Page 49 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๔๓
ปั จจัยการผลิ ต ปั จจัยสําคั ญที่ สุ ดของการเพาะปลู กคื อ “ที่ ดิ น” แต่ ละครั วเรื อนจะ
ครอบครองที่ดินให้ เพียงพอต่อกําลังการผลิ ตของครั วเรื อน นอกจากนี้ “นํ้ า” เป็ นปั จจัยการผลิตที่
สําคัญของชาวบ้าน การเลือกทําเลในการตั้งบ้านเรื อนและการเพาะปลูกจึงต้องคํานึงถึงแหล่ งนํ้ า จึง
ก่อให้เกิดรู ปแบบในการจัดการนํ้ าของชุ มชน เช่น การทําทํานบนํ้ าหัวนาหรื อการทําเหมืองไส้ไก่
การจัดสรรผลผลิต ระบบการผลิ ตภายในชุมชนตะโหมด เป็ นระบบที่วางพื้นฐานอยู ่ บนการ
พึ่งตนเองในระดับสู ง มีการจัดสรรผลผลิต กล่าวคือ ส่วนหนึ่ งไว้เป็ นอาหารในครั วเรื อน ส่ วนหนึ่ ง
ใช้ทําบุญ ส่วนหนึ่ งไว้ทําพันธุ์ ส่ วนหนึ่ งสํารองไว้เผื่อยามขาดแคลน และส่ วนหนึ่ งใช้เสี ยภาษีให้กับ
รัฐ นอกจากนี้ ระบบการผลิตดังกล่าวย ังไม่ ทําลายระบบนิ เวศเพราะเป็ นระบบเกษตรธรรมชาติที่ไม่
ใช้สารเคมี และเครื่ องจักรกลขนาดใหญ่ แต่เน้ นการใช้แรงงานคนและสัตว์กับเครื่ องมือขนาดเล็ กที่
ผลิตเองได้ ซึ่ งสอดคล้องกับวิ ถีชี วิตชุ มชนที่ พบในท้องที่ อื่ น ๆ ของไทย งานใดที่ คนเดียวหรื อ
ครอบครัวเดียวไม่สามารถทําได้ทันกับฤดูกาล เช่น การดํานาและการเก็ บเกี่ยว ก็ มีการระดมหลาย ๆ
ครอบครั วมาลงแขก ออกปากกินวานกัน ระบบการผลิ ตชนิ ดนี้ จึงไม่ ต้องจ้างแรงงาน ไม่ต้องลงทุ น
ในรู ปตัวเงิ น
การแลกเปลี่ ยนผลผลิตภายในชุมชนและระหว่างชุมชน มีการแลกเปลี่ยนผลผลิ ตเพื่อความ
พอเพียง ผลผลิ ตจากป่ าเหล่ านี้ มักจะนําไปขายให้กับชุมชนที่อยู่ริมทะเลสาบ โดยการสัญจรทางนํ้ า
ในขณะนั้ นลําคลองถื อได้ว่ าเป็ นเส้นทางสายหลักของคนตะโหมดไปสู่ ทะเลสาบ ชาวบ้านที่
ต้องการนําของป่ าไปขายจะต่อแพไม้ไผ่ล่ องไปตามลําคลองสู่ทะเลสาบ ในระหว่างการเดิ นทางก็จับ
ปลาในลําคลองเป็ นอาหารซึ่ งในขณะนั้ นมีความอุดมสมบู รณ์มาก เมื่อขายของป่ าได้เงินก็จะซื้ อของ
กิ นของใช้ที่ ชุมชนจําเป็ นต้ องใช้แต่ชุ มชนไม่สามารถผลิตได้กลับมา เช่ น กะปิ เกลือ นํ้ าตาลเหลว
นํ้ าตาลแว่น หม้อดิ น และหลังจากมีทางรถไฟสายใต้ ซึ่ งเริ ่ มเปิ ดใช้ในปี พ.ศ. ๒๔๕๙ มีส่ วนกระตุ้น
ให้เกิดการค้าขายมากขึ้ นและส่งผลต่ อการเปลี่ยนแปลงการใช้ที่ดิ นมากขึ้ น เป็ นลําดับ ตลาดหลัก
ของผลผลิ ตจากชุ มชนตะโหมดก็คือตลาดหารเทา และตลาดบางแก้ว ซึ่ งตลาดทั้ งสองอยู่ใกล้กับ
สถานีรถไฟ หลังจากนั้ นไม่ นานการเอาของไปขายที่ ตลาดใช้วิธีเดิ นเท้าเปล่า หาบบ้างทูนบ้ างใช้
เวลาสองวันเต็มๆ แต่หากคนใดมี ของมากๆ จะว่าจ้างพาหนะได้แก่ หนวน เกวียนลากด้วยควาย
บางครั้ งจะเอายางพาราไปขายที่ ตลาดหาดใหญ่ เงิ นจากการขายยางก็ซื้ อของที่ จําเป็ นซึ่ งไม่ มีใน
ท้องถิ ่นเอามาขายในชุมชน เช่ น ผ้าลาย กางเกง เสื้ อสําเร็ จรู ป และอื่น ๆ
ในช่ วงสงครามโลกครั้ งที่ ๒ ถนนสายยุทธศาสตร์ พัทลุ ง-หาดใหญ่ ได้ถู กสร้างขึ้ น ในขณะ
นั้ นบ้านแม่ ขรี ย ังเป็ นทุ่ งนาและต้นไม้ขึ้ นอยู ่ห่ าง ๆ มีผู ้คนมาตั้ งบ้านเรื อนไม่ กี่หลังคาเรื อน แต่
เนื่องจากแม่ขรี ซึ่ งตั้ งอยู่จุดศูนย์กลางระหว่างตะโหมดกับบางแก้วและติดกับถนนสายยุทธศาสตร์
จึงได้เปิ ดตลาดนั ดขึ้ นเพื่อรองรับผลผลิตจากชุมชนตะโหมดทั้งผลผลิตจากป่ า ยางพาราและพืชผัก
ผลไม้นับว่าเป็ นผลผลิตที่สําคัญของชุมชนตะโหมดในยุคนั้ น ได้มาซื้อขายกันนับแต่นั้ นเป็ นต้นมา
ตลาดแม่ ขรี เริ ่มคึ กคักขึ้ น ในขณะเดี ยวกันตลาดบางแก้วก็ เริ ่มซบเซาลง เพราะกลุ ่มลูกค้าเป้ าหมาย