Page 16 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๑๐
ปราบปรามโจรผู ้ ร้ ายในชนบท และการเก็บภาษีจากหมู่บ้าน ไม่สนใจเรื่องของวิถี ชีวิต ความเป็ นอยู่
ประเพณี และวัฒนธรรมของชาวบ้านเลย
ประการที่สอง ขบวนการวัฒนธรรมชุมชนจุดประกายเรื่ องการให้ชุ มชนเป็ นตัวตั้ งในการ
พัฒนาไม่ใช่สังคมตะวั นตก พร้อมเสนอความเป็ นไปได้ของรูปแบบการพั ฒนาที่ ไม่ทําลายหรื อ
สลายความเป็ นชุมชนของหมู่บ้านไทยลง ด้วยการหันกลับไปฟื้ นฟูและชู คุ ณค่ าและศักดิ์ ศรี ของ
วัฒนธรรมดั้ งเดิ มของชุ มชนหมู่ บ้านไทย และถือว่ าเป็ นขบวนการเคลื่ อนไหวทางสั งคมที่ มี
ความสํ าคัญและแหลมคมยิ่ ง เพราะเป็ นการเคลื่อนไหวเพื่อเปลี่ยนฐานขององค์ความรู ้ว่ าด้วย
สังคมไทย จากเดิมที่ ใช้ฐานของผู ้ ปกครอง นักวิชาการ ปัญญาชนในเมืองและนักวิชาการตะวันตก
สู่ การให้ชาวบ้าน วัฒนธรรมชาวบ้านและภูมิปัญญาชาวบ้านเป็ นฐานหรื อแหล่งที่มาของความรู ้ที่
ถูกต้องและชอบธรรมของสังคมไทย ๑๖
๔. แนวคิดการศึกษาชุมชนแบบองค์ รวม
เป็ นแนวคิดที่ เกิ ดขึ้ นจากการศึ กษาประวัติ ศาสตร์ ของยงยุ ทธ ชูแว่ นและประมวล มณี
โรจน์๑๗ ซึ่ งเรียกแนวทางการศึกษานี้ ว่า “การศึกษาประวัติศาสตร์ท้องถิ่นแบบองค์รวม” ซึ่ งถือเป็ น
แนวคิ ดใหม่ในการศึกษาเรื่ องราวต่ าง ๆ ของท้องถิ ่นในสังคมไทย โดยได้รับอิ ทธิพลทางความคิดมา
จาก สํานักคิด Annales ๑๘ และนักวิชาการคนสําคัญในสังคมไทย เช่น นิ ธิ เอียวศรี วงศ์ ศรี ศักร วัล
ลิโภดม ฉัตรทิพย์ นาถสุ ภา อานันท์ กาญจนพันธ์ ฯลฯ เป็ นการศึกษาที่ โยงระบบต่าง ๆ ของชุ มชน
หนึ่ ง ๆ เข้าหากันอย่างสอดคล้องกลมกลื น เพราะยงยุทธและประมวล เชื่อว่าเนื้ อหาหรือกิ จกรรมใน
แต่ ละด้านของมนุ ษย์ไม่ ว่าจะเป็ นระบบเศรษฐกิจ สังคม การเมือง ศาสนา ประเพณี วัฒนธรรม ฯลฯ
ล้วนมี ความสัมพันธ์กันอย่างแนบแน่ น แม้ว่าอาจศึกษาเจาะลึกไปย ังเนื้ อหาด้านหนึ่ งด้านใดเพี ยง
ด้านเดียว เช่น กรณี ประเพณี ๒ ศาสนานี้ แต่ผู ้ ศึกษาควรสํานึ กเสมอว่าเนื้ อหาที่ศึกษานั้นไม่ได้
เกิดขึ้ นอย่างโดด ๆ หากเกิ ดขึ้นท่ ามกลางบริ บทของกิ จกรรมด้านอื่น ๆ ตลอดเวลา นอกจากจะศึกษา
เนื้อหาในลักษณะดังกล่าวแล้ว ก็ย ังต้องศึกษาความสัมพันธ์ของระบบต่าง ๆ ใน ชุ มชน กับ ชุมชน
อื่นและกับศู นย์กลางอํานาจรัฐอีกด้วย ทั้งนี้ เพราะระบบเศรษฐกิจ วัฒนธรรม สังคม การเมือง ฯลฯ
๑๖ไชยรั ตน์ เจริ ญสินโอฬาร. ๒๕๔๕. วาทกรรมการพัฒนา : อํานาจ ความรู้ ความจริ ง เอกลักษณ์ และ
ความเป็ นอื่น. กรุงเทพฯ : วิภาษา, ๑๔๕ - ๑๔๗.
๑๗ ยงยุทธ ชูแว่นและประมวล มณีโรจน์, บทสั งเคราะห์เศรษฐกิ จหมู่ บ้านบริเวณลุ ่มทะเลสาบสงขลา ใน
มิติประว ัติศาสตร์, เอกสารประกอบการสัมมนาทางวิชาการ เรื่อง ทะเลสาบในกระแสความเปลี่ยนแปลง :
ประว ัติศาสตร์ ว ัฒนธรรมและกระบวนทัศน์การพัฒนา ณ สถาบันทักษิณคดี ศึ กษา อําเภอเมือง จังหว ัดสงขลา ๑๙
– ๒๑ มิ ถุนายน ๒๕๔๖.
๑๘ สํานักคิดของฝรั่งเศส ที่มุ่งเปิ ดพรมแดนของการศึกษาประว ัติศาสตร์ไปสู่ ด้านเศรษฐกิจและสังคม.