Page 50 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๔๔
หลักหั นมาใช้บริ การตลาดแม่ขรี แทน ถนนสายพัทลุ ง-หาดใหญ่ได้เปิ ดให้รถประจําทางวิ่ ง การ
เดินทางไปพัทลุ งหรื อหาดใหญ่ ก็ไม่ จําเป็ นต้องไปขึ้ นรถไฟที่บางแก้วอีก
ระบบการผลิตของชุ มชนตะโหมดในช่ วงการประกาศใช้ แผนพั ฒนาเศรษฐกิจ (พ.ศ.
๒๕๐๔) - ปัจจุบัน
หลังจากประเทศไทยเริ่ มประกาศใช้แผนพัฒนาเศรษฐกิ จและสังคมแห่ งชาติ มุ่ งให้เกิ ด
นโยบายด้านการทําเกษตรที่มุ่งผลิ ตเพื่อขาย เน้นการปลู กพืชเศรษฐกิ จสําคัญ ๆ เพียงสองถึ งสาม
ชนิดและเน้นผลผลิตต่อพื้นที่สู งด้วยการปลูกพืชเชิงเดี่ ยว ใช้ปุ๋ ยเคมี ใช้พันธุ ์พืชส่ งเสริ มของรัฐและ
พึ่ งตลาดภายนอก สร้างแรงกดดันต่อชุ มชนโดยผ่านทางกลไกราคา การผลิตเพื่ อขายและส่ งออก
รวมทั้งการแย่งชิ ง ทําลายฐานการผลิตของชุ มชนจากการใช้ทรั พยากรธรรมชาติจึงเพิ ่มมากขึ้ น
ปฎิ สั มพันธ์ระหว่ างทุนกับชุ มชนในสายตาของคนทั่วไปจะเข้าใจว่ าชุ มชนต่ าง ๆ ถูก
เชื่อมโยงเข้าสู่ โครงข่ายและกลายเป็ นระบบย่อยระบบหนึ่ ง ภายใต้โครงสร้างของระบบทุนนิ ยมโลก
ไปแล้วอย่างเบ็ดเสร็จ รัฐและทุนโดยเฉพาะตําราเศรษฐศาสตร์ กระแสหลักก็ตั้งอยู่บนพื้นฐานของ
วาทกรรมดังกล่าว รั ฐไม่เคยมองว่าชุมชนย ังมีตัวตนและอัตลักษณ์ของตนเองอยู ่ อย่างมั่นคง แท้จริ ง
แล้วชุ มชนต่าง ๆ จะมีปฏิกิ ริยาตอบโต้ต่อกระแสทุนนิ ยมที่ ล่วงลํ้ าเข้าสู่ชุ มชนค่อนข้างจะหลากหลาย
ตามอัตลักษณ์ ของแต่ละหมู่ บ้าน แต่สามารถจําแนกได้สามลักษณะใหญ่ ๆ คื อ ต่อต้าน ออมชอม
และยอมรับ แต่เนื่ องจากชุมชนเคยเป็ นแอ่งวัฒนธรรมใหญ่ของชาติ และสามารถดํารงรักษาความ
เป็ นชนชาติและวัฒนธรรมมาอย่างยาวนาน ดังนั้ นเมื่อถูกกดดันจากกระแสทุนนิ ยมไม่ว่าจะผ่านทาง
กลไกราคา การผลิตเพื่อขาย การใช้ปุ๋ ยเคมี เครื่ องจักร เครื่องทุ่นแรงสมัยใหม่ ก็จะมี การใช้ทุ นทาง
สังคมโดยเฉพาะวัฒนธรรมชุมชนผลิ ตซํ้ าสร้ างภูมิปัญญาขึ้ นมาใหม่ต่อต้าน หรื อพินิ จพิจารณาสิ่ ง
ใหม่ ๆ ที่ล่วงลํ้าเข้าไปด้วยภูมิปัญญาของตนว่าสามารถรับได้เพียงใดแค่ไหนด้วยความลังเล และถ้า
ขัดแย ้งกับความเชื่อดั้งเดิมก็จะต่อต้านไม่ยอมรับ โดยเฉพาะในชุ มชนที่พึ่ งพิงการเกษตรสู ง๔๗
ในปั จจุบันระบบการผลิ ตในแต่ละชุ มชนของประเทศไทยจึงมีรูปแบบการผลิต ๔ รู ปแบบ
ด้วยกัน ๔๘ คื อ ระบบการผลิตแบบย ังชี พ ระบบการผลิ ตแบบกึ่ งย ังชีพ ระบบการผลิตเพื่อขาย และ
ระบบการผลิ ตแบบอุตสาหกรรม ซึ่ งแต่ละชุ มชนชนบทไทยเข้าสู่ ระบบการผลิตแต่ละแบบไม่พร้อม
กัน หรื อบางชุ มชนมีระบบการผลิ ตหลายแบบผสมกันไป
๔๗สงบ ส่งเมื อง. ๒๕๔๖. เศรษฐกิจชุมชนหมู่ บ้านภาคใต้ในรอบห้าทศวรรษ. กรุ งเทพมหานคร :
สถาบันวิถี ทรรศน์. ๓๘๔ – ๓๘๕.
๔๘สุรเชษฐ เวชชพิทักษ์. ๒๕๓๓. รากฐานแห่ งชีวิต: ว ัฒนธรรมชนบทกับการพัฒนา. กรุงเทพมหานคร:
สํานักพิมพ์หมู่บ้าน, ๕๖ - ๕๘.