nt138 - page 94

85
บ้ านดํ าในฐานะมรดกทางวัฒนธรรม
บ้านดํามีความเป็ นต้นแบบทางรู ปแบบและแนวคิดที่ เริ่ มจากคนธรรมดา ของสังคมที่ต่ อสู้
เพื่ อให้มีที่ ยืนในสังคมในฐานะศิลปิ น และเป็ นมรดกทางวัฒนธรรมที่ เป็ นการส่ งต่อให้กับสังคม
กลายเป็ นทุนทางสั งคมซึ่ งเป็ นทุนทางสั งคมที่เป็ นการพัฒนาขึ้ นจากมนุษย์ องค์ความรู ้ วัฒนธรรม
ก่อให้เกิดการพัฒนามนุษย์ที่มีความรู้ มีคุ ณภาพสร้างสรรค์นวัตกรรมทางสังคมซึ่ งทุนทางสั งคมนี้
เป็ นเหตุให้เกิ ดผลิ ตภัณฑ์ วัฒนธรรมที่มี รสนิ ยม มี ความหมายเชิ งวัฒนธรรม ภู มิ ปัญญาชั้ นสูง
ประกอบอยู่
สํานักงานคณะกรรมการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ได้มีการรวบรวมความรู ้ ความ
คิดเห็ นจากพื้นที่ ต่างๆ เพื่อ
1. ค้นหาทุนทางวัฒนธรรมในพื้นที่
2. สนับสนุ นให้มีการวิจัยสร้างฐานข้อมูลภูมิปัญญาส่ งเสริ มผลิตภัณฑ์วัฒนธรรม
3. สนับสนุ น เชิดชูศิลปิ นผู ้ แสดงทางวัฒนธรรมรักษาความหลากหลายทางวัฒนธรรม
4. สร้างCultural Taste โดยเน้นเศรษฐกิจวัฒนธรรม (Cultural Economy)
ในส่ วนบ้านดํากับทุนทางวัฒนธรรมที่เป็ นมรดกทางสั งคมวัฒนธรรมนั้ น จากการศึกษา
พบว่าสามารถแบ่งเป็ นมรดกทางวัฒนธรรมที่ จับต้องได้ (TangibleHeritage) คือตัวบ้านและวัตถุที่
จัดเก็บไว้ในบ้านซึ่ งตัวบ้านเองนั้ นเป็ นการสร้ างสรรค์รู ปแบบขึ้นมาใหม่ บนฐานวัฒนธรรมดั่งเดิ ม
ของล้านนาและประเทศต่ างๆในอนุ ภูมิภาคลุ่มนํ้ าโขงและในส่วนวัตถุที่ จัดเก็บนั้ นสามารถจัดแบ่ง
ได้เป็ นสามส่ วนกล่าวคือ
ส่ วนที่ 1 เป็ น วัตถุทางวัฒนธรรมที่ จัดเก็บรวบรวมมาจากแหล่งวัฒนธรรมต่ างในลุ่มแม่นํ้ า
โขงเป็ นวัตถุ ทางวัฒนธรรมที่กล่าวได้ว่าเป็ นศิ ลปวัตถุ ที่มีคุ ณค่า ในลักษณะ “วัตถุจัดเก็ บระดับ
พิ พิธภัณฑ์” ที่ทรงคุ ณค่ าหายากและมีลักษณะพิ เศษ ไม่สามารถหาได้อี กในแหล่งวัฒนธรรมอีก
แล้วและไม่สามารถหาได้จากพิ พิธภัณฑ์หรื อแหล่งสะสมอื่ นๆนับว่ าเป็ นความพยายามของถวัลย์
ดัชนี ที่พยายาม “ ย่อโลกของอารยธรรมแม่ นํ้ าโขง” มาไว้ในพื้นที่ ของบ้านดํา
ส่ วนที่ 2 เป็ นสถาปั ตยกรรมและหัตถกรรมสร้ างสรรค์ ที่ปรากฏในรู ปแบบนํ้ าบวย งาน
แกะสลักและงานสถาปั ตยกรรมมี ด เก้าอี้ ฯลฯที่เป็ นการสรุ ปรวมสังคมทางศิลปหัตถกรรมของ
ถวัลย์ เป็ นงานศิ ลปะที่เป็ นต้นแบบ
ส่ วนที่ 3 เป็ นส่วนผลงานศิ ลปะที่ถวัลย์ได้สร้างสรรค์ขึ้ นงานที่ยังไม่ปรากฏชัดในพื้นที่ บ้าน
ดําแต่เป็ นการวางแผนงานที่จะนํามาติดตั้งเมื่ ออาคารที่รองรั บผลงานนั้ นเสร็จเรี ยบร้อยแล้ว
ทั้งสามส่ วนนี้เป็ นมรดกทางวัฒนธรรมที่จัดต้ องได้ แต่สิ่ งที่ กํากับอยู่เบื้องหลังของวั ตถุทาง
วัฒนธรรมที่ จับต้ องได้ นั้นคื อ รสนิยมทางศิ ลปะ (Cultural taste) เป็ นมรดกทางวัฒนธรรมที่ จับ
ต้ องไม่ ได้ (intangibleHeritage)