างมีการ
บุ กเบิกเพื่อทําเป็ นสวนยางพารา จึ งเป็ นสาเหตุให้กลุ่มแกนนําในชุมชนตระหนักถึงสภาพปัญหาที่
เกิ ดขึ้ น ในปี พ.ศ. ๒๕๔๓ ชุมชนตะโหมดโดยการนําของสภาลานวัดตะโหมด ได้ไปดูงานที่พรุ
โต๊ ะแดงและศูนย์ศึ กษาและพัฒนาพิ กุลทอง จังหวัดนราธิวาส จากการได้ไปเรี ยนรู้ ถึงสภาพความ
อุ ดมสมบูรณ์ของผืนป่ าพรุ โต๊ะแดง ชาวบ้านจึงเกิดการเปรี ยบเที ยบกับผืนป่ าเทื อกเขาบรรทัด ซึ่ งใน
อดี ตมี ความอุดมสมบูรณ์ เช่นเดี ยวกับป่ าพรุ โต๊ะแดง แต่ปัจจุ บันป่ าเทื อกเขาบรรทัดถูกบุกรุ กและมี
สภาพเสื่ อมโทรมอย่ างมาก จึงเกิดความคิดที่จะอนุ รักษ์ป่ าและสัตว์ป่ าในรูปแบบของป่ าชุ มชน ซึ่ ง
มีความเหมาะสมและสอดคล้องกับนโยบายของรัฐ นั ่นคือ นโยบายแก้ไขปัญหาคนกับป่ าในพื้ นที่
อนุ รั กษ์ โดยเน้นให้ประชาชนเข้ามามี ส่ วนร่วมในการป้ องกันรักษาป่ าด้วยรู ปแบบต่าง ๆ ตามความ
เหมาะสมของพื้ นที่ โดยในเขตรั กษาพันธุ ์สัตว์ป่ าเขาบรรทัด ซึ่ งมีพื้ นที่ครอบคลุมป่ าในตําบลตะ
โหมด กรมป่ าไม้ได้กําหนดให้ เป็ นพื้ นที่แนวกันชน และจัดทําโครงการส่งเสริ มและพัฒนาป่ า
ชุ มชนในพื้ นที่แนวกั นชนรอบเขตรักษาพันธุ ์สัตว์ป่ าเขาบรรทัด หลังจากนั้ นจึงได้เริ ่มดําเนินการ
ประชุมเพื่อจัดตั้งคณะกรรมการป่ าชุมชน โดยแบ่งเป็ นกรรมการบริ หาร ๒๕ คน กรรมการดู แลป่ า
๒๒ คน และกรรมการประชาสั มพันธ์ ๑๔ คน ต่อมาคณะกรรมการชุดดังกล่าวได้ออกสํ ารวจพื้ นที่
ของป่ าชุมชนและจัดทําแนวเขตครอบคลุมพื้ นที่ ประมาณ ๒,๐๐๐ ไร่ และยื่นคําร้ องเพื่อจัดตั้ งเป็ น
ป่ าชุมชนต่อกรมป่ าไม้ตามระเบียบที่ว่าด้วยเรื่ องป่ าชุมชน
วัตถุประสงค์ของป่ าชุมชนเขาหัวช้าง คือ
๑.) เพื่ อใช้เป็ นที่ ศึกษาเกี่ยวกับทรัพยากรสิ ่งแวดล้อมทางธรรมชาติ
๒.) เพื่อใช้เป็ นที่ ศึกษาทางสมุนไพร
๓.) เพื่อใช้เป็ นแหล่งอาหารและยารักษาโรค
๔.) เพื่ อให้เป็ นที่ อยู่อาศัยของสัตว์ป่ า
๕.) เพื่ อเป็ นการส่ งเสริ มประเพณี และวัฒนธรรมของชุมชน
๖.) เพื่อให้มีการจัดการป่ าไม้แบบมี ส่ วนร่วมโดยชุ มชนเป็ นผู้ดําเนิ นการ
๗.) เพื่อใช้เป็ นแหล่งที่พักผ่อนของชุมชนและการท่องเที่ยวในเชิ งอนุ รักษ์
นอกจากนี้ ชุ มชนได้กําหนดกฎข้อตกลงซึ่ งเป็ นบทลงโทษสํ าหรับผู ้ที่ทําความ
เสี ยหายหรื อมีส่ วนเกี่ยวข้องกับผู้ ที่ทําให้เกิดความเสี ยหายแก่ทรัพยากรธรรมชาติ ในพื้ นที่ป่ าชุ มชน
ไว้ ในการดําเนิ นงานป่ าชุ มชนเขาหัวช้างนั้ น ชุมชนโดยการนําของคณะกรรมการป่ าชุ มชนมี
แนวทางในการจั ดการป่ าชุ มชนที่ เน้นการอนุรั กษ์ทรั พยากรธรรมชาติเป็ นหลัก มีการจัดการ