Page 14 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๘
ชุ มชน จึงถูกหยิบยกขึ้ นมาเป็ นทางเลือกใหม่ ของการจัดการทรัพยากรที่ ยึดเอาชุ มชนเป็ นฐานหลัก
(community-based resource management) เกิดกระบวนการสร้ างวาทกรรมป่ าชุมชนขึ้ นมาอย่าง
ต่ อเนื่ อง ทั้ งในวงวิชาการ การวิ จัย การประชุ มสั มมนา องค์กรพัฒนาเอกชน และขบวนการ
ประชาชน ๑๓
การให้ความสําคัญต่อการจัดการทรัพยากรธรรมชาติ ให้ย ั ่งยืนจะต้องดําเนินการควบคู่ กับ
การอนุรักษ์ ฟื้ นฟู และพัฒนาทรัพยากรคน วัฒนธรรมและภู มิปั ญญาของชุมชน อันรวมกันหมายถึง
ระบบวัฒนธรรมชุ มชน พร้อมกับการค่ อย ๆ ให้โอกาสชุมชนได้ จัดตั้ งตนเองในรูปองค์กรชุ มชนที่
หลากหลายต่ อเงื่ อนไขภายในชุมชนในการจัดการทรัพยากรธรรมชาติ โดยไม่ใช่เป็ นการรื้ อฟื้ น
วัฒนธรรมแบบดั้ งเดิ มหรื อการหวนกลับไปสู่ อดีต แต่เป็ นการผสมผสานความเชื่ อแบบเก่าที่เชื่อว่ า
เป็ นพลังตรวจสอบการเปลี่ยนแปลงในยุ คปัจจุ บัน ซึ่ งชุมชนมิใช่ เป็ นฝ่ ายตั้งรั บเพียงอย่างเดียว และ
เป็ นกระบวนการที่เป็ นพลวัต ดังจะเห็นได้ว่าวัฒนธรรมชุมชนไม่ได้มีเพียงความหมายเดียวหรื อยึด
ติ ดกับพื้นที่ทางภูมิศาสตร์ แต่ชุ มชนมีความเคลื่อนไหวเปลี่ยนแปลง มีความซับซ้อนและการขยาย
ไปสู่ ชุมชนระดับเครื อข่าย ซึ่ งเป็ นลักษณะความสัมพันธ์ที่ กว้างกว่าบนพื้ นฐานของพันธะทางสังคม
แบบสมัยใหม่ที่คนทั ่วไปให้ความหมายกัน
๓.๒ ความสําคัญของวั ฒนธรรมชุมชน
ความสําคัญของวัฒนธรรมชุมชน คื อ ทําให้เกิดการรวมพลั งของประชาชนโดยเฉพาะใน
ชุมชนชนบทสร้ างความเป็ นอันหนึ่ งอันเดี ยวกัน นําไปสู่ความสําเร็ จในการรวมกลุ่ มเพื่อทํากิจกรรม
ของชุ มชน ก่อให้เกิ ดประสบการณ์ร่ วม สร้างความรั ก ความภาคภูมิใจและหวงแหนในประเพณี
วัฒนธรรมของตน ทําให้คนในสั งคมเห็นความสํ าคัญทางด้านคุณค่ าจิ ตใจและความรู้ สึ กของคน
ก่อให้ เกิดความสัมพันธ์ใกล้ชิ ดระหว่างมนุษย์กับสิ่ งสูงสุ ดทางศาสนา นอกจากนี้ ความสําคัญของ
วัฒนธรรมชุมชนนําไปสู ่ แนวทางพัฒนาเศรษฐกิ จและการเมื องแบบพึ่ งตนเอง และก่ อให้เกิ ด
ระบอบประชาธิปไตยแบบกระจายอํานาจ อีกทั้ งก่อให้เกิดความรู ้สึ กร่ วมในการดู แลรักษาธรรมชาติ
เพื่อคงความสั มพันธ์ระหว่างคนกับธรรมชาติอย่างสมดุ ล เพราะธรรมชาติจะช่ วยคงความสามารถ
ในการพึ่ งตนเองของชุมชนไว้ได ้๑๔ ความสําคัญของวัฒนธรรมชุ มชนข้างต้น ทําให้ขบวนการ
๑๓ชูศักดิ์ วิทยาภัค. ๒๕๔๓. “ชุ มชนกับการจัดการทรัพยากรป่ าไม้ในภาคเหนื อ”, ใน พลว ัตของชุมชน
ในการจัดการทรัพยากร : สถานการณ์ ในประเทศไทย, หน้า ๑๓๕ - ๑๗๖. อานันท์ กาญจนพันธุ์ , บรรณาธิการ.
กรุงเทพฯ : สํานักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย, ๑๕๘.
๑๔ ฉัตรทิพย์ นาถสุ ภา. ๒๕๓๔. “แนวความคิดว ัฒนธรรมชุมชน”, ใน ว ัฒนธรรมไทยกับขบวนการ
เปลี่ยนแปลงสังคม, หน้า ๑๗๑ - ๒๑๖. ฉัตรทิ พย์ นาถสุ ภา, บรรณาธิการ. กรุ งเทพฯ : สํานักพิมพ์จุ ฬาลงกรณ์
มหาวิทยาลัย, ๑๗๒ – ๑๙๙.