Page 53 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๔๗
การเกษตร เพราะเป็ นระบบที่ มี ประสิ ทธิภาพสู งสุ ด โดยเฉพาะไม่มี ของเสี ยต้ องกําจั ดอย่าง
เกษตรกรรมกระแสหลัก และเป็ นการรั กษาให้ระบบธรรมชาติ มีความย ั่ งยืน ช่ วยลดภัยธรรมชาติได้
โดยเฉพาะภัยแล้งและนํ้ าท่วม
นโยบายส่งเสริ มการทําสวนยางของภาครัฐในอดี ต มักมุ ่ งเน้นให้เกษตรกรปลู กยางแบบ
เชิงเดี่ ยว เพื่อให้สามารถเพิ่มผลผลิตได้อย่างเต็มที่ แต่ผลข้างเคียงที่เกิดขึ้นต่อนโยบายดังกล่าว กลับ
ทําให้ระบบนิเวศและความหลากหลายทางชีวภาพลดลง แต่สําหรั บเหตุผลในการปลูกยางพาราของ
ชาวบ้านเกิ ดจากความจําเป็ นเพื่อปกป้ องวิ ถีชี วิตแบบพอเพียงด้วยเหตุ สองประการ๕๐ คือ ประการ
แรก เพื่ อเสริ มเศรษฐกิ จพอเพียงให้เข้มแข็งขึ้ นในยุคที่ ต้องพึ่ งพาเงินตรามากขึ้ น ประกอบกับ
ยางพาราเป็ นพืชที่ปลูก ดูแล รั กษาง่ายไม่ยุ ่งยาก จะมีปัญหาก็เฉพาะคนกรี ดยางเท่านั้ น ประการที่
สอง เพื่อหารายได้เป็ นค่าใช้จ่ายประจํา เพราะไม้ผลที่ปลูกร่ วมกับยางพาราส่ วนใหญ่จะผลิดอกออก
ผลและสุ กตามฤดูกาล เมื่ อขายผลไม้ก็ จะได้เงินก้อนไว้สําหรั บเป็ นเงินเก็ บหรื อเงินออม
สําหรั บการส่ งเสริ มให้ปลู กยางพาราของกองทุนสงเคราะห์ การทําสวนยาง ปัจจุบันเริ่ ม
ปรับเปลี่ยนนโยบายใหม่ จากเดิมมี เงื่อนไขว่า การได้รั บเงินสนับสนุนจากทางราชการจะต้องโค่น
ทิ้ งพืชเก่าทั้ งหมด ซึ่ งเป็ นการทําลายระบบธรรมชาติ ทางกองทุนสงเคราะห์การทําสวนยางเริ่ ม
รับทราบถึงปั ญหาระบบนิเวศที่เกิดขึ้ น จึงเริ ่ มให้ความสําคัญต่อระบบนิเวศ การขอทุนจากกองทุน ฯ
จึงไม่ จําเป็ นต้องโค่ นไม้อื่ น สามารถเว้นไว้เพื่ อความหลากหลายและในกรณี ของสวนยางที่ขอ
เงินกองทุนไว้แล้ว สามารถปลูกพืชชนิดอื่น ๆ เสริ มได้ตามความเหมาะสม จะเห็นได้ว่าภาครัฐเริ่ ม
เห็นความสําคัญต่อการทําเกษตรผสมผสานของชาวบ้านที่สื บทอดกันมาตั้ งแต่อดี ต
ปัจจัยการผลิต ในส่วนของการจัดสรรนํ้ าของชุมชนตะโหมดถูกปรับเปลี่ยนไปจากเดิม ใน
อดี ตชาวบ้านจะให้ความสําคัญต่อการเลือกทําเลในการตั้งบ้านเรื อนและการเพาะปลู กที่ต้องคํานึงถึง
แหล่งนํ้ า และการใช้ภูมิปัญญาในการนํานํ้ ามาใช้ประโยชน์ แต่ปัจจุ บันพื้นที่ป่ าต้นนํ้ าถูกบุกรุ กเพื่อ
เพิ่มพื้ นที่ทําการเกษตรมากขึ้ น ทําให้ทรั พยากรป่ าต้นนํ้ าเสื่อมโทรมอย่างรวดเร็ ว ปั ญหาวิกฤตินํ้ าจึง
เกิดขึ้ นกับชุมชนตะโหมด แม้จะเป็ นชุมชนที่ตั้ งอยู่ในพื้ นที่ป่ าต้นนํ้ าก็ตาม โดยเฉพาะปั ญหาการขาด
แคลนนํ้ าในช่ วงหน้าแล้งและปั ญหานํ้ าท่วมในช่ วงหน้าฝน ชาวบ้านจึ งเริ่ มเห็ นความสําคัญของ
ทรัพยากรนํ้ าต่างมองว่าควรให้ความสําคัญต่ อการจัดการนํ้ า และต้องมีแบบแผนหรื อการจัดการ
อย่างเป็ นระบบ เพื่อแก้ไขปัญหาวิ กฤตินํ้ าและป้ องกันการเพิ ่มทุนเกี่ยวกับนํ้ าซึ่ งเป็ นปัจจัยการผลิตที่
๕๐สงบ ส่ งเมือง. ๒๕๔๖. เศรษฐกิจชุ มชนหมู่บ้านภาคใต้ในรอบห้าทศวรรษ. กรุ งเทพมหานคร :
สถาบันวิถี ทรรศน์, ๒๖๓.