Page 55 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๔๙
ลักษณะความเป็ นตลาด “นํ้ าใจ” ๕๒ เป็ นตลาดในระบบเศรษฐกิจครอบครัวและชุมชน ภายในชุ มชน
ตะโหมดเอง จะมี ตลาดนัดบริ เวณใกล้กับวัดตะโหมดในช่ วงเย็นของทุกวัน ซึ่ งจะมี ชาวบ้านใน
ชุ มชนนําผลผลิตมาซื้ อขายแลกเปลี่ยนกันเอง และจะมีพ่อค้าแม่ค้าจากชุ มชนละแวกใกล้เคี ยงนํา
สิ นค้าหรื อผลผลิตที่ชุ มชนตะโหมดไม่ มีมาวางขาย เช่น เสื้ อผ้าสําเร็จรู ป เครื่ องใช้ อุปกรณ์ ต่ าง ๆ
และสิ นค้าอื่น ๆ ชาวบ้านสามารถเลื อกซื้ อสินค้าได้อย่างอิสระเสรี และสามารถต่อรองราคาได้ตาม
ปฏิสั มพันธ์และอัธยาศัยของคู ่ค้า ซึ่ งเป็ นพื้ นฐานความสัมพันธ์ทางสังคมที่มีอยู่เดิ ม รอบชุมชนตะ
โหมดมี ตลาดนัดชุมชนเกิ ดขึ้ นในหลายพื้นที่ มีกันทุกตําบล บางตําบลมี หลายแห่งกระจายไปตาม
หมู่บ้านและมีนัดหลายวันในรอบหนึ่ งสัปดาห์ ตลาดนัดที่เกิดขึ้ นจึงแสดงให้เห็นถึงการแลกเปลี่ยน
ระบบการผลิ ตของชุมชนในปัจจุ บันได้เป็ นอย่างดี
จะเห็นได้ว่าระบบการผลิตภายในชุ มชนตะโหมดเป็ นระบบการผลิ ตแบบกึ่ งย ังชีพ ชุ มชน
ย ังคงพื้นฐานการผลิ ตโดยอาศัยฐานทรัพยากรธรรมชาติทั้ งป่ า ดินและนํ้ า โดยเฉพาะทรั พยากรนํ้ าซึ่ ง
เป็ นปัจจัยการผลิตที่สําคัญของชุ มชนตะโหมด นํ้ าซึ่ งเป็ นแหล่ งต้นทุนสําคัญที่ชุ มชนมีมาตั้งแต่อดี ต
และได้อาศัยนํ้ าเพื่อการผลิตมาอย่างยาวนาน อย่างไรก็ตามปั ญหาวิกฤติ นํ้ าได้เกิ ดขึ้ นเกือบทุกพื้ นที่
ไม่ละเว้นแม้แต่พื้ นที่ป่ าต้นนํ้ า หากชุมชนไม่มีแบบแผนหรื อการจัดการนํ้ าอย่างเป็ นระบบ อาจนํามา
ซึ่ งปั ญหาการขาดแคลนนํ้ า หรื อต้องลงทุนสู งเพื่อให้ได้นํ้ าซึ่ งเป็ นปั จจั ยการผลิตที่สํ าคัญ คนใน
ชุ มชนตะโหมดจึงต้องเรี ยนรู ้ และปรับใช้ฐานวัฒนธรรมชุมชน เพื่ อให้เกิดการจั ดการนํ้ าอย่างมี
ประสิ ทธิ ภาพ อย่างไรก็ตามรู ปแบบการผลิตของชุมชนตะโหมดมิได้ มีการเปลี่ ยนแปลงระบบการ
ผลิตตามกระแสทุนทั้ งหมด เพราะต้องคํานึงถึ งศักยภาพของชุมชนและฐานทรัพยากรโดยเฉพาะนํ้ า
เป็ นสําคัญ แต่ภายในชุมชนเองมี การนํารู ปแบบการผลิ ตจากนโยบายของรัฐมาปรับเปลี่ ยนให้
สอดคล้องกับรู ปแบบการผลิตเดิ มของชุ มชนได้อย่ างลงตัว ทําให้ชุ มชนสามารถดํารงอยู่ได้ใน
สถานการณ์ปัจจุ บัน
๒.๒ ระบบความสั มพันธ์
ระบบความสัมพันธ์ ภายในชุมชน ส่วนใหญ่จะเป็ นลักษณะความสัมพันธ์ทางเครือญาติ สื บ
เนื่องมาจากระบบครอบครั วในชุมชนตะโหมดเป็ นระบบครอบครัวขยาย ลูกที่แต่งงานมีครอบครั ว
แล้วจะย ังคงอาศัยอยู่กับพ่อแม่ ส่ วนลูกคนอื่น ๆ ที่ แยกครอบครัวไปก็มักจะสร้างบ้านหลังใหม่อยู่ใน
บริ เวณเดียวกัน จนกลายเป็ นกลุ ่ มบ้านหรื อที่เรียกกันว่ า “หย่อมบ้าน” และชาวบ้านจะมีชื่ อเรี ยก
หย่อมบ้านนี้ ตามลักษณะของสภาพแวดล้อมในสถานที่นั้น ๆ เช่น บ้านทุ่งโพธิ์ บ้านในโป๊ ะ บ้านป่ า
พงศ์ เป็ นต้น เกือบทุกคนในแต่ละหย่อมบ้านจะเป็ นญาติกันโดยสายเลือด นอกจากนี้ สังเกตได้ว่า
๕๒สงบ ส่ งเมื อง. ๒๕๔๖. เศรษฐกิจชุ มชนหมู่บ้านภาคใต้ในรอบห้าทศวรรษ. กรุงเทพมหานคร :
สถาบันวิถี ทรรศน์, ๓๓.